V SA/Wa 1021/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Dorota Mydłowska (spr.), Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Asesor WSA - Andrzej Kania, Protokolant - Beata Bińkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi N. Sp. z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej [...] w W. z dnia [...] kwietnia 2003 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej [...] w W. kwotę 460 (czterysta sześćdziesiąt) złotych na rzecz N. Sp. z o.o w W. tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Celnej [...] w W. po rozpoznaniu wniosku "N." Sp. z o.o. w W. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Dyrektora Izby Celnej [...] w W. z dnia [...] lutego 2003 r. nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w W. nr [...] z dnia [...] kwietnia 2002 r., utrzymał w mocy uprzednio wydaną decyzję. W motywach rozstrzygnięcia podano, iż pismem z dnia 17 stycznia 2003r. Strona wystąpiła z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w W. [...] z dnia [...] kwietnia 2002r. Decyzją z dnia [...] lutego 2003r. Dyrektor Izby Celnej [...] w W. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji, uzasadniając swoje stanowisko treścią art. 2652 pkt 1 Kodeksu celnego, zgodnie z którym, jeżeli upłynęły 3 lata od dnia powstania długu celnego, organ celny nie wszczyna bądź odmawia wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Spółka nie kwestionując 3-letniego okresu przewidzianego art. 2652 Kodeksu celnego podniosła, że dług celny w niniejszej sprawie powstał w dniu wydania przez Dyrektora Urzędu Celnego w W. decyzji nr [...] o uznaniu zgłoszenia celnego za nieprawidłowe tj. [...] kwietnia 2002 r., a nie, jak twierdzą organy celne, w dniu objęcia towaru procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym tj [...] maja 1999 r. Po ponownym rozpatrzenia sprawy Dyrektor Izby Celnej w W. wskazał, iż brak jest podstaw do zmiany zajętego stanowiska, gdyż organ celny dokonał trafnych ustaleń bazując na podstawie prawidłowego i wnikliwie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, co stanowiło podstawę do zastosowania właściwie powołanych norm prawa procesowego. W myśl artykułu 65 § 3 pkt 2 Kodeksu celnego przyjęcie zgłoszenia celnego powoduje z mocy prawa określenie kwoty wynikającej z długu celnego. Stąd od tej daty należy liczyć termin do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji. Skoro przedmiotowe żądanie wpłynęło 17 lutego 2003 r., przeto naruszono przepis art. 2652 pkt 1 powołanego Kodeksu celnego. W skardze – żądającej uchylenia obu decyzji – zarzucono naruszenie przepisów Prawa celnego oraz przepisów Ordynacji podatkowej w szczególności regulacji zawartych w rozdziale IX Kodeksu celnego - art. 2652 pkt 1 Kodeksu celnego w związku z przepisami prawa materialnego, tj. art. 65 w zw. z art. 3 Kodeksu celnego. Rozwijając zarzuty skargi, w piśmie procesowym z dnia 23 lutego 2004r. skarżąca dodatkowo podniosła, że postępowanie odwoławcze w sprawie niniejszej prowadzone było z naruszeniem art. 2621 § 2 Kodeksu celnego, gdyż brała w nim udział osoba, która podpisała decyzję, od której składane było odwołanie, czego dowodem są pisma kierowane do skarżącej w toku postępowania odwoławczego z dnia 1 kwietnia 2003r. podpisane przez tę samą osobę. Z tego względu zaskarżona decyzja obarczona jest wadą, o której mowa w art. 240 §1 pkt 3 Ordynacji podatkowej z odpowiednim zastosowaniem art. 2622 §2 Kodeksu celnego, co w ocenie skarżącej uzasadnia, z mocy art. 145§1 pkt 1 lit.b ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jej uchylenie . W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Celnej żądając oddalenia wniesionego środka zaskarżenia, podniósł argumenty zbieżne z motywami zaskarżonych aktów administracyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 24 lutego 2004r oddalił skargę jako bezzasadną. Sąd podkreślił, że przepis art. 2652 Kodeksu celnego obowiązuje od 21 maja 1999r, zgłoszenie celne w niniejszej sprawie zostało dokonane [...] maja 1999r, zatem przed datą wejścia w życie art.2652 Kodeksu celnego. Z ta datą powstał dług celny rozumiany zgodnie z treścia art.3 § 1 pkt.2 Kodeksu celnego, jako powstałe z mocy prawa zobowiązanie do uiszczenia należności celnych.W niniejszej sprawie trermin 3-letni należy liczyć od dnia wejścia w życie art.2652 wobec samodzielności zawartego w nim uregulowania.Podkreślenia wymaga, iż przyjęcie zgłoszenia celnego przez organ nie oznacza ostatecznego ustalenia kwoty należności celnych, których wartość może w konkretnym przypadku w chwili dokonywania zgłoszenia być równa zeru. Należy nadto podnieść, iż art.2652 Kodeksu celnego nie wiąże skutków upływu przewidzianego w nim 3-letniego terminu z merytoryczna waga zarzutów stawianych decyzji, o stwierdzenie nieważności której strona wnosiła. Równocześnie , odnosząc się do zarzutu skarżącej dotyczącego udziału w postępowaniu odwoławczym osoby, która brała udział w