V SA/Wa 103/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: , Przewodniczący Sędzia WSA - Jadwiga Smołucha, Sędzia WSA - Monika Kramek (spr.), Asesor WSA - Paweł Gorajewski, Protokolant - st. spec. Anna Wiśniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi J. C. na decyzję Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 29 października 2024 r. nr DIR-IIa.025.6.2023.IS.6 w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności oddala skargę. Kontrolą sądowoadministracyjną w niniejszej sprawie objęte zostało postępowanie zakończone decyzją Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej (zwanego dalej: "Ministrem") z 29 października 2024 r. nr DIR-IIa.025.6.2023.IS.6 w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności J. C. (zwanego dalej: "skarżącym" lub "stroną") za niepodatkowe należności budżetowe z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości (dalej zwana "PARP") – reprezentowana przez Zachodniopomorską Agencję Rozwoju Regionalnego S.A., będącą Regionalną Instytucją Finansującą (dalej zwaną "RIF") – zawarła 18 lipca 2012 r. z E. w P. (dalej zwaną "Beneficjentem") umowę o dofinansowanie projektu pn. "[...]". Zgodnie z § 6 ust. 7 umowy o dofinansowanie zrealizowanie projektu oznaczało wykonanie pełnego zakresu rzeczowego projektu zgodnie z harmonogramem rzeczowo finansowym oraz udokumentowanie wykonania dostaw i usług zgodnie z umową, odpowiednimi dokumentami potwierdzającymi zgodność realizacji projektu z warunkami umowy oraz zrealizowanie pełnego zakresu finansowego projektu, co oznaczało zrealizowanie wszystkich płatności w ramach projektu, to jest poniesienie wydatków i pozyskanie dokumentów stanowiących podstawę uznania wydatków za kwalifikujące się do objęcia wsparciem w ramach projektu. Jednocześnie zgodnie z § 6 ust 6 umowy, Beneficjent zobowiązał się zakończyć realizację zakresu rzeczowego i finansowego projektu, wynikającego z wniosku o dofinansowanie w okresie kwalifikowalności wydatków określonym w § 6 ust. 3, który rozpoczął się 1 października 2012 r. i zakończył się 30 września 2014 r. W dniach 20-21 listopada 2014 r. RIF przeprowadziła kontrolę na miejscu realizacji projektu, w wyniku której stwierdzono, że e-usługa będąca przedmiotem projektu została zrealizowana niezgodnie z założeniami projektu. W informacji pokontrolnej RIF wskazała zastrzeżenia dotyczącej realizacji projektu: brak polityki rachunkowości Beneficjenta oraz planu kont na 2012 r. wraz ze stosownymi zapisami na kontach; brak bieżącego wyciągu z ewidencji środków trwałych; brak dokumentów potwierdzających wartość przychodów ze sprzedaży, wielkość zatrudnienia i sumę bilansową; brak pełnej dokumentacji finansowej, potwierdzającej dokonanie zakupów objętych budżetem projektu; brak pełnej dokumentacji potwierdzającej zgodność realizacji projektu z postanowieniami umowy o dofinansowanie; błędy w dokumentacji dotyczącej przeprowadzonych postępowań ofertowych na wybór wykonawców; brak zgodność funkcjonalności e-usługi z założeniami wniosku o dofinansowanie; brak regulaminu serwisu; brak osiągnięcia wskaźników produktu i rezultatu na dzień zakończenia realizacji projektu; brak możliwości zweryfikowania parametrów technicznych zakupionego środka trwałego; brak wyników realizowanych działań w ramach stanowisk dyrektora produkcji i dyrektora handlowego. Po wymianie korespondencji między RIF, PARP i Beneficjentem ostatecznie PARP podjęła decyzję o rozwiązaniu umowy i wezwaniu Beneficjenta na podstawie art. 207 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. 2023 r. poz. 1270, ze zm.; dalej: "u.f.p.") do zwrotu dofinansowania w kwocie 352 132,54 zł. Decyzją z 9 lutego 2017 r. (nr DK/83/2017) PARP zobowiązała Beneficjenta do zwrotu kwoty 352 132,54 zł wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych. Od ww. decyzji z 9 lutego 2017 r. spółka złożyła odwołanie. Decyzją z 15 grudnia 2017 r. znak DIR-IV-7343.78.2017.KH.8 Minister utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję PARP. Następnie z uwagi na brak dofinansowania PARP pismem z 16 marca 2018 r. przekazała do Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] tytuł wykonawczy o nr 2018/03/00012 celem wszczęcia postępowania egzekucyjnego w administracji. Postanowieniem z 4 czerwca 2020 r. organ egzekucyjny umorzył postępowanie egzekucyjne jako bezskuteczne, tj. z uwagi na stwierdzenie bezskuteczności egzekucji w związku z brakiem składników majątkowych, z których można by prowadzić egzekucję. Decyzją z 2 grudnia 2022 r. (nr DK/278/2022) PARP – działając na podstawie art. 107 § 1 i 2 pkt 2, art. 108 § 1, art. 109 § 1, art. 116 § 1 i 2 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383, ze zm., dalej zwanej "O.p.") oraz art. 67 ust. 1 w zw. z art. 60 pkt 6 i art. 61 ust. 1 pkt 2 lit. b) u.f.p. oraz art. 9 ust. 11 (dodanego aneksem nr 6 z 29 sierpnia 2019 r.) Porozumienia w sprawie realizacji zadań w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka, 2007-2013, dla osi priorytetowej 8. Społeczeństwo informacyjne - zwiększenie innowacyjności gospodarki Działanie 8.1 Wspieranie działalności gospodarczej w dziedzinie gospodarki elektronicznej Działanie 8.2 Wspieranie wdrażania elektronicznego biznesu typu B2B zawartego pomiędzy Ministrem Spraw Wewnętrznych i Administracji a Polską Agencją Rozwoju Przedsiębiorczości w dniu 18 lutego 2008 r.: 1. orzekła o odpowiedzialności skarżącego solidarnie z Beneficjentem za niepodatkowe należności budżetowe Beneficjenta określone decyzją PARP z 9 lutego 2017 r. utrzymaną w mocy decyzją Ministra z 15 grudnia 2017 r. znak: DIR-IV.7343.78.2017.KH.8, z tytułu zwrotu środków przyznanych na podstawie umowy o dofinansowanie z 18 lipca 2012 r.; 2. zobowiązała skarżącego do zapłaty kwoty należności głównej w wysokości 352 132,54 zł; 3. zobowiązała skarżącego do zapłaty odsetek w wysokości 210 331 zł określonej jak dla zaległości podatkowych naliczonych od dnia przekazania środków na rachunek bankowy spółki do dnia wydania decyzji z 2 grudnia 2022 r. (z wyłączeniem okresów, o których mowa w art. 54 § 1 pkt 3 i 7 O.p.). Po rozpoznaniu odwołania skarżącego decyzją z 29 października 2024 r. (nr DIR-IIa.025.6.2023.IS.6) Minister – działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572; dalej: "k.p.a.") w związku z art. 107 § 1 i § 2, art. 108 § 1 i § 2, art. 109, art. 116 O.p., w związku z art. 61 ust. 3 pkt 2, art. 60 pkt 6, art. 66b i art. 67 ust. 1 u.f.p. oraz w zw. z art. 25 pkt 1 ustawy z 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz. U. z 2024 r. poz. 324) – utrzymał w mocy decyzję PARP z 2 grudnia 2022 r. W uzasadnieniu decyzji Minister w szczególności powołał się na art. 116 § 1 O.p. oraz art. 66b u.f.p., wskazując że z przepisów tych wynika, że za zaległości podatkowe odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części, przy czym odpowiedzialność członków zarządu ustala się według stanu z dnia powstania naruszeń określonych w art. 189 ust. 3 lub w art. 207 ust. 1 u.f.p. Minister wskazał, że w świetle przepisów przesłanki orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu spółki są następujące: 1) zaległość dotyczy zobowiązań, które zaistniały w wyniku powstania naruszeń w czasie pełnienia przez daną osobę obowiązków członka zarządu spółki; 