V SA/Wa 1024/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Joanna Zabłocka, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska – Urbaniak, Sędzia WSA - Beata Krajewska (spr.), Protokolant - Urszula Chojnacka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 stycznia 2010r. sprawy ze skargi H. T. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania 1) oddala skargę; 2) zasądza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na rzecz adw. M. P., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 1464,00 zł (tysiąc czterysta sześćdziesiąt cztery), w tym: tytułem opłaty kwotę 1200,00 zł (tysiąc dwieście) i tytułem 22 % podatku od towarów i usług kwotę 264, 00 zł (dwieście sześćdziesiąt cztery). Przedmiotem skargi z 26 maja 2009 r. (data nadania) wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez H. T. jest decyzja z [...] maja 2009 r. nr [...], którą Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję własną z [...] sierpnia 2008 r. Nr [...] w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym: Decyzjami z [...] grudnia 2004r., [...] lutego 2006r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w I., w odpowiedzi na wnioski skarżącego, przyznał H. T. płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2004, 2005 do powierzchni [...] ha, w wysokościach po [...] złotych na każdy rok. W dniu 13 września 2006 r. Skarżący złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w I. akt notarialny z [...] lipca 2005 r. rep. A nr [...], którym skarżący przeniósł własność działek rolnych, do których przyznane zostały płatności ONW, na rzecz swojego syna. Pismem z 13 lutego 2008r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wezwał skarżącego do złożenia wyjaśnień. W odpowiedzi na powyższe, syn skarżącego złożył "Oświadczenie przejmującego działki rolne", z którego wynika, iż L. T. (syn) przejął od Skarżącego posiadanie gospodarstwa rolnego. Decyzją z [...] sierpnia 2008r., wydaną po wszczęciu postępowania, Prezes ARiMR ustalił H. T. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania w kwocie [...] złotych. Decyzją [...] maja 2009 r. Prezes ARiMR, w wyniku rozpoznania odwołania, utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] sierpnia 2008r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż skarżący zaprzestał działalności rolniczej na całej powierzchni objętej zobowiązaniem ONW. W związku z czym zainteresowany nie dotrzymał zobowiązania do prowadzenia działalności rolniczej na działkach rolnych będących w jego posiadaniu i położonych na obszarach ONW, przez okres 5 lat od dnia otrzymania pierwszej płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Wyjaśnił również, że zgodnie § 9 ust. 2 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. Nr 73, poz. 657 ze zm.) w przypadku zaniechania działalności rolniczej na obszarach ONW w okresie objętym zobowiązaniem, o którym mowa w § 2 ust. 1 pkt 1 albo w § 7 ust. 1 pkt 2 lit. a, producent rolny zwraca całość płatności ONW, za cały okres jej pobierania, jeżeli zaniechanie nastąpiło na wszystkich działkach rolnych położonych na obszarze ONW. Odnosząc się do argumentów skarżącego wskazujących na przejęcie zobowiązania do prowadzenia działalności rolniczej na działkach rolnych położonych na obszarach ONW przez nabywcę tych działek, organ zauważył, iż możliwość wyłączenia obowiązku zwroty płatności ONW w sytuacji zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej na skutek przeniesienia posiadania działek rolnych położonych na obszarze ONW została wprowadzona na mocy § 1 pkt 2 rozporządzenia z 9 marca 2006r. i § 2 ust. 1 rozporządzenia z 25 kwietnia 2006r. zmieniających rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich. Obowiązek zwrotu płatności w związku z zaniechaniem działalności rolniczej na obszarach ONW na skutek przeniesienia posiadania działek rolnych na rzecz innego podmiotu, został wyłączony również w przypadkach, w których przeniesienie posiadania nastąpiło przed wejściem w życie przepisów przedmiotowej nowelizacji (rozporządzenie z 25 kwietnia 2006r.), a producent rolny złożył