wydaniu decyzji organu I instancji Sąd stanął na stanowisku ,iż podpisanie pisma informującego stronę o przysługujących jej uprawnieniach nie wypełnia dyspozycji art.2621 § 2 Kodeksu celnego. Powyższy wyrok został zaskarżony skargą kasacyjną złożoną przez N. Sp.z o.o , w wyniku czego Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 3 lutego 2005r w sprawie o sugn akt GSK 1066/04 uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu. Naczelny Sąd Administracyjny uznał za uzasadniony zarzut naruszenia art.. 145 § 1 pkt 1 lit.b) p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi przy istnieniu wad postępowania administracyjnego uzasadniających wznowienie postępowania administracyjnego wobec naruszenia art.2621 § 2 Kodeksu celnego w zw. z art.240 §1 pok 3 Ordynacji podatkowej, które winno skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że przepis art.2621 § 2 Kod.cel. został wprowadzony ustawą z dnia 20 marca o przekształceniach w administracji celnej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U.Nr.41 poz 365- art.14 pkt 5) i obowiązywał w okresie od dnia 1 maja 2002r do 9 sierpnia 2003r.Zgodnie z nim , obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, pracownik lub funkconariusz celny, który brał udział w wydaniu decyzji, której dotyczył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, podlegał wyłaczeniu od udziału w ponownym rozpatrzeniu sprawy i wydaniu decyzji. Przepis ten miał charakter wyjątkowy, bowiem dotyczył tylko takiego pracownika lub funkcjonariusza celnego, który brał udział w wydaniu decyzji przez dyrektora izby celnej działajacego jako organ I instancji, od decyzji którego nie przysługiwało odwołanie, natomiast strona niezadaowolona z takiej decyzji była uprawniona do zwrócenia się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie (art.2621 Kodeksu celnego).Regulacja w tym zakresie została zmieniona ustawa z dnia 23 kwietnia 2003r o zmianie ustawy Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie ćelnej (Dz.U.Nr 120 poz.1122), która weszła w życie z dniem 10 sierpnia 2003r i jako środek zaskarżenia wprowadziła odwołanie w miejsce dotychczasowego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.Postępowanie w tego rodzaju sprawach celnych nie było objęte odesłaniem do odpowiedniego stosowania przepisów art.12 i działu IV Ordynacji podatkowej. W niniejszej sprawie ustalono w sposób bezsporny, że funkcjonariusz celny D.P. podpisał z upoważnienia Dyrektora Izby Celnej [...] w W. decyzję z dnia [...] lutego 2003r, od której stronie przysługiwało prawo do zwrócenia się do tegoż organu celnego z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. Strona w dniu 12 marca 2003r złożyła do Dyrektora Izby Celnej [...]wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zgodnie z art. 2621 §2 Kodeksu celnego funkcjonariusz celny, który podpisał decyzję, od której przysługiwało prawo do zwrócenia się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy , był z mocy prawa wyłaczony od udziału w takim postępowaniu, a wyłączenie to obejmuje podejmowanie przez funkcjonariusza wszelkich czynności procesowych przewidzianych w przepisach prawa, niezbędnych do załatwienia sprawy w formie decyzji. Funkconarius celny wyłaczony od udziału w sprawie nie mógł zatem podpisać pisma o wyznaczeniu stronie przez organ terminu do wypowiedzenie się w sprawie zebranego materialu dowodowego, awięc podjęcia czynności określonej przepisem art.200 § 1 Ordynacji podatkowej. Za niezasadny Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego(art.145 § 1 pkt 1 lit a) ustawy p.p.s.a. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:: Na wstępie zauważyć należy, że zgodnie z art. 3 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), celem prowadzonego przed sądem administracyjnym postępowania jest kontrola prawidłowości wydanych w sprawie decyzji pod kątem ich zgodności z prawem (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych – Dz.U. nr 153, poz. 1269), mając przy tym na względzie stan faktyczny i prawny występujący w sprawie w dniu ich podjęcia. Stosownie do treści art.190 cytowanej wyżej ustawy sąd, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Badając zaskarżoną decyzję we wskazanym zakresie, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. W powyższym kontekście wskazać trzeba, iż decyzję nr [...] z dnia [...] lutego 2003r. podpisał, z upoważnienia Dyrektora Izby Celnej [...] w W., młodszy rewident celny D.P.. Tenże brał udział również w postępowaniu na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy bowiem na zasadzie art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej wyznaczył Stronie termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego (pismo z dnia 1.04.2003 r) Zgodnie z brzmieniem przepisu art. 2621 § 2 Kodeksu celnego obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, pracownik lub funkcjonariusz celny, który brał udział w wydaniu decyzji, której