2) egzekucja należności wobec spółki okazała, się bezskuteczna w całości lub w części; 3) członek zarządu nie wykazał, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym czasie zostało otwarte postępowanie restrukturyzacyjne w rozumieniu ustawy z 15 maja 2015 r. Prawo restrukturyzacyjne albo zatwierdzono układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu, o którym mowa w ustawie z dnia 15 maja 2015 r. Prawo restrukturyzacyjne, albo niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy; 4) członek zarządu nie wskazał mienia spółki umożliwiającego zaspokojenie znacznej części zaległości podatkowych spółki. Minister stwierdził, że skarżący pełnił funkcję członka zarządu Beneficjenta od 20 sierpnia 2014 r. do 12 czerwca 2017 r., a więc pełnił on funkcję w zarządzie Beneficjenta w okresie, w którym powstały nieprawidłowości skutkujące powstaniem zobowiązania do zwrotu środków, wynikającego z ostatecznej decyzji administracyjnej. W szczególności skarżący pełnił funkcję członka zarządu Beneficjenta na moment powstania nieprawidłowości, które zostały ustalone na podstawie następujących okoliczności: 1) kontrola realizacji projektu przez RIF, która wykazała brak realizacji projektu zgodnie z umową przeprowadzona w dniach 20-21 listopada 2014 r.; 2) wezwania RIF z 4 grudnia 2014 r., 29 grudnia 2014 r. oraz 21 stycznia 2015 r., w wyniku których Beneficjent nie potwierdził realizacji projektu zgodnie z umową; 3) zdalna weryfikacja e-usługi przeprowadzona w dniach 21-22 marca 2016 r. zakończona wynikiem negatywnym; 4) uchwała zarządu Spółki z 23 lutego 2016 r. zamieszczona na jej stronie internetowej w sprawie wstrzymania realizacji projektu w trakcie trwania umowy o dofinansowanie; bezskuteczność wezwania do zwrotu środków (pismo z 29 marca 2016 r.). Z kolei odnosząc się do przesłanki z art. 116 § 1 O.p. w postaci wykazania przez członka zarządu, że we właściwym czasie dokonano zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające upadłości (postępowanie układowe) albo, że niezgłoszenie tego wniosku oraz niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło nie z jego winy, Minister stwierdził, że w toku prowadzonego postępowania nie stwierdzono, aby przedmiotowy wniosek został złożony. Odnosząc się do zarzutów postawionych w odwołaniu, Minister uznał w szczególności, że podnoszenie na etapie odwołania od decyzji o odpowiedzialności osób trzecich wszelkich zarzutów merytorycznych i proceduralnych, które dotyczą postępowania z zakresu wydania decyzji zwrotowej oraz samej treści decyzji zwrotowej jest spóźnione i zarzuty takie należy uznać za pozbawione podstaw prawnych. Minister zaznaczył, że decyzja zobowiązująca Beneficjenta do zwrotu środków europejskich jest ostateczna i prawomocna oraz została prawidłowo wprowadzona do obrotu prawnego. Zdaniem Ministra, osoba trzecia nie ma podstaw w postępowaniu odwoławczym od decyzji orzekającej o jej solidarnej odpowiedzialności, kwestionowania ustaleń organów dokonanych w postępowaniu z zakresu decyzji zwrotowej. Minister nie uwzględnił zarzutu dotyczącego przedawnienia. Powołał się w tym zakresie na art. 66a u.f.p., mając stanowić wyraz dopuszczalnego przez art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. UE L 312 z 23 grudnia 1995 r., s. 1; dalej zwanego "rozporządzeniem nr 2988/95") wprowadzenia dłuższych terminów przedawnienia niż te określone przepisami unijnymi. Minister wskazał przy tym, że decyzja zwrotowa ma charakter deklaratoryjny, co oznacza, że nie tworzy stosunku prawnego zobowiązania podatkowego, a tylko potwierdza fakt powstania zobowiązania podatkowego wraz z określeniem jego wysokości. Minister stwierdził, że termin płatności zobowiązania do zwrotu środków europejskich został określony decyzją PARP w sprawie zwrotu z 9 lutego 2017 r. nr DK/83/2017 i upłynął z dniem doręczenia decyzji, przekształcając się w zaległość (przed wejściem w życie art. 66a u.f.p.); termin przedawnienia prawa do wydania decyzji wobec osoby trzeciej mijał zatem 31 grudnia 2022 r. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego bezskuteczności egzekucji wobec Beneficjenta, Minister stwierdził, że prowadzona przez Naczelnika Urzędu Skarbowego egzekucja była pełna i kompletna, a jej wynik w postaci postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego z powodu bezskuteczności egzekucji stanowi wystarczającą podstawę do uznania, że zachodzi przesłanka z art. 116 § 1 O.p. Minister zauważył też, że PARP pismem z 5 maja 2022 r. wezwała skarżącego do wskazania przesłanek uzasadniających uwolnienie skarżącego od odpowiedzialności za zaległości spółki. Skarżący nie wskazał majątku Beneficjenta, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości Beneficjenta. Minister za niezasadny uznał zarzut dotyczący braku winy skarżącego jako członka zarządu Beneficjenta w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości. Wskazał, że w czasie pełnienia funkcji prezesa zarządu przez skarżącego miał on pełną wiedzę na temat zobowiązań wynikających z umowy o dofinansowanie projektu oraz zobowiązań wynikających ze stwierdzenia nieprawidłowości w realizacji projektów. To w trakcie pełnienia funkcji prezesa zarządu przez stronę miało miejsce postępowanie, które ostatecznie doprowadziło do wydania decyzji zwrotowej. Wskazywanie przez stronę na orzecznictwo, z którego wynika możliwość uniknięcia odpowiedzialności i brak winy, w sytuacji braku możliwości prowadzenia spraw spółki z powodów całkowicie niezależnych od członka zarządu, jest w ocenie organu bezprzedmiotowe i nie może stanowić podstawy do stwierdzenia braku winy w zgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości. Minister wskazał przy tym, że w toku niniejszego postępowania administracyjnego skarżący mimo zagwarantowania czynnego udziału w postępowaniu nie wykazał w żadnym zakresie, że nie ponosi winy za niezłożenie wniosku o ogłoszenie upadłości w odpowiednim czasie, przy czym przez czas odpowiedni należy rozumieć czas, w którym wierzyciel może wyegzekwować przynajmniej częściowo swoją wierzytelność. Tymczasem ciężar wykazania tej przesłanki egzoneracyjnej spoczywa na członku zarządu, a nie na organie. Minister zaznaczył, że wprawdzie w odwołaniu od decyzji z 2 grudnia 2022 r. skarżący w obszerny sposób przedstawił swoją analizę przesłanki "czasu właściwego", w tym w szczególności w kontekście procedury zwrotu dotacji, z uwzględnieniem spornego charakteru wierzytelności organu, jednak dywagacje skarżącego uznać należy za bezprzedmiotowe, bowiem faktem jest, że wniosek o ogłoszenie upadłości nigdy nie został złożony przez skarżącego, a egzekucja z majątku Beneficjenta okazała się całkowicie bezskuteczna. Minister uznał też za niezasadny zarzut skarżącego, że nie można przypisać członkowi zarządu winy za niezłożenie wniosku o upadłość w myśl art. 116 O.p. w sytuacji, gdy instytucja udzielająca dotacji jest jedynym wierzycielem, a wierzytelność ma charakter sporny. Powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, Minister wskazał, że taka interpretacja stawiałoby w uprzywilejowanej pozycji tych członków zarządu, których spółki miałyby tylko jednego wierzyciela – Skarb Państwa w stosunku do tych, których spółki miałyby co najmniej dwóch wierzycieli i dlatego złożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości nie stałby na przeszkodzie fakt, że spółka miałaby tylko jednego wierzyciela. Minister za trafne uznał stanowisko PARP, że nie było potrzeby przeprowadzenia rozprawy administracyjnej i mediacji, ani nie było potrzeby uwzględniania wniosków dowodowych skarżącego, gdyż nie wpływałyby one na zmianę ustalonego stanu faktycznego, ani nie przyczyniłyby się do wyjaśnienia sprawy. Skarżący złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra z 29 października 2024 r., zaskarżając to rozstrzygnięcie w całości. Decyzji tej zarzucił naruszenie: 1) art. 138 § 1 pkt 1 i art. 138 § 2 k.p.a. przez niezasadne utrzymanie w mocy decyzji PARP w wyniku nieprzeprowadzenia postępowania dowodowego w sprawie i w konsekwencji ustalenie błędne stanu faktycznego w sprawie; 2) art. 6, art. 7, art. 7a, art. 7b, art. 8, art. 9, art. 10, art. 11 w zw. z art. 1 rozporządzenia nr 2988/95 przez błędne ustalenie wykładni definicji przedawnienia nieprawidłowości i daty ich powstania w ramach realizacji projektu; 3) art. 6, art. 7, art. 7a, art. 7b, art. 8, art. 9, art. 10, art. 11, art. 15 k.p.a. w zw. z art. 15zzzzzn pkt 2 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095, ze zm.) przez: a) nieprzekazania metryki sprawy, spisu akt postępowania skarżącemu mimo wyraźnego wniosku w tym zakresie, tym samym pozbawienie skarżącego prawa czynnego udziału w postępowaniu, co miało znaczący wpływ na wynik sprawy; b) niewydania stosownego postanowienia w tym zakresie; c) uniemożliwienie dostępu do kompletnych akt postępowania przez PARP i Ministra; 4) art. 6, art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a. i art. 80 i art. 81 k.p.a. na skutek niezebrania w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i nieustalenia wszystkich okoliczności faktycznych, na których powinno być oparte rozstrzygnięcie, a także naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania; 5) art. 6, art. 7, art. 7a, art. 7b, art. 8, art. 9, art. 10, art. 11 w zw. z art. 268a k.p.a., gdyż brak jest w aktach postępowania: a) upoważnienia administracyjnego dla urzędnika prowadzącego postępowanie w ramach PARP i Ministra; b) regulaminu organizacyjnego urzędu PARP i Ministra wykazującego zakres możliwych upoważnień dla urzędników obsługujących piastuna organu; 6) art. 6, art. 7, art. 7a, art. 7b, art. 8, art. 9, art. 10, art. 11, art. 15 k.p.a. w zw. z art. 75, art. 76, art. 76a, art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 81 k.p.a. oraz art. 268a k.p.a., gdyż brak jest w aktach postępowania: a) upoważnienia administracyjnego dla urzędnika prowadzącego postępowanie w ramach PARP; b) upoważnienia administracyjnego dla urzędnika prowadzącego postępowanie odwoławcze w ramach Ministra; c) regulaminu organizacyjnego urzędu PARP i Ministra wykazującego zakres możliwych upoważnień dla urzędników obsługujących piastuna organu; 7) art. 6, art. 7, art. 7a, art. 7b, art. 8, art. 9, art. 10, art. 11, art. 15 k.p.a. w zw. z art 268a k.p.a., przez błędne uznanie, że: a) osoba prowadząca postępowanie odwoławcze i osoba dokonująca podpisania decyzji PARP była upoważniona do jej dokonania w imieniu PARP w oparciu o upoważnienie udzielone przez piastuna organu; b) osoba prowadząca postępowanie odwoławcze i osoba dokonująca podpisania decyzji Ministra była upoważniona do jej dokonania w imieniu Ministra w oparciu o upoważnienie udzielone przez piastuna organu; 8) art. 6, art. 7, art. 7a, art. 7b, art. 8, art. 9, art. 10, art. 11 w zw. z art. art. 77 § 1, art. 80 i art. 81 k.p.a. przez naruszenie zasady prowadzenia postępowania administracyjnego na podstawie przepisów prawa i zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej oraz przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów polegające na dokonaniu ustaleń faktycznych nie znajdujących oparcia w zgromadzonym w sprawie dowodach w konsekwencji błędne uznanie, że: a) nie doszło do wystąpienia przesłanki nieważności postępowania PARP w wyniku przedawnienia roszczenia; b) nie doszło do wystąpienia przesłanki nieważności postępowania PARP w wyniku prowadzenia postępowania administracyjnego i podpisanie decyzji przez urzędnika do tego nieupoważnionego; c) w aktach sprawy nie muszą znajdować się wszystkie dowody, gdy znane są one skarżącemu; d) wbrew przyjętemu w judykaturze podglądowi, że treść upoważnienia powinna być jednoznaczna i precyzyjna, zasadę tę można zastąpić nieprecyzyjnym sformułowaniem z regulaminu stworzonego i zatwierdzonego przez PARP; e) przywołany zapis nie spełnia definicji upoważnienia ogólnikowego i blankietowego uniemożliwiającego w sposób precyzyjny dekoncentrację uprawnień piastuna PARP; f) organ działając w tym zakresie upoważniony jest do powoływania się wyłącznie na zasadę uzasadnionego zaufania do administracji państwowej, a skarżący zobowiązany jest do przyjęcia stanu faktycznego w tym zakresie "na wiarę" bez wskazania imiennego upoważnienia i dołączenia go do akt postępowania; g) doszło do precyzyjnego ustalenia terminu powstania zobowiązania wynikającego z realizacji w sposób niewłaściwy projektu przez Beneficjenta przy udziale środków z Unii Europejskiej zgodnie z treścią art. 3 rozporządzenia nr 2988/95; 9) art. 6, art. 7, art. 7a, art. 7b, art. 8, art. 9, art. 10, art. 11 w zw. z: a) art. 11 k.p.a. przez brak wyjaśnienia stronie zasadność przesłanek, którymi organ kierował się przy załatwieniu sprawy, tj. wydawania rozstrzygnięć w zakresie naliczenia wielkości zwrotu m.in. przy pomocy klauzul generalnych oraz zwrotów niedookreślonych; b) art. 32 k.p.a. zw. z art. 40 § 2 k.p.a. pominięciu w ramach postępowania administracyjnego, jak również czynności weryfikacyjnych prowadzonych przez RIF oraz PARP pełnomocnika radcę prawnego Borysa Nowaczyka w sprawie a tym samy w sposób nieuprawniony pozbawiając Beneficjenta stosownej pomocy prawnej, co w efekcie doprowadziło do próby rozszerzania odpowiedzialności na były zarząd spółki; c) art. 35 k.p.a. przez przekroczenie terminu załatwienia sprawy przez PARP i Ministra i brak przekazania informacji o przedłużeniu trwania postępowania; d) art. 37 § 2 k.p.a. przez brak wyjaśnienia przyczyn i ustalenie osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie; organ powinien stwierdzić jednocześnie, czy niezałatwienie sprawy w terminie miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; e) art. 78 § 1 i 2 k.p.a., przez niewłaściwą interpretację zapisu prawa i przyjęcie wadliwej wykładni przepisu co do swobody odrzucania wniosków dowodowych skarżącego; f) art. 89 § 1 k.p.a., przez nieprzeprowadzanie rozprawy administracyjnej, gdy charakter sprawy wymagał, jak również wnioski dowodowe złożone przez skarżącego; g) art. 96a § 1 k.p.a., przez nieprzeprowadzanie mediacji, gdy charakter sprawy wymagał, jak również wnioski dowodowe złożone przez skarżącego; h) art. 107 § 1 k.p.a. przez nienależyte uzasadnienie decyzji i w konsekwencji niewyjaśnienie podstaw rozstrzygnięcia, przez brak wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej; i) art. 6, art. 7, art. 7a, art. 7b, art. 8, art. 9, art. 1 rozporządzenia nr 2988/95 przez błędne ustalenie wykładni definicji: – programów wieloletnich; – "nieprawidłowości ciągłych lub powtarzających się okres przedawnienia biegnie od dnia, w