kierownikowi biura powiatowego ARiMR na formularzu udostępnionym przez Agencję oświadczenie przejmującego działki rolne, w terminie 60 dni od dnia wejścia w życie znowelizowanych przepisów, tj. od 4 maja do 3 lipca 2006r. Skarżący we wskazanym terminie nie złożył przedmiotowego oświadczenia. Pismem z 26 maja 2009r. H. T. złożył skargę na ww. decyzję Prezesa ARiMR z [...] maja 2009r., wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie decyzji ją poprzedzającej z [...] sierpnia 2008r. Zaskarżonym decyzjom zarzucił naruszenie przepisów procedury administracyjnej, a w szczególności art. 7 – 10 k.p.a. W uzasadnieniu skargi podniesiono, iż skarżący przekazał gospodarstwo rolne synowi z powodu złego stanu zdrowia i zgodnie z sugestią notariusza udał się do Agencji w celu poinformowania o zaistniałej sytuacji. Tam został poinformowany, iż obecnie brak jest przepisów regulujących ww. sytuację. W związku z powyższym skarżący podnosi, iż nie może ponosić ujemnych skutków niekompetencji urzędniczej, polegającej na nie odnotowaniu faktu przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego. W odpowiedzi na skargę Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi, jako niezasadnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, Sąd stwierdził, że orzeczenie to jest prawidłowe - wydane w oparciu o prawidłowo ustalony stan faktyczny i prawidłowo zastosowane przepisy prawa. Podstawę merytoryczną rozstrzygnięcia stanowił § 9 – obowiązującego w dacie wydawania zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej - rozporządzenia Rady Ministrów z 14 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. Nr 73, poz. 657) zwanego dalej rozporządzeniem z 14 kwietnia 2004r. Rozporządzenie zostało wydane na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy z 28 listopada 2003r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz.U. Nr 229, poz. 2273 oraz z 2004r. nr 42, poz. 386). Zgodnie z § 9 ust. 2 pkt 1 lit a) rozporządzenia z 14 kwietnia 2004r. w przypadku zaniechania działalności rolniczej na działkach rolnych położonych na obszarze ONW w okresie objętym zobowiązaniem producent rolny zwraca całość płatności ONW, za cały okres jej pobierania, jeżeli zaniechanie to nastąpiło na wszystkich działkach rolnych położonych na obszarze ONW. W myśl § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 25 kwietnia 2006 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. Nr 75, poz. 522) w przypadku gdy zaniechanie działalności rolniczej, o którym mowa w § 9 ust. 2 rozporządzenia wymienionego w § 1 (rozporządzenia z 14 kwietnia 2004r.), na skutek przeniesienia posiadania działek rolnych położonych na obszarze o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rzecz innego podmiotu w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, nastąpiło przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, pomoc finansowa na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania nie podlega zwrotowi w części przyznanej do działek rolnych, których posiadanie zostało przeniesione na rzecz innego podmiotu, jeżeli producent rolny złożył do kierownika biura powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, na formularzu udostępnionym przez tę Agencję, w terminie 60 dni od dnia wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, oświadczenie podmiotu, na rzecz którego zostało przeniesione posiadanie tych działek rolnych, w którym podmiot ten: 1) zobowiązuje się do: a) kontynuowania działalności rolniczej zgodnie z zasadami zwykłej dobrej praktyki rolniczej do końca okresu objętego zobowiązaniem, o którym mowa w § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia wymienionego w § 1, złożonym przez producenta rolnego, b) zapłaty na rzecz Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa równowartości kwoty pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, uzyskanej przez producenta rolnego, jaką producent ten obowiązany byłby zwrócić, jeżeli zaniechałby prowadzenia działalności rolniczej na tych działkach rolnych - w przypadku zaniechania działalności rolniczej na działkach