dotyczy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, podlegał wyłączeniu od udziału w takim postępowaniu i wydaniu decyzji. Wyłączenie od udziału w postępowaniu prowadzonym przez dyrektora izby celnej z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy obejmuje podejmowanie przez funkcjonariusza wszelkich czynności procesowych przewidzianych w przepisach prawa, niezbędnych do załatwienia sprawy w formie decyzji. Funkcjonariusz celny wyłączony z mocy prawa od udziału w sprawie nie mógł zatem podpisać pisma o wyznaczeniu stronie przez organ terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego, a więc do podjęcia czynności określonej przepisem art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej. Skutkiem prawnym nie wyłączenia pracownika w przypadku wystąpienia okoliczności, których następstwem powinno być jego wyłączenie od udziału w sprawie jest wadliwość postępowania, która pociąga za sobą, w przypadku decyzji ostatecznej, sankcję w postaci wznowienia postępowania na podstawie art. 240§ pkt 3 Ordynacji podatkowej (Wyrok NSA VSA 2558/01). Nie jest natomiast uzasadniony zarzut skargi w zakresie, w jakim odnosi się do naruszenia przepisów prawa materialnego. Zawierający samodzielne uregulowanie prawne przepis art. 2652 pkt 1 Kodeksu celnego, obowiązujący w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego, nie zezwala na wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, jeżeli upłynęły 3 lata od dnia powstania długu celnego. W ocenie sądu brak jest podstaw do przyjęcia stanowiska skarżącej, że termin trzyletni termin, o którym mowa w powołanym wyżej przepisie powinien być liczony od daty wydania decyzji w sprawie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe. Dług celny powstaje – zgodnie z przepisem art. 209 § 2 Kodeksu celnego, w chwili przyjęcia zgłoszenia celnego. Z tą datą powstał dług celny rozumiany, zgodnie z treścią art. 3 § 1 pkt. 2 Kodeksu celnego, jako powstałe z mocy prawa zobowiązanie do uiszczenia należności celnych. Na gruncie art. 209 § 2 Kodeksu celnego Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18.09.2001 r. sygn. VSA 3822/00 zajął stanowisko, iż dług celny powstaje już z chwilą przyjęcia zgłoszenia celnego i od tego samego dnia rozpoczyna swój bieg 3-letni termin z art. 2652. Przy czym przyjęcie zgłoszenia celnego przez organ nie oznacza ostatecznego ustalenia kwoty należności celnych, których wartość może w konkretnym przypadku w chwili dokonywania zgłoszenia być równa zeru. Należy nadto podnieść, iż art. 2652 kodeksu celnego nie wiąże skutków upływu przewidzianego w nim 3-letniego terminu z merytoryczną wagą zarzutów stawianych decyzji, o stwierdzenie nieważności której strona wnosi. Nie ma także racji skarżąca gdy podnosi, że w istocie dług celny w przedmiotowej sprawie nie powstał, bo kwota cła, wyliczona zarówno w zgłoszeniu celnym jak i w decyzji korygującej wartość celną i kwotę długu celnego wynosi "0" ze względu na zerową stawkę celną. Stwierdzić bowiem trzeba, że przyjęcie zgłoszenia celnego powoduje z mocy prawa objęcie towaru procedurą celną i określenie długu celnego (art. 65 § 3 Kodeksu celnego). Długiem celnym w przywozie w myśl art. 3 § 1 pkt 2 kodeksu celnego jest powstałe z mocy prawa zobowiązanie do uiszczenia należności celnych przywozowych. Zgodnie z art. 85 § 1 Kodeksu celnego należności celne przywozowe są wymagalne wg wartości celnej towaru w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego. Tak więc dla powstania długu celnego i jego wartości istotna jest wartość celna towaru w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego. W przypadku gdy w zgłoszeniu celnym dla towaru zastosowana zostanie stawka "0", kwota długu celnego niezależnie od wartości celnej zawsze będzie miała wartość zerową. Kwota długu celnego mająca wartość zerową w chwili przyjęcia zgłoszenia celnego, może zostać zweryfikowana w trybach przewidzianych w art. 70 i 83 Kodeksu celnego, np. w sytuacji błędnie zadeklarowanej w zgłoszeniu celnym klasyfikacji taryfowej i związanej z tym stawki celnej. W przedmiotowej sprawie prawidłowo przyjęto, że datą zgłoszenia celnego jest data[...] maja .1999 r. a nie data [...].04.2002 r., tj. data wydania decyzji korygującej wartość celną w zgłoszeniu celnym wydanej w wyniku czynności kontrolnych na podstawie art. 65 § 4 Kodeksu celnego. Mając na względzie powyższe stwierdzić należy, że w sprawie niniejszej dopuszczono się naruszenia treści art. 2621 § 2 Kodeksu celnego. Skutkuje to - zgodnie z cyt. wyżej art.240 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu celnego – możliwością żądania wznowienia postępowania. W tej sytuacji Sąd – stosownie do treści art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270)- zobowiązany jest do uchylenia zaskarżonej decyzji. O kosztach, na które składa się zwrot uiszczonego wpisu i wynagrodzenie z tytułu zastępstwa adwokackiego orzeczono na podstawie art. 200 ustawy p.p.s.a.