V SA/Wa 1030/07

WyrokWSA w Warszawie2007-09-28

Skład orzekający: Małgorzata Rysz, Izabella Janson, Marta Laskowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Gmina D. jako następca prawny zlikwidowanej jednostki budżetowej (szkoły podstawowej) może ubiegać się o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy, a jeśli tak, to czy istnieją przesłanki do umorzenia tych należności w sytuacji, gdy Gmina dysponuje środkami finansowymi pozwalającymi na ich spłatę?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że Gmina D., jako organ, który podjął decyzję o likwidacji jednostki budżetowej (szkoły podstawowej), przejmuje jej należności i zobowiązania, w tym zadłużenie wobec ZUS. W związku z tym, zadłużenie zlikwidowanej szkoły jest zadłużeniem Gminy, która powinna je uwzględnić w swoim budżecie. Sąd stwierdził, że dysponowanie przez Gminę środkami finansowymi pozwalającymi na spłatę zadłużenia wyklucza istnienie przesłanek do umorzenia należności z tytułu składek, zgodnie z art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Ponadto, sąd podkreślił uznaniowy charakter decyzji ZUS w sprawie umorzenia składek, co oznacza, że ZUS może, ale nie musi umorzyć należności, nawet jeśli przesłanki formalne są spełnione.
Stan faktyczny
Gmina D. zwróciła się z wnioskiem o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy od zlikwidowanej szkoły podstawowej. Po odmowie umorzenia przez ZUS i utrzymaniu jej w mocy przez Prezesa ZUS, Gmina wniosła skargę do WSA. Gmina argumentowała, że nie jest w stanie spłacić zadłużenia bez uszczerbku dla realizacji swoich bieżących zadań. Organ administracji odmówił umorzenia, wskazując, że Gmina jako następca prawny szkoły dysponuje środkami finansowymi pozwalającymi na spłatę zadłużenia i nie zachodzą przesłanki do umorzenia.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Małgorzata Rysz, Sędzia WSA - Izabella Janson (spr.), Asesor Sądowy WSA - Marta Laskowska, Protokolant - Beata Zborowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 września 2007 r. sprawy ze skargi Gminy D. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz Fundusz Pracy oddala skargę Przedmiotem skargi z 5 lutego 2007 r. złożonej przez Gminy D. jest decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2006 r. o numerze [...] . Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w następującym stanie faktycznym. Wnioskiem z dnia 5 maja 2005 r. – działający w imieniu Gminy D. – Wójt zwrócił się z prośbą o rozłożenie na raty zaległości zlikwidowanej szkoły w D. Warunkiem podpisania umowy o rozłożenie zadłużenia na raty było opłacenie składek w części finansowanej przez ubezpieczonych, które zainteresowana zobowiązała się zapłacić w okresie trzech miesięcy. Jednakże po spełnieniu ww. warunku, strona odmówiła podpisania umowy z uwagi na wskazaną w umowie wysokości rat, na jakie rozłożono zaległość. Następnie złożony został wniosek o odroczenie spłaty rat do 2006 r., bądź zmniejszenie kwoty rat do wysokości 500,00 zł. W związku z powyższym, umowy przygotowano ponownie. Wysokość rat, do końca 2005 r. została ustalona w wysokości niższej niż pierwotnie proponowana przez organ. Umowy te również nie zostały przez wnioskującą podpisane. W dniu [...] lipca 2005 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wydał decyzję odmawiającą umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz Fundusz Pracy, którą następnie utrzymano w mocy decyzją ww. organu z dnia [...] września 2005 r. Wnioskiem z 3 stycznia 2006 r. Wójt Gminy D. wystąpił do Ministra Pracy i Polityki Społecznej o stwierdzenie nieważności decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2005 r. oraz z [...] września 2005 r. Postanowieniem z [...] kwietnia 2006 r. Minister Pracy i Polityki Społecznej przekazał wniosek zgodnie z właściwością do Prezesa ZUS. Decyzją z dnia [...] września 2006 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych stwierdził nieważność zaskarżonych decyzji. W uzasadnieniu wskazał, iż zarzuty podnoszone we wniosku o stwierdzenie nieważności nie są na tyle istotne aby stanowić przesłankę do wyeliminowania zaskarżonych decyzji z obrotu prawnego. Jednakże zaskarżone orzeczenia zawierają inną wadę uzasadniającą