rolnych w okresie objętym zobowiązaniem, o którym mowa w lit.a; 2) oświadcza, że przez okres liczony od dnia przeniesienia na jego rzecz posiadania działek rolnych położonych na obszarze o niekorzystnych warunkach gospodarowania do dnia złożenia oświadczenia prowadził na tych działkach działalność rolniczą zgodnie z zasadami zwykłej dobrej praktyki rolniczej. W myśl § 2 ust. 2 ww. rozporządzenia przepisu ust. 1 nie stosuje się, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia podmiot, na rzecz którego zostało przeniesione posiadanie działek rolnych położonych na obszarze o niekorzystnych warunkach gospodarowania, złożył oświadczenie, o którym mowa w § 9 ust. 2a pkt 2 rozporządzenia wymienionego w § 1. Przepisy rozporządzenia z 14 kwietnia 2004r. określają również przesłanki, kiedy wypłacona pomoc nie podlega zwrotowi i tak § 9 ust. 3 rozporządzenia z 14 kwietnia 2004r. stanowi, iż płatność ONW nie podlega zwrotowi, jeżeli: 1) zaniechanie, o którym mowa w ust. 2, nastąpiło na skutek zaistnienia chociażby jednej z następujących okoliczności: a) długotrwała niezdolność do pracy producenta rolnego, b) wystąpienie klęski żywiołowej, c) zniszczenie budynków inwentarskich w gospodarstwie rolnym producenta rolnego na skutek ognia lub innych zdarzeń losowych w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych, d) wystąpienie choroby zakaźnej zwierząt w gospodarstwie rolnym producenta rolnego, e) wywłaszczenie nieruchomości, na której są położone działki rolne objęte wnioskiem, f) rozwiązanie przez wydzierżawiającego umowy dzierżawy gruntów rolnych, na których są położone działki rolne objęte wnioskiem, z powodu zaistnienia okoliczności, za które dzierżawca nie ponosi odpowiedzialności, oraz 2) producent rolny zawiadomił kierownika biura powiatowego Agencji, zgodnie z art. 39 ust. 2 rozporządzenia 817/2004/WE z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) (Dz. Urz. UE L 153 z 30.04.2004), o zaistnieniu chociażby jednej z okoliczności wymienionych w pkt 1, na skutek której nastąpiło zaniechanie działalności rolniczej. Przechodząc, po przedstawieniu podstawy prawnej, do analizy sprawy należy podkreślić, iż nie ulega wątpliwości, że sam skarżący zaprzestał działalności rolniczej na działkach położonych na obszarze ONW w okresie objętym zobowiązaniem, a więc zgodnie z powołanym § 9 ust. 2 pkt 1 lit. a) rozporządzenia z 14 kwietnia 2004r. prawidłowo został zobowiązany przez Prezesa ARiMR do zwrotu całości płatności ONW. Przepisy rozporządzenia z 14 kwietnia 2004r. i rozporządzenia z 25 kwietnia 2006r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich przewidują również możliwość uwolnienia się od obowiązku zwrotu wypłaconych płatności ONW po spełnieniu dodatkowych warunków. Z przedstawionych przepisów, zwłaszcza z § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 25 kwietnia 2006 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, wynika że przejmujący grunty rolne ma prawo do złożenia wniosku o przyznanie płatności w związku z przekazaniem gospodarstwa rolnego, jednakże skuteczność zależy od złożenia przez producenta rolnego stosownego oświadczenia nabywcy oraz zobowiązania do kontynuowania działalności rolniczej, złożonego na formularzu w terminie do 60 dni od dnia wejścia w życie rozporządzenia z dnia 25 kwietnia 2006r., tj. od 4 maja do 3 lipca 2006r. Gdyby nastąpiło prawidłowe, zgodne z rozporządzeniem przeniesienie posiadania, przejmujący wstępuje na miejsce przekazującego posiadanie, co powoduje kontynuację postępowania wszczętego wnioskiem przekazującego. Zatem przepisy te dają uprawnienia do złożenia wniosku o przyznanie ONW tylko temu następcy – producentowi rolnemu, który wszedł na podstawie umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy w posiadanie gruntów rolnych, złożył oświadczenie o zobowiązaniu się do kontynuowania działalności rolniczej do końca okresu objętego zobowiązaniem. W związku z powyższym Sąd zauważa, iż H. T. przeniósł działki o pow. [...] ha objęte wnioskami ONW, zaś oświadczenie nabywcy o zobowiązaniu do kontynuowania działalności rolniczej