V SA/Wa 1027/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Mirosława Pindelska (spr.), Sędzia WSA - Piotr Kraczowski, Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska, Protokolant - specjalista Anna Wiśniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2011 r. sprawy ze skargi D. M. na decyzję Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia ... marca 2011 r. nr ... w przedmiocie odmowy umorzenia kary pieniężnej oddala skargę Decyzją z dnia ....10.2010 r., nr ... ... Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. wymierzył D. M. (zwanej dalej: skarżącą) karę pieniężna w wysokości ... zł za utrudnienie i uniemożliwienie przeprowadzenia kontroli żywności w sklepie spożywczym, zlokalizowanym w K., ul. ..., w którym skarżąca prowadzi działalność w zakresie obrotu środkami spożywczymi. Pismem z dnia ...10.2010 r. skarżąca złożyła odwołanie od powyższej decyzji, które z uwagi na zawartą w nim treść, postanowieniem Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia ....12.2010 r., potraktowane zostało jako wniosek o umorzenie kary pieniężnej a w konsekwencji przekazane ... Państwowemu Wojewódzkiemu Inspektorowi Sanitarnemu w K., jako organowi właściwemu do rozpoznania wniosku o umorzenie. Na powyższe postanowienie skarżąca nie wniosła środka odwoławczego w postaci zażalenia natomiast pismem z dnia ...12.2010 r. expressis verbis wniosła o wszczęcie postępowania w sprawie umorzenia kary pieniężnej. Po rozpatrzeniu wniosku skarżącej w sprawie umorzenia nałożonej na nią kary pieniężnej decyzją z dnia ....01.2011 r. nr ... Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. działając na podstawie art. 207 § 1 i 2, art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 z późn. zm.) w związku z art. 104 ust. 3 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. z 2010 r., Nr 136, poz. 914) odmówił skarżącej umorzenia kary pieniężnej nałożonej na nią decyzją z dnia ....10.2010 r. W uzasadnieniu decyzji wyjaśnił, iż zobowiązania płatnicze, o których umorzenie wnosi skarżąca, wynikały z nieprzestrzegania przez nią przepisów prawa, tj. uniemożliwienia przeprowadzenia kontroli sanitarnej w swoim sklepie i gdyby ta sytuacja nie wystąpiła skarżąca uniknęłaby obciążenia finansowego będącego tego konsekwencją. Jej trudna sytuacja materialna sama w sobie nie może być uznana za przesłankę umożliwiającą zastosowanie wnioskowanego umorzenia bowiem ważne jest wykazanie nadzwyczajności tej sytuacji, w której zobowiązany (skarżąca) znalazł się niezależnie od swojego postępowania. Analizując zatem sytuację materialną skarżącej pod kątem wystąpienia przesłanek warunkujących umorzenie nałożonej kary pieniężnej, organ wyjaśnił, iż problemy zdrowotne skarżącej czy zwiększenie kosztów utrzymania, nie mają prawnego znaczenia w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej niezależnie od przyczyn ich wystąpienia. Również niepowodzenia skarżącej oraz trudności związane z uzyskiwaniem dochodów z prowadzonej działalności gospodarczej, spadek obrotów w związku z prowadzonym remontem nie mogą być utożsamiane za wyjątkową sytuacją, jaką jest przesłanka ważnego interesu zobowiązanego i nie stanowią automatycznie podstawy do umorzenia płatności. Orzekając w sprawie na skutek złożonego w sprawie odwołania, Główny Inspektor Sanitarny decyzją z dnia ...03.2011 r. nr ... utrzymał w mocy decyzję ... Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia ....01.2011 r. w pełni podzielając argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji. Wyjaśniając dodatkowo użyte w art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej pojęcia ważnego "interesu podatnika" oraz "interesu publicznego" oraz przytaczając w tym zakresie orzecznictwo sądów administracyjnych, organ odwoławczy zwrócił uwagę, iż pojęcia te nie mogą być interpretowane w sposób subiektywny, a co za tym idzie, o istnieniu ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego nie może decydować wyłącznie przekonanie wnioskodawcy. Ponadto składając wniosek o umorzenie lub rozłożenie na raty należności, skarżąca musi mieć świadomość, że zgodnie z ogólną zasadą postępowania dowodowego, ciężar dowodzenia spoczywa na tym, kto wywodzi określone skutki prawne. Przedstawione jednak przez skarżącą, w toku postępowania wyjaśniającego, informacje nie świadczą o istnieniu ważnego interesu prywatnego lub interesu publicznego, który mógłby uzasadniać umorzenie należności wynikającej z wymierzonej kary pieniężnej. Powoływane przez skarżącą okoliczności takie jak niska emerytura, konieczność opłacania rachunków, zakupy leków czy dokonywanie przez skarżącą nakładów inwestycyjnych (remonty) świadczą o typowych trudnościach życiowych, które w ocenie Głównego Inspektora Sanitarnego, nie są wystarczające, aby umorzyć karę pieniężną, nałożoną na przedsiębiorcę działającego na rynku spożywczym z tytułu naruszenia wymagań określonych w przepisach o bezpieczeństwie żywności i żywienia. Organ odwoławczy, odnosząc się do kwestii związanej z klasyfikacją pisma skarżącej z dnia ....10.2010 r. jako wniosku o umorzenie kary pieniężnej, potwierdził prawidłowość dokonanej interpretacji powyższego podania oraz dodatkowo zwrócił uwagę, iż same czynności skarżącej potwierdziły prawidłowość klasyfikacji jej pisma z dnia ....10.2010 r. jako wniosku o zastosowanie ulgi w zapłacie kary pieniężnej. W skardze na decyzję Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia ....03.2011 r. skarżąca wniosła o cyt: "...". W ocenie skarżącej jej sytuacja finansowa pozwala na zastosowanie ulgi w postaci umorzenia bowiem jest osobą starszą, poruszającą się o kuli a przewinienie, za które wymierzono jej karę nie było działaniem na szkodę kogokolwiek. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie wyjaśniając, iż zaskarżona decyzja jest rozstrzygnięciem prawidłowym i znajdującym oparcie w obowiązującym stanie prawnym i faktycznym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem w świetle art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) – zwanej dalej: "p.p.s.a.", stwierdzić należy, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy zaznaczyć, że decyzje dotyczące ulg z jaką mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie podejmowane są przez organy administracyjne w trybie art. 67a ustawy Ordynacja podatkowa i należą do rozstrzygnięć podejmowanych w ramach tzw. uznania administracyjnego. Jak wynika bowiem z art. 104 ust. 3 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia do kar pieniężnych, w zakresie nieuregulowanym w ustawie, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Zgodnie natomiast z art. 67a § 1 ustawy Ordynacja podatkowa w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną, odroczyć lub rozłożyć na raty zaległości podatkowe wraz z odsetkami za zwłokę. Ustawodawca, używając zwrotu "może" przesądził, że decyzja organu administracyjnego w omawianym zakresie ma charakter uznaniowy, a to oznacza, że organ ten przy ustalonym stanie faktycznym ma możliwość wyboru negatywnego lub pozytywnego dla wnioskodawcy sposobu rozstrzygnięcia jego wniosku. Organ może - ale nie musi - umorzyć należności, przy czym nawet stwierdzenie istnienia w sprawie przewidzianych przepisami przesłanek nie obliguje organu do zastosowania przedmiotowej ulgi. Tym samym, sądowa kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego jest ograniczona w tym znaczeniu, iż sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Jest to, bowiem wyłączna kompetencja organu administracyjnego. Ustalenie zatem w toku postępowania administracyjnego o umorzenie kary pieniężnej