stwierdzenie ich nieważności, bowiem zostały skierowane do podmiotu nie będącego stroną w sprawie, czyli do Wójta Gminy D. Zgodnie zaś z art. 31 ustawy o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r., NR 142 poz. 1591 ze zm.) Wójt Gminy uprawniony jest jedynie do reprezentowania gminy na zewnątrz, a zadania swoje wykonuje przy pomocy Urzędu Gminy (art. 33 u.s.g.). Tak więc postępowanie o umorzenie należności z tytułu składek wszczęte z wniosku z dnia 5 maja 2005 r. podpisane przez Wójta Gminy D. winno zakończyć się wydaniem decyzji skierowanej do Gminy. W związku z powyższym wniosek z dnia 5 maja 2005 r. będzie rozpatrzony ponownie. Po ponownym rozpatrzeniu wniosku, decyzją z [...] listopada 2006 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz Fundusz Pracy. W uzasadnieniu wskazano, iż działając w imieniu Gminy Wójt, zwrócił się z wnioskiem o umorzenie w całości należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne oraz Fundusz Pracy należnych od zlikwidowanej w 2001 r. Szkoły Podstawowej w D. Wniosek uzasadniono trudnościami finansowymi Gminy, a na późniejszym etapie postępowania podniesiono argument braku odpowiedzialności Gminy za zobowiązania Szkoły Podstawowej w D. Organ nie zgodził się z ww. zarzutem i wskazał, iż z przedłożonych przez wnioskodawcę dokumentów wynika, że ww. szkoła podstawowa – funkcjonująca jako gminna jednostka budżetowa – została zlikwidowana Uchwałą Rady Gminy. Zdaniem organu zadłużenie zlikwidowanej szkoły wobec ZUS jest obecnie zadłużeniem Gminy D. i Gmina zobowiązana jest do uwzględnienia tego zadłużenia w swoim budżecie. Ponadto jak wynika z przedłożonych przez stronę dokumentów Gmina dysponuje środkami finansowymi pozwalającymi na spłatę zadłużenia wobec ZUS. W związku z powyższym w niniejszej sprawie nie występują przewidziane w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. przesłanki uzasadniające umorzenie należności. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne oraz Fundusz pracy należnych od zlikwidowanej szkoły podstawowej. Wskazał, iż organ nie wyjaśnił stanu faktycznego sprawy, nie rozważył też wszystkich okoliczności faktycznych. Ponadto umorzenie należności umożliwi stronie wywiązanie się z zaciągniętych zobowiązań, w tym systematyczne opłacanie zaległych i terminowych składek. Konieczność uregulowania zaległych zobowiązań wobec ZUS –zdaniem zainteresowanej – będzie miała niewątpliwie niekorzystny wpływ na realizację bieżących zadań Gminy i uniemożliwi realizację jej podstawowych zadań, zmierzających do zaspokojenia podstawowych potrzeb mieszkańców. Decyzją z dnia [...] stycznia 2007 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] listopada 2006 r. W uzasadnieniu wskazano, iż po przeanalizowaniu zgromadzonego materiału dowodowego, organ doszedł do przekonania, że w sprawie nie występują przewidziane w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. przesłanki uzasadniające umorzenie należności. Zgodnie bowiem z ww. przepisem należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład w przypadku ich całkowitej nieściągalności, której w przedmiotowej sprawie nie stwierdzono. Jednocześnie podniesiono, iż nie zachodzą również przesłanki – wymienione w § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej – uzasadniające umorzenie należności w przypadku braku ich całkowitej nieściągalności. Organ wskazał, iż Szkoła Podstawowa w D. funkcjonowała w formie jednostki budżetowej. Uchwałą Rady Gminy NR [...] z dnia 22 (brak dokładnego wskazania daty) 2001 r. zdecydowano o likwidacji ww. placówki. W związku z powyższym, zgodnie z treścią art. 21 ust 4 ustawy o finansach publicznych należności i zobowiązania likwidowanej jednostki budżetowej przejmuje organ, który podjął decyzję o likwidacji. Zatem zadłużenie zlikwidowanej szkoły jest obecnie zadłużeniem Gminy D. Prezes Zakładu wskazał, iż wnioskodawca w pismach kierowanych do Zakładu podnosi kwestię, iż organ nie uwzględnił interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Jednakże "Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest jednostką, która spośród wielu zadań spełnia również te funkcje jako organ emerytalno-rentowy. Środki uzyskane ze składek ubezpieczeniowych są bezpośrednio