którym nieprawidłowość ustała zgodnie z treścią"; j) art. 108 § 2 pkt 2 lit. a) O.p. w zw. z art. 40 § 2 k.p.a. przez wszczęcie postępowania w zakresie odpowiedzialności solidarnej skarżącego za zobowiązania Beneficjenta, mimo że nie doszło do doręczenia prawidłowo decyzji DK/159/2018 z 14 listopada 2018 r.; 10) art. 75 k.p.a. oparcie postępowań wobec skarżącego na bazie dowodów będących wynikiem przestępstwa w postaci poświadczenia nieprawdy, przekroczenia uprawnień ukrywaniem i niszczeniem dowodów; 11) art. 116 § 1 i § 2 O.p. przez błędne przyjęcie, że nie zaistniały przesłanki wyłączające odpowiedzialność członka zarządu za zobowiązania podatkowe spółki z o.o., a w szczególności, że skarżący: a) pełnił funkcję prezesa zarządu czasie, kiedy nastąpiła nieprawidłowość, a wynikającego z realizacji projektu przez Beneficjenta przy udziale środków z Unii Europejskiej; b) pełnił funkcję prezesa zarządu czasie, kiedy upłynął termin płatności zobowiązania podatkowego, które następnie przekształciło się w zaległość podatkową; c) odpowiada za wpłaty dokonane przez PARP i Ministra "na realizację projektu dokonane przed objęciem funkcji prezesa zarządu spółki ujawnieniem tego faktu w KRS", d) nie zgłosił wniosku o upadłość w czasie właściwym w wyniku niezastosowania w sprawie treści sygn. akt II FPS 3/09, gdzie w okresie pełnienia przez niego funkcji członka zarządu nie było podstaw do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub postępowania zapobiegającego upadłości (postępowanie układowe); e) art. 116 O.p. w zw. z art. 67 i art. 207 u.f.p. przez bezpodstawne przyjęcie, że zaistniały przesłanki do orzeczenia o odpowiedzialności strony w przypadku braku jej winy co do nie złożenia wniosku o upadłość, gdyż stan finansowy spółki był dobry; 12) art. 116 O.p. w zw. z art. 207 ust. 1 pkt 1 u.f.p., art. 207 ust. 1 pkt 8 u.f.p. przez oparcie odpowiedzialności indywidualnej byłego prezesa zarządu na podstawie szeregu rażących naruszeń prawa przez PARP w zakresie realizacji wydania decyzji wobec Beneficjenta; tym samym oparcia swego wnioskowania na bazie postępowań, w których były prezes nie mógł czynnie uczestniczyć, a skutki te zostają na niego przeniesione; 13) art. 108, art. 116 § 2, art. 118 § 1 O.p. błędną wykładnię przepisów z zakresie ustalenia podmiotów, które mogą odpowiadać solidarnie za zobowiązania Beneficjenta: a) art. 116 O.p. w zw. z art. 67 i art. 207 u.f.p. przez bezpodstawne przyjęcie, że zaistniały przesłanki do orzeczenia o odpowiedzialności strony w przypadku braku jej winy co do nie złożenia wniosku o upadłość, gdyż stan finansowy spółki był dobry; b) art. 66a i art. art. 66b i 207 u.f.p. przy zastosowaniu w stanie prawnym przed 2014 r.; c) art. 66a, art. 207 u.f.p. i art. 3 rozporządzenia nr 2988/95, uznając że w sprawie ma prymat art. 66a u.f.p. zamiast przywołane rozporządzenie; d) art. 116 § 1 pkt 1 lit. b) O.p. w zw. z art. 11 i nast. Prawa upadłościowego i naprawczego przez nieprawidłową, zbyt szeroką wykładnię mając na celu zwykłą fiskalizację; e) art. 116 O.p. w zw. z art. 207 ust. 1 pkt 1 u.f.p., art. 207 ust. 1 pkt 8 u.f.p., przez oparcie odpowiedzialności indywidualnej prezesa zarządu na podstawie szeregu rażących naruszeń prawa przez PARP w zakresie niedoręczenia w odpowiednim trybie DK/159/2018 z 14 listopada 2018 r., tym samym oparcia swego wnioskowania na bazie postępowań, w których były prezes nie mógł czynnie uczestniczyć, a skutki te zostają na niego przeniesione; 14) art. 156 § 1 k.p.a. wyniku nieuznania faktu, że decyzja wobec Beneficjenta została wydana z rażącym naruszeniem prawa w wyniku naruszenia: a) art. 207 ust. 1 pkt 8 u.f.p. przez akceptację wezwania do zwrotu wystawionego przez RIF, nie przeprowadzenie przez PARP w tym zakresie postępowania sprawdzającego i wyjaśniającego; b) art. 27 ust. 4 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju w związku z art. 6d ust. 1 ustawy z 9 listopada 2000 r. o utworzeniu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości (ustawa o PARP) przez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, iż RIF jest podmiotem upoważnionym do przeprowadzenia kontroli merytorycznej projektu i wydania rekomendacji organ I instancji, w sytuacji gdy dopuszczalne jest zlecenie przez organ I instancji innemu podmiotowi tylko czynności technicznych związanych z obsługą zadań organ I instancji; c) art. 6b ust. 8 ustawy o PARP w zw. z art. art. 30 ust. 1 i 2 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju oraz § 17 ust. 1 i 2 umowy przez ich niezastosowanie i wydanie decyzji administracyjnej w sytuacji, gdy pomiędzy stronami powstał spór co do interpretacji umowy, który zgodnie z umową powinien być rozstrzygnięty przez sąd powszechny oraz przez naruszenie zasady równości stron umowy; d) art. 37 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju przez jego zastosowanie w sytuacji, gdy dotyczy on wyłącznie procedury wyłaniania i wyboru projektów do dofinansowania; e) art. 77 ust 6 i art. 79a ust. 1 i 3 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej przez przeprowadzenie kontroli z naruszeniem przepisów prawa w zakresie kontroli działalności gospodarczej przedsiębiorcy przez osoby nie będące pracownikami organu kontroli, co miało istotny wpływ na wyniki kontroli oraz wykorzystanie tak uzyskanych dowodów w postępowaniu administracyjnym dotyczącym kontrolowanego przedsiębiorcy, przeprowadzenie kontroli przez podmiot prywatny nie będący organem administracji państwa, brak stosownej decyzji administracyjnej w tym zakresie; f) art. 91 ust. 1 i ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz w zw. z art. 19 ust. 1 Traktatu o Unii Europejskiej – przez ignorowanie wniosków płynących z orzecznictwa Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości w zakresie wykładni rozporządzenia nr 2988/95; g) art. 9 k.p.a. przez ignorowanie zapadłych orzeczeń polskich sądów administracyjnych, Trybunału Konstytucyjnego i ETS, w zakresie zastosowania rozporządzenia nr 2988/95; h) art. 10 ustawy Prawo przedsiębiorców – złamanie zasady domniemania uczciwości przedsiębiorcy przez skrajnie negatywną interpretację przepisów prawa mającą na celu pokrzywdzenie przedsiębiorcy, unikanie polemiki prawnej w tym zakresie; i) art. 10 ustawy Prawo przedsiębiorców – działania PARP bezpośrednio wpływają na sferę praw i obowiązków skarżącego; nałożenie na skarżącego obowiązku (zwrotu dofinansowania) bądź ograniczenie lub odebranie mu uprawnienia nie może nastąpić, jeśli nie zostaną zebrane jednoznaczne dowody; jeśli organ nie będzie w stanie usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego w postępowaniu wyjaśniającym, to powinien przyjąć fakty korzystne dla przedsiębiorcy; w ten sposób ma być eliminowana arbitralność rozstrzygnięć wydawanych na podstawie niejednoznacznych dowodów; j) art. 11 ustawy Prawo przedsiębiorców – złamanie zasady przyjaznej interpretacji przepisów; zgodnie z zasadą przyjaznej interpretacji przepisów, organ miał obowiązek rozstrzygnięcia wątpliwości interpretacyjnych na korzyć strony, jeśli przepis jest na tyle niejasny, że zasady logiki i dyrektywy wykładni pozwalają na przyjęcie kilku sposobów jego interpretacji; dzięki temu, strona ma mieć pewność, że nie zostanie obciążona obowiązkiem ani nie zostanie