zostało złożone dopiero 16 września 2006r. Słusznie zatem wywiódł organ w treści decyzji, iż strona nie dotrzymała zobowiązania ONW z okresu 2004 – 2005 i zobowiązana została do zwrotu udzielonej pomocy. Odnosząc się do zarzutów przedstawionych w treści skargi, a dotyczących poinformowania organu o przeniesieniu działek na syna i nie odnotowaniu tego faktu przez Agencję, Sąd zauważa, iż jest on bezzasadny. Zasady zwrotu płatności wynikają z powszechnie obowiązujących przepisów prawa (§ 9 ust. 2 rozporządzenia z 14 kwietnia 2004r. i jako takie powinny być zainteresowanym znane. Skarżący składając wniosek o przyznanie płatności ONW wyraźnie zobowiązał się m.in. do: niezwłocznego informowania na piśmie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o każdej zmianie powstałej w okresie od dnia złożenia wniosku do dania przyznania płatności, a w szczególności jeżeli zmiana dotyczy: wykorzystywania gruntów rolnych, wielkości powierzchni upraw, przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego, przestrzegania na terenie gospodarstwa zasad zwykłej dobrej praktyki rolniczej oraz do prowadzenia działalności rolniczej na obszarach ONW przez 5 lat od dnia otrzymania pierwszej płatności ONW (pkt 1, 3 i 4 zobowiązań wskazanych we wniosku o przyznanie płatności ONW). Należy zauważyć, iż akta sprawy nie zawierają dowodów potwierdzających okoliczności przedstawione przez skarżącego. Skarżący żadnym dokumentem nie jest w stanie również potwierdzić, iż niezwłocznie poinformował na piśmie Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o przeniesieniu posiadania działek, do czego zobowiązał się, o czym szerzej wyżej. Jedynym dokumentem świadczącym o przeniesieniu posiadania jest oświadczenie skarżącego dotyczące sprawy ONW wraz z aktem notarialnym z dnia [...] lipca 2005 r. (rep. A nr [...]), które wpłynęło do ARIMR w dniu 13 września 2006 r. (w odpowiedzi na wezwanie do złożenia wyjaśnień z dnia 30 sierpnia 2006 r.) oraz złożone 18 września 2006 r. w Biurze Powiatowego ARiMR w I. oświadczenie L. T. (syna skarżącego), w którym stwierdza on, iż brak złożenia oświadczenia o przejęciu zobowiązań ONW wynika z jego niewiedzy o takiej możliwości i nieświadomości dotyczącej terminów, w których przedmiotowe oświadczenie powinno zostać złożone. W związku z powyższym należy uznać, iż skarżący poinformował organ o przeniesieniu posiadania dopiero po kilkunastu miesiącach od jego dokonania, a wniosek nabywcy o przejęciu po zbywcy zobowiązań ONW został złożony po upływie terminu wskazanego w rozporządzeniu z 25 kwietnia 2006r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, tj. dopiero 20 lutego 2008r. Mimo, iż Sąd nie podważa twierdzeń skarżącego dotyczących poinformowania organu o przeniesieniu posiadania, to należy podkreślić, iż skarżący uczynił to w formie ustnej a nie pisemnej. W związku z tym skarżący naruszył przyjęte na siebie zobowiązanie. Bezzasadne są zarzuty naruszenia zasad zawartych w art. 7-10 k.p.a., gdyż organ może naruszyć te przepisy tylko w toku prowadzonego postępowania dotyczącego skarżącego, a nie przed jego wszczęciem. Postępowanie w niniejszej sprawie w stosunku do skarżącego zostało wszczęte [...] lutego 2008r. (wezwanie do złożenia wyjaśnień), a skarżący, jak sam twierdzi udał się do Agencji w terminie ok. 10 dni po zawarciu aktu notarialnego ([...] lipca 2005r.). W związku z tym, w terminie wizyty skarżącego w Agencji nie toczyło się postępowanie administracyjne i dlatego też organ nie mógł naruszyć ww. przepisów. Konkludując, w ocenie Sądu organy działały w niniejszej sprawie zgodnie z zasadą praworządności i na podstawie obowiązujących przepisów prawa. Dopełniły powinności tak wyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego jak i prawidłowej jego oceny, nie naruszając w tym względzie podstawowej zasady postępowania dowodowego, tj. zasady swobodnej oceny dowodów wyrażonej w art. 80 k.p.a. Ocena zebranych w sprawie dowodów znalazła swój wyraz w uzasadnieniu skarżonej decyzji i zdaniem Sądu jest ona prawidłowa. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270).