w wysokości ... zł, czy istnieją przyczyny z art. 67a Ordynacji podatkowej, które uzasadniałyby ewentualne umorzenie należności organu, stanowi konieczną przesłankę do rozważenia, ale jak już wyżej wskazano, samo przez się nie zobowiązuje właściwego organu administracyjnego do wydania decyzji pozytywnej dla wnioskodawcy. W świetle powyższego dokonując kontroli zaskarżonej decyzji jak również postępowania, które doprowadziło do jej wydania wskazać należy, iż kluczową przesłanką do umorzenie orzeczonej opłaty kary pieniężnej jest ważny interes podatnika (wnioskodawcy) lub interes publiczny. O istnieniu ważnego interesu zobowiązanego decydują zobiektywizowane kryteria, na podstawie których właściwy organ rozstrzyga o umorzeniu, rozłożeniu na raty, bądź nie, danej zaległości. Ważnego interesu wnioskodawcy nie można utożsamiać z jego subiektywnym przekonaniem o potrzebie umorzenia czy też rozłożenia na raty zaległości zobowiązanego. W doktrynie przyjmuje się, że przez ważny interes podatnika należy rozumieć nadzwyczajne względy, które mogłyby zachwiać podstawami egzystencji podatnika (S. Babiarz i in.: Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2004, s. 253). Za ważny interes podatnika należy uznać sytuację, w której z powodu nadzwyczajnych, losowych przypadków, podatnik nie jest w stanie uregulować zaległości podatkowych wskutek utraty możliwości zarobkowania lub utraty majątku (por. wyrok NSA z dnia 22 kwietnia 1999 r., SA/Sz 850/98, POP 2000, nr 6, poz. 168) Dokonując oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji Sąd kierował się przytoczonymi powyżej kryteriami wypracowanymi w orzecznictwie i doktrynie. Przede wszystkim wskazać należy, iż organ administracyjny podejmując decyzję na podstawie art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej obowiązany jest do dokonania prawidłowych ustaleń faktycznych, aby stwierdzić, czy w danym przypadku ważny interes podatnika mógłby uzasadniać pozytywne rozpatrzenie wniosku. Zdaniem Sądu z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że organ dokonał takich ustaleń i przeanalizował sytuację finansową strony skarżącej. Dla rozpatrzenia przez organ wniosku skarżącej, w niniejszej sprawie zasadnicze znaczenie miało przeanalizowanie jej sytuacji finansowej oraz zestawienie ustalonego stanu materialnego skarżącej z wysokością orzeczonej kary pieniężnej. Istotne w tym kontekście jest, iż skarżąca posiada stałe źródło dochodu w postaci świadczenia emerytalnego w wysokości ... zł miesięcznie (przekaz pocztowy za grudzień 2010 r., k-... verte akt adm.), jest współwłaścicielem domu mieszkalnego wybudowanego w latach 60 tych oraz, zgodnie z oświadczeniem z dnia ...08.2010 r. oraz z ....09.2010 r. (k- ... i ... akt adm.), nie posiada zaległości podatkowych, zaś aktualnie w jej sklepie trwają prace remontowe związane z przekształceniem jej działalności na sklep spożywczy. Skarżąca zeznała również, że jest osoba schorowaną i sama ponosi koszty leczenia (pismo z dnia ....12..2010 r., k-... akt adm.) jednak na tę okoliczność skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów potwierdzających ten fakt np. w postaci comiesięcznych rachunków na zakup lekarstw, czy kosztów związanych z jej rehabilitacją po złamanej kości udowej (k-... verte akt adm.). Skarżąca załączyła do akt sprawy rachunki za prąd w wysokości ... zł oraz ... zł, dowód opłaty podatku od nieruchomości w kwocie ... zł oraz ... zł, dowód opłaty miesięcznej składki ZUS na kwotę ... zł, które to wydatki nie należą, w ocenie Sądu, do sytuacji losowych, których skarżąca nie była w stanie przewidzieć. Wydatki te skarżąca ponosi regularnie i są one związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, które podobnie jak skarżącą, w zasadzie obciążają każdego przedsiębiorcę w Polsce. W