jej odebrane uprawnienie na podstawie niekorzystnej interpretacji niejasnego przepisu; zasada przyjaznej interpretacji ma zatem na celu eliminację negatywnych skutków niejasności prawa dla strony/przedsiębiorcy; k) art. 13 ustawy Prawo przedsiębiorców – złamanie zasady pogłębiania zaufania, bezstronności i równego traktowania; zasada jest generalną dyrektywą, która znajduje uzupełnienie w wielu innych zasadach i wytycznych, w tym m.in. w zasadzie pewności prawa, bezstronności i równego traktowania czy szybkości działania; l) art. 16 ustawy Prawo przedsiębiorców – złamanie zasady udzielania informacji; kluczowym obowiązkiem organów administracji powinno być udzielanie zainteresowanym podmiotom wyczerpujących informacji w sprawach, które należą do właściwości tych organów; realizację tej zasady stanowi np. publikowanie przez organy ogólnych schematów procedur kontroli; niezrealizowanie nałożonego na PARP kontroli obowiązku publikowania Biuletynie Informacji Publicznej interpretacji indywidualnych, procedur kontroli; PARP nie odpowiadała również na korespondencję skarżącego w tym zakresie; odmawiała dostępu do treści pełnomocnictw i procedur obowiązujących RIF, jak również PARP; m) art. 17 ustawy Prawo przedsiębiorców – złamanie zasady polubownego rozwiązywania kwestii spornych; stosowanie mediacji administracyjnej (wprowadzonej w ramach pakietu "100 zmian dla firm" w k.p.a.); pozbawiono skarżącego możliwości lepszego zrozumienia przesłanki, którymi kieruje się PARP i wyjaśnić mu swoje stanowisko i sytuację; naruszono również zapis § 17 ust. 1 umowy o dofinansowanie "wszelkie wątpliwości powstałe w trakcie realizacji Projektu oraz związane z interpretacją Umowy będą rozstrzygane w pierwszej kolejności w drodze negocjacji pomiędzy Stronami." Zgodnie z ust. 2 przywołanego § umowy: "jeżeli Strony nie dojdą do porozumienia, spory będą poddane rozstrzygnięciu przez sąd powszechny, właściwy dla siedziby Instytucji Wdrażającej/Instytucji Pośredniczącej II stopnia.". Mając na uwadze te zarzuty skarżący wniósł w szczególności o uchylenie wydanych w sprawie decyzji PARP i Ministra, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o oddalenie skargi, powołując się na stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, w szczególności odnoszące się do argumentów analogicznych do tych, które podniesiono w skardze. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, kontrola ta, stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. –Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. z 2024 r. poz. 935, ze zm.; dalej zwanej "p.p.s.a."). Skarga może zostać uwzględniona, jeżeli sąd administracyjny stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy albo naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo stwierdzenia nieważności zaskarżonego aktu administracyjnego (zob. art. 145 § 1 p.p.s.a.). W świetle tak zakreślonych ram orzekania przez sąd administracyjny, nie każde naruszenie prawa przez organ administracji publicznej skutkuje uwzględnieniem skargi, a jedynie takie naruszenie, które wskazano wyżej. Rozpoznając sprawę zgodnie z tymi kryteriami, Sąd uznał, że skarga złożona w tej sprawie nie jest zasadna, ponieważ zaskarżona decyzja nie została wydana z naruszeniem prawa, które uzasadniałoby wyeliminowanie tego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego. Przedmiotem skargi jest decyzja administracyjna w sprawie odpowiedzialności skarżącego jako członka zarządu Beneficjenta za zobowiązania Beneficjenta do zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich. Na wstępie rozważań przypomnienia wymaga, że do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60 u.f.p. (niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym) nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy ustawy k.p.a. i odpowiednio przepisy działu III O.p. Zgodnie z art. 107 § 1 O.p. w przypadkach i w zakresie przewidzianych w niniejszym rozdziale (Rozdział 15. Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich) za zaległości podatkowe podatnika odpowiadają całym swoim majątkiem solidarnie z podatnikiem również osoby trzecie. W myśl zaś art. 108 § 1 O.p. o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej organ orzeka w drodze decyzji. Natomiast stosownie do art. 116 § 1 O.p. za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, prostej spółki akcyjnej, prostej spółki akcyjnej w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu: 1) nie wykazał, że: a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym czasie zostało otwarte postępowanie restrukturyzacyjne w rozumieniu ustawy z dnia 15 maja 2015 r. – Prawo restrukturyzacyjne (Dz. U. z 2022 r. poz. 2309 oraz z 2023 r. poz. 1723 i 1860) albo zatwierdzono układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu, o którym mowa w ustawie z dnia 15 maja 2015 r. – Prawo restrukturyzacyjne, albo b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy; 2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. W doktrynie i orzecznictwie wskazuje się, że przesłanki odpowiedzialności członka zarządu za zobowiązania spółki można podzielić na przesłanki pozytywne (które muszą być spełnione, aby wydanie decyzji w tym przedmiocie było możliwe) oraz przesłanki negatywne (które nie mogą zaistnieć, aby organ podatkowy mógł orzec o tej odpowiedzialności). Do przesłanek pozytywnych zaliczyć należy okoliczność, że dana osoba pełniła obowiązki członka zarządu w okresie, w którym powstała zaległość podatkowa oraz konieczność stwierdzenia bezskuteczności egzekucji prowadzonej do majątku spółki. Przesłankami negatywnymi są natomiast te okoliczności, które może wskazać członek zarządu, a które potwierdzają podjęte przez niego działania zwalniające go z odpowiedzialności za zaległości. Istotną jest przy tym okoliczność, że z omawianego przepisu wynika wprost jak rozłożony jest ciężar dowodzenia powyższych przesłanek. Na organie spoczywa bowiem obowiązek wykazania bezskuteczności egzekucji oraz pełnienia przez członka zarządu funkcji w czasie powstania zaległości podatkowej, natomiast wykazanie okoliczności wyłączających odpowiedzialność obciąża stronę. Ustawodawca formułując przesłanki egzoneracyjne przesunął równocześnie ciężar ich wykazania (ciężar dowodu) na te osoby, które w toku postępowania zamierzają się na nie powołać (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 listopada 2007 r. o sygn. akt I FSK 1421/06; K. Winiarski, K. Stanik, Odpowiedzialność podatkowa członków zarządu spółek kapitałowych. Wybrane problemy, Przegląd Prawa Publicznego 2007/4/13-26 i K. Stanik, Ciężar dowodu w postępowaniu podatkowym, Jurysdykcja Podatkowa 2007/4/26-33). W odniesieniu do ram czasowych, w których może być przeprowadzone postępowanie w sprawie odpowiedzialności byłego członka zarządu spółki za zobowiązania spółki do zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich, to wskazać należy, że zgodnie z art. 108 § 2 O.p. postępowanie w sprawie odpowiedzialności osoby trzeciej nie może zostać wszczęte przed: 1) upływem terminu płatności ustalonego zobowiązania; 2) dniem doręczenia decyzji: a) określającej wysokość zobowiązania podatkowego, b) o odpowiedzialności podatkowej płatnika lub inkasenta, c) w sprawie zwrotu zaliczki naliczonego podatku od towarów i usług, d) określającej wysokość należnych odsetek za zwłokę, e) określającej wysokość zaległości podatkowej, o której mowa w art. 52 oraz art. 52a; 3) dniem wszczęcia postępowania egzekucyjnego – w przypadku, o którym mowa w § 3; 4) dniem odstąpienia od czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych, zgodnie z przepisami o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - w przypadku, o którym mowa w § 3a. Z kolei z art. 66b ust. 1 u.f.p. wynika, że decyzję o odpowiedzialności osób trzecich za zobowiązania do zwrotu środków, o których mowa w art. 60 pkt 6, wydaje się przed upływem pięciu lat od końca roku kalendarzowego, w którym decyzja, o której mowa w art. 189 ust. 3b, albo decyzja, o której mowa w art. 207 ust. 9, stała się ostateczna. Nie ulega przy tym wątpliwości Sądu, że art. 66b ust. 1 u.f.p. miał zastosowanie w postępowaniu administracyjnym poprzedzającym wydanie zaskarżonej decyzji. Zauważyć bowiem należy, że unormowanie to zostało dodane do u.f.p. na mocy art. 113 pkt 5 ustawy z 28 kwietnia 2022 r. o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027 (Dz. U. z 2022 r., poz. 1079), a z art. 140 ust. 1 tej ustawy wynika, że do postępowań o odpowiedzialności osób trzecich za zobowiązania do zwrotu środków, o których mowa w art. 60 pkt 6 u.f.p., wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie art. 113 pkt 4 lit. b i pkt 5 ustawy o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027, stosuje się przepisy u.f.p., w brzmieniu nadanym ustawą o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027. Stosownie do art. 146 pkt 5 ustawy o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027 przywołany art. 113 pkt 5 tej ustawy (a w konsekwencji art. 66b u.f.p.) wszedł w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia, czyli z dniem 21 sierpnia 2022 r. Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie (w przedmiocie odpowiedzialności skarżącego za zobowiązania Beneficjenta) zostało wszczęte po tej dacie, a zatem w postępowaniu tym miał niewątpliwie zastosowanie art. 66b u.f.p. Co istotne, przywołany art. 66b u.f.p. określa w sposób jednoznaczny zarówno termin, w jakim może być wydane decyzja o odpowiedzialności osoby trzeciej, jak i termin (stan), na który ustala się osoby trzecie odpowiedzialne za zobowiązania do zwrotu środków, a także termin przedawnienia zobowiązania wynikającego z decyzji o odpowiedzialności osób trzecich za zobowiązania do zwrotu środków. W konsekwencji w tym zakresie nie mogły znaleźć zastosowania w tej sprawie odpowiednio: 118 § 1 O.p., art. 116 § 2 O.p., ani art. 116 § 2 O.p. Z art. 67 u.f.p. wynika bowiem, że przepisy działu III O.p. stosuje się (odpowiednio) jedynie w sprawach nieuregulowanych w u.f.p. W świetle art. 66b ust. 1 u.f.p. uznać należy, że wydanie decyzji w przedmiocie odpowiedzialność osoby trzeciej musi być poprzedzone wydaniem ostatecznej decyzji, o której mowa w art. 189 ust. 3b albo w art. 207 ust. 9 u.f.p. Nie ulega wątpliwości Sądu, że taką decyzją jest ostateczna decyzja PARP z 9 lutego 2017 r. (nr DK/83/2017) określająca do kwotę podlegającą zwrotowi przez Beneficjenta utrzymana w mocy decyzją Ministra 15 grudnia 2017 r. znak DIR-IV.7343.78.2017.KH.8. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntował się już pogląd, że decyzja wydana w trybie art. 207 ust. 9 u.f.p. ma charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny, co oznacza, że stwierdza ona, że zobowiązanie do zwrotu kwoty powstało z chwilą naruszenia procedur, a nie z chwilą wydania ostatecznej decyzji o obowiązku jej zwrotu. Wykładnię tę potwierdza zapis, że zwrot takiej kwoty podlega oprocentowaniu od dnia pobrania płatności, a decyzja nakładająca zwrot nie musi być wydana, bowiem beneficjent sam może dobrowolnie zwrócić tę kwotę. Natomiast decyzja jest wydawana dopiero w przypadku bezskutecznego upływu terminu wyznaczonego na dobrowolny zwrot pobranych środków. Wbrew stanowisku skarżącego, nie doszło do przedawnienia roszczenia o zwrot środków europejskich wydatkowanych niezgodnie z przeznaczeniem lub z naruszeniem procedur. Nieprawidłowością w tej sprawie było najogólniej rzecz ujmując stwierdzenie, że e-usługa będąca przedmiotem projektu została zrealizowana niezgodnie z założeniami projektu. Nieprawidłowości zostały stwierdzone podczas kontroli 20-21 listopada 2014 r. i potwierdzone zdalną weryfikacją e-usługi dokonaną przez PARP 21 i 22 marca 2016 r. oraz 16 stycznia 2017 r. Niezależnie od tego, od której z tych dat należałoby liczyć początek biegu terminu przedawnienia do wydania decyzji zwrotowej (zdaniem Sądu jest to 16 stycznia 2017 r.), to decyzja ta została wydana przed upływem podstawowego 4-letniego terminu przedawnienia tj. 9 lutego 2017 r., a decyzja Ministra utrzymująca ją w mocy 15 grudnia 2017 r. Bieg terminu przedawnienia wyznaczał w tej sprawie art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95 (a nie art. 66a u.f.p., jak przyjął Minister). Z art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95 wynika w szczególności, że termin przedawnienia wynosi 4 lata, ale w sytuacji przerwania okresu przedawnienia przez każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości, termin ten biegnie na nowo, przy czym upływ terminu przedawnienia następuje najpóźniej 8 lat od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości. Decyzje zwrotowe pozostawały w obrocie prawnym w dacie podejmowania decyzji administracyjnych w niniejszej sprawie (dotyczącej odpowiedzialności skarżącego za zobowiązanie Beneficjenta). Decyzje w przedmiocie odpowiedzialności skarżącego zostały wydane niewątpliwie po tym, gdy decyzja PARP z 9 lutego 2017 r. stała się ostateczna (czyli z dniem utrzymania jej w mocy decyzją Ministra z 15 grudnia 2017 r.), a jednocześnie przed upływem pięciu lat od końca roku kalendarzowego, w którym ta decyzja stała się ostateczna. Nie doszło zatem do przedawnienia możliwości wydania decyzji o odpowiedzialności skarżącego jako członka zarządu za zobowiązanie Beneficjenta do zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich. Nie ulega wątpliwości, że w ostatecznej decyzji zwrotowej wydanej w stosunku do Beneficjenta wskazano, na czym polegała nieprawidłowość skutkująca powstaniem obowiązku zwrotu przez Beneficjenta środków przekazanych tytułem dofinansowania. W postępowaniu zakończonym tamtą decyzją skarżący (jako prezes zarządu Beneficjenta) miał możliwość podnoszenia zarzutów kwestionujących ocenę o wystąpieniu nieprawidłowości. Okoliczność, że skarżący wówczas z takiej możliwości nie skorzystał, nie daje mu podstaw do kwestionowania tych okoliczności na etapie postępowania w przedmiocie jego odpowiedzialności solidarnej z Beneficjentem. W okolicznościach tej sprawy nie znajduje zastosowania interpretacja prawa unijnego dokonana wyrokiem TSUE z 27 lutego 2025 r. w sprawie C-277/24, skoro teza zawarta w sentencji tegoż wyroku odnosi się do sytuacji, gdy osoba trzecia, która może być uznana za solidarnie odpowiedzialną za zobowiązanie podatkowe osoby prawnej, nie mogła brać udziału w postępowaniu prowadzonym przeciwko tej osobie prawnej w celu ustalenia jej zobowiązania podatkowego. Tymczasem skarżący (jako prezes zarządu) miał prawną możliwość wzięcia udziału w postępowaniu dotyczącym Beneficjenta, zakończonym wydaniem decyzji zwrotowej. Niezależnie od tego zauważyć należy, że w decyzjach wydanych w niniejszej sprawie (dotyczącej odpowiedzialności skarżącego za zobowiązanie Beneficjenta) organy administracji wskazały, na czym polegała nieprawidłowość, której wystąpienie skutkowało obowiązkiem zwrotu dofinansowania. Zdaniem Sądu, stanowisko organów, że taka nieprawidłowość wystąpiła, jest prawidłowe. W ocenie Sądu, organy administracji orzekające w tej sprawie prawidłowo przeanalizowały wynikające z art. 116 § 1 O.p. (z uwzględnieniem art. 66b u.f.p.) przesłanki pozytywne i negatywne odpowiedzialności skarżącego za zobowiązanie Beneficjenta. Nie ulega wątpliwości, że nieprawidłowości, które skutkowały powstaniem obowiązku zwrotu środków przekazanych tytułem dofinansowania projektu nastąpiły w czasie, kiedy skarżący pełnił funkcję członka zarządu Beneficjenta. Ze znajdujących się w aktach administracyjnych kopii dokumentów pochodzących z akt rejestrowych Beneficjenta, a także z wpisów w rejestrze przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego dotyczących Beneficjenta wynika, że skarżący od 20 sierpnia 2014 r. do 12 czerwca 2017 r. pełnił funkcję członka zarządu (prezesa) Beneficjenta. Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (obecnie Dz. U. z 2025 r. poz. 869 ze zm.) wynika domniemanie, że dane wpisane do Rejestru są prawdziwe. Skarżący w toku postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie nie przedstawił dowodów, które w sposób przekonujący obalałyby to domniemanie. Zaznaczyć przy tym należy, że o tym, że odpowiedzialność solidarna odnosi się do osób pełniących funkcje członka zarządu w czasie powstania nieprawidłowości skutkującej obowiązkiem zwrotu środków przesądza jednoznacznie treść art. 66b ust. 1 u.f.p. Niewątpliwie również egzekucja należności podlegających zwrotowi z majątku Beneficjenta okazała się bezskuteczna. Organy prawidłowo ustaliły ten fakt na podstawie znajdującego się w aktach administracyjnych postanowienia organu egzekucyjnego z 4 czerwca 2020 r. umarzającego postępowanie egzekucyjne z uwagi na przesłankę określoną w art. 59 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, czyli stwierdzenie, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest pogląd, który Sąd w składzie orzekającym w tej sprawie podziela i przyjmuje za własny, że postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego jest dokumentem urzędowym i przysługuje mu domniemanie zgodności z prawdą, a w sytuacji, gdy w postępowaniu dotyczącym odpowiedzialności byłego członka zarządu spółki organy podatkowe dysponują wiążącym dla nich postanowieniem umarzającym postępowanie egzekucyjne ze względu na jego bezskuteczność, to nie mają legitymacji do weryfikowania, czy organ egzekucyjny wykorzystał wszystkie sposoby wyegzekwowania zobowiązania, gdyż postępowanie prowadzone w ww. zakresie nie może służyć do weryfikacji poprawności postępowania egzekucyjnego (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 listopada 2024 r., sygn. akt III FSK 645/23) oraz że postępowanie z art. 116 § 1 O.p. nie służy przeprowadzaniu kontroli prawidłowości prowadzenia postępowania egzekucyjnego, a ewentualna wadliwość postępowania egzekucyjnego powinna być podnoszona i skarżona środkami prawnymi przewidzianymi w tym właśnie postępowaniu (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 października 2024 r., sygn. akt III FSK 163/23). Prawidłowa jest ocena organów orzekających w niniejszej sprawie, że skarżący nie wykazał wystąpienia w tej sprawie przesłanek, które zwalniałyby go z odpowiedzialności stosownie do art. 116 § 1 pkt 1 i 2 O.p. w zw. z art. 67 u.f.p. Skarżący nie zgłosił wniosku o upadłość Beneficjenta. Okoliczność tę potwierdza pismo Sądu Rejonowego [...] Wydział Gospodarczy do spraw upadłościowych i restrukturyzacyjnych z [...] stycznia 2022 r. Skarżący nie wykazał przy tym, że nie ponosi winy w niezgłoszeniu takiego wniosku we właściwym czasie, mimo że został wezwany przez PARP pismem z 5 maja 2022 r. do wykazania tej okoliczności. Zauważyć również należy, że w toku postępowania administracyjnego w tej sprawie skarżącemu przysługiwały uprawnienia, do których odnosi się sentencja wyroku TSUE z 30 kwietnia 2025 r. w sprawie C-278/24. W wyroku tym TSUE stwierdził, że art. 273 dyrektywy 2006/112 w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej, zmienionej dyrektywą 2018/1695, w związku z art. 325 TFUE, z prawem własności, a także z zasadami równego traktowania, proporcjonalności i pewności prawa, należy interpretować w ten sposób, że nie stoi on na przeszkodzie mechanizmowi krajowemu, w ramach którego: a) członek lub były członek zarządu spółki mającej zobowiązanie z tytułu podatku od wartości dodanej ponosi wraz z tą spółką solidarną odpowiedzialność za zaległości podatkowe powstałe w okresie, w którym pełnił on tę funkcję, b) odpowiedzialność ta jest ograniczona do tych zaległości podatkowych, których egzekucja od spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, c) zwolnienie z tej odpowiedzialności zależy w szczególności od przedstawienia przez członka lub byłego członka zarządu dowodu, że wniosek o ogłoszenie upadłości tej spółki został złożony we właściwym czasie lub że niezłożenie tego wniosku nie wynika z jego winy – o ile ów członek lub były członek, w celu wykazania braku winy, może skutecznie powołać się na to, że dochował wszelkiej staranności wymaganej przy prowadzeniu spraw danej spółki, przy czym wspomniany członek lub były członek nie może w tym celu ograniczyć się do podniesienia, że w chwili stwierdzenia trwałej niewypłacalności jedynym wierzycielem tej spółki był Skarb Państwa. W okolicznościach tej sprawy skarżący miał możliwość – w celu wykazania braku winy – skutecznie powołać się na to, że dochował wszelkiej staranności wymaganej przy prowadzeniu spraw Beneficjenta, jednak nie przedstawił w tym zakresie przekonujących dowodów. Zauważyć przy tym należy, że w czasie pełnienia funkcji prezesa zarządu Beneficjenta skarżący miał lub co najmniej powinien mieć pełną wiedzę na temat zobowiązań wynikających z umowy o dofinansowanie projektu oraz zobowiązań wynikających ze stwierdzenia nieprawidłowości w jego realizacji. To również w trakcie pełnienia funkcji prezesa zarządu przez skarżącego miało miejsce postępowanie, które ostatecznie doprowadziło do wydania decyzji zwrotowej. Również w czasie, kiedy skarżący był prezesem zarządu Beneficjenta doszło do umorzenia postępowania administracyjnego względem Beneficjenta w odniesieniu do kwoty określonej do zwrotu z uwagi na stwierdzenie braku majątku Beneficjenta. Uprawnione jest zatem wnioskowanie, że skarżący miał lub co najmniej powinien mieć wiedzę o braku majątku Beneficjenta, z którego możliwa byłaby egzekucja środków objętych decyzją zwrotową, a mimo to nie złożył wniosku o ogłoszenie upadłości, a zatem brak złożenia takiego wniosku był zawiniony. W świetle akt sprawy uprawniona jest również ocena organów administracji, że skarżący nie wykazał mienia Beneficjenta, z którego egzekucja byłaby skuteczna. Podsumowując, organy administracji wykazały pozytywne przesłanki obciążające skarżącego odpowiedzialnością za zobowiązania Beneficjenta z tytułu zwrotu środków dofinansowania, a skarżący nie wykazał istnienia przesłanek egzoneracyjnych, uwalniających go od odpowiedzialności za zobowiązania powstałe w czasie, kiedy pełnił funkcję członka zarządu Beneficjenta. W takiej sytuacji w pełni uprawnione było orzeczenie o odpowiedzialności skarżącego solidarnie z Beneficjentem za niepodatkowe należności budżetowe Beneficjenta określone decyzją PARP z 9 lutego 2017 r. utrzymanej w mocy decyzją Ministra z 15 grudnia 2017 r. Niezasadne okazały się zarzuty wskazujące na wadliwość przeprowadzenia postępowania administracyjnego. Zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja została wydana po należytym przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, w trakcie którego został zebrany, rozpatrzony i oceniony materiał dowodowy, który był adekwatny i wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.). Dokonana ocena materiału dowodowego jest prawidłowa, a wydane decyzje zawierają wszystkie wymagane prawem elementy w istotnym zakresie (art. 107 § 3 k.p.a.), realizując – obiektywnie rzecz biorąc – zasadę przekonywania (art. 11 k.p.a.). Nie doszło przy tym do naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 k.p.a.), skoro analiza akt treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji i zawartości akt administracyjnych wskazuje, że Minister ponownie rozpoznał sprawę w jej całokształcie, odnosząc się przy tym do argumentacji podnoszonej przez skarżącego. Skarżący miał w pełnym zakresie zagwarantowane prawo czynnego udziału w postępowaniu, choć z prawa tego nie zawsze korzystał, jednak z przyczyn nieleżących po stronie organów. Co się tyczy zarzutu nieprawidłowego doręczenia decyzji DK/159/2018 z 14 listopada 2018 r. to Sąd stwierdza, że taka decyzja nie została wydana w niniejszej sprawie (ani w sprawie zwrotowej poprzedzającej postępowania zakończone zaskarżoną decyzją). W ocenie Sądu, organy obu instancji prawidłowo przeanalizowały wnioski dowodowe i stwierdziły, że nie wpływają one na zmianę ustalonego stanu faktycznego, ani nie przyczynią się do wyjaśnienia sprawy. W zakresie oddalenia wniosku o przeprowadzenie rozprawy Minister zasadnie podzielił stanowisko PARP, że w sprawie nie występuje przesłanka wynikająca z przepisu prawa materialnego nakładająca obowiązek jej przeprowadzenia, w sprawie nie występują strony o spornych interesach, i nie jest to potrzebne dla wyjaśnienia sprawy przy udziale świadków albo w drodze oględzin. Tym samym nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 89 § 1 k.p.a. Natomiast odnosząc się do zarzutu nieprzeprowadzenia mediacji (naruszenie art. 96a § 1 k.p.a.), Minister prawidłowo wyjaśnił skarżącemu, że mediacja w przedmiotowej w sprawie w myśl przepisów prawa nie była możliwa, gdyż zawarcie ugody mediacyjnej w postępowaniu administracyjnym dotyczy wyłącznie stron postępowania administracyjnego, zaś nie zawiera się jej z organem administracji publicznej, przed którym toczy się postępowanie, bowiem instytucja ta została przewidziana dla takich spraw administracyjnych, w których występują co najmniej dwie strony i mają w tej sprawie sporne interesy nadające się do rozstrzygnięcia poprzez zawarcie ugody (art. 96a-96n k.p.a.). Niezasadne są zarzuty skarżącego odnoszące się do kwestii upoważnień dla osób, które podpisały decyzje PARP i Ministra wydane w niniejszej sprawie (dotyczącej solidarnej odpowiedzialności skarżącego). W aktach administracyjnych znajduje się stosowne upoważnienie dla osoby, która podpisała decyzję PARP z 2 grudnia 2022 r., wydane na podstawie art. 268a k.p.a. Wskazać tym niemniej należy, że w ocenie Sądu, przepis art. 268a k.p.a. nie daje podstaw do przyjęcia, że niezałączenie upoważnienia do decyzji skutkuje uznaniem, że osoba podpisująca decyzję nie posiada stosownego upoważnienia pochodzącego od właściwego organu do wydania konkretnej decyzji w konkretnej dacie. Udzielenie upoważnienia jest bowiem czynnością wewnętrzną organu, a zatem takie upoważnienie nie musi znajdować się przy decyzji organu. Tym samym zarzuty naruszenia art. 6-11 k.p.a., art. 15 k.p.a., art. 75-77 k.p.a., art. 80 i 81 k.p.a. w zw. z art. 268a k.p.a. nie zasługiwały na uwzględnienie. W zakresie zarzutów naruszenia art. 35 i art. 37 § 1 k.p.a., dotyczących przekroczenia terminu załatwienia sprawy oraz braku przekazania informacji o przedłużeniu postępowania i braku wyjaśnienia przyczyn przedłużenia, wskazać należy, że zarzuty te nie mogły doprowadzić do uwzględnienia skargi. Skarżący miał prawo do skorzystania z możliwości złożenia ponaglenia w trybie art. 37 § 1 k.p.a., czego nie uczynił. Nie ma podstaw do wnioskowania, że gdyby nie doszło do naruszenia wskazywanego w tym zakresie przez skarżącego, to rozstrzygnięcie mogłoby być inne, a zatem naruszenie takie nie miałoby istotnego wpływu na wynik sprawy, a zatem brak jest podstaw uwzględnienia skargi na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Wprawdzie elementem orzekania i wydania decyzji o odpowiedzialności skarżącego jako osoby trzeciej była decyzja zwrotowa, jednak nie zachodziła potrzeba wydania przez organy postanowienia w sprawie złożenia do akt jako dowodu całych akt postępowania zwrotowego. Zgodnie z art. 77 § 4 k.p.a. fakty powszechnie znane oraz fakty znane organowi z urzędu nie wymagają dowodu – a skoro skarżący był członkiem zarządu Beneficjenta w trakcie postępowania zakończonego wydaniem decyzji PARP z 9 lutego 2017 r., to miał możliwość wglądu w akta tamtego postępowania. W ramach zarzutów skargi podniesiono również naruszenie art. 10, art. 11, art. 13, art. 16 i art. 17 ustawy Prawo przedsiębiorców. Powołany art. 10 ustawy Prawo przedsiębiorców składają się na zasadę domniemania uczciwości przedsiębiorcy, zgodnie z którą organ kieruje się w swoich działaniach zasadą zaufania do przedsiębiorcy, zakładając, że działa on zgodnie z prawem, uczciwie oraz z poszanowaniem dobrych obyczajów. Natomiast art. 11 tej ustawy określa zasadę przyjaznej interpretacji przepisów, stanowiąc że jeżeli przedmiotem postępowania przed organem jest nałożenie na przedsiębiorcę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie uprawnienia, a w tym zakresie pozostają niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, organ rozstrzyga je na korzyść przedsiębiorcy. W ocenie Sądu, niezadowolenie strony z rozstrzygnięcia zawartego w decyzji organu, niezgodnego z jej oczekiwaniami, nie może być uznane za naruszenie zasady zaufania do przedsiębiorcy wynikającej z ustawy Prawo przedsiębiorców. Organ wydający rozstrzygnięcie oparł je o obowiązujące, właściwie zastosowane przepisy prawa. Natomiast zarzuty naruszenia art. 13, art. 16 i 17 ustawy Prawo przedsiębiorców są niezrozumiałe, bowiem ich treść mija się całkowicie z treścią wskazanych przepisów. Pozostałe zarzuty podniesione w skardze nie miały żadnego znaczenia dla kontroli legalności decyzji w przedmiocie odpowiedzialności solidarnej skarżącego. Jak już wyżej wspomniano, tego rodzaju zarzuty mogły zostać zgłoszone na etapie postępowania w przedmiocie zwrotu dofinansowania, natomiast podnoszenie ich na obecnym etapie procedowania – skoro skarżący miał możliwość wzięcia udziału w postępowaniu poprzedzającym wydanie decyzji zwrotowej – jest spóźnione. Ze wskazanych powodów Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.