tym też znaczeniu zasadnie Główny Inspektor Sanitarny w zaskarżonej decyzji z dnia ....03.2011 r. stwierdził, iż brak dochodowości prowadzonej działalności gospodarczej, dokonywane przez stronę nakłady inwestycyjne (remonty) i wzrost kosztów związanych z codziennym życiem, nie stanowią okoliczności uzasadniającej zastosowanie ulgi w spłacie należności wynikającej z kary pieniężnej. Należy tutaj podkreślić, że umorzenie należności publicznoprawnych jest instytucją o charakterze wyjątkowym, gdyż zasadą jest ich płacenie w terminie nie zaś zwalnianie z tego obowiązku. Udzielenie przedmiotowej ulgi jest uzasadnione w sytuacjach bardzo szczególnych i wyjątkowych, na które strona nie miała wpływu i które były niezależne od sposobu jej postępowania. Przyznanie wnioskowanej ulgi świadczyłoby o potraktowaniu skarżącej w sposób preferencyjny w stosunku do podmiotów wywiązujących się z obowiązku terminowego regulowania swoich zobowiązań. Przez ważny interes podatnika należy rozumieć sytuację, w jakiej wnioskodawca znalazł się z przyczyn niezależnych od jego postępowania (m.in. ciężka choroba lub klęska żywiołowa), która uniemożliwia mu dalsze zatrudnienie, czy zapłatę ustalonej należności publicznoprawnej. Zważywszy zatem na prawidłowo przeprowadzone ustalenia organu jak również na stanowisko skarżącej, która w czasie kontroli interwencyjnej nie wyraziła zgody na dokonanie kontroli, będąc jednocześnie pouczoną o konieczności nałożenia na nią kary pieniężnej (protokół kontroli sanitarnej, k-... akt adm.), nie stanowią, zdaniem Sądu ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego w rozumieniu art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Jak wyjaśniono powyżej wszystkie decyzje podejmowane na podstawie art. 67a Ordynacji podtakowej opierają się na konstrukcji uznania administracyjnego, niezależnie od tego czy są to rozstrzygnięcia pozytywne czy negatywne dla wnioskodawcy. Ponadto wskazać należy, iż bez znaczenia są tutaj powoływane przez skarżącą okoliczności powstania obowiązku zapłaty orzeczonej kary pieniężnej (tj. uzasadnienie uniemożliwienia przeprowadzenia urzędowej kontroli), bowiem szczególne okoliczność uzasadniające ważny interes zobowiązanego dotyczyć powinny niezawinionego braku możliwości wykonania danego zobowiązania publicznoprawnego. W ocenie Sądu, wbrew stanowisku skarżącej, w zaskarżonej decyzji przedstawiono ustalony w sprawie stan faktyczny, przytoczono treść przepisów uzasadniających odmowę przedmiotowego umorzenia wraz z wyjaśnieniem charakteru instytucji umorzenia należności publicznoprawnych, oraz w kontekście sytuacji materialnej skarżącej wyjaśniono dlaczego nie uwzględniono jej wniosku. Mając na względzie powyższe, tj. dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji Głównego Inspektora Sanitarnego w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu na podstawie ww. ustaw, badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności tak z przepisami prawa materialnego, jak i przepisami postępowania, Sąd w składzie orzekającym nie stwierdził naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji i na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę - jako niezasadną – oddalił. Na marginesie Sąd również zwraca uwagę, iż wniosek o umorzenie należności związanych z nałożeniem kary pieniężnej może być ponawiany i każdorazowo podlega ocenie organu administracji – Państwowemu Wojewódzkiemu Inspektorowi Sanitarnemu. W szczególności w przypadku zmiany stanu faktycznego lub uzyskaniu nowych istotnych dowodów skarżąca może ponownie wystąpić do powyższego organu z wnioskiem o umorzenie należności i wówczas ponownie sprawa umorzenia będzie rozstrzygana przez organ. Wydanie bowiem decyzji w przedmiocie umorzenia należności nie korzysta z tzw. powagi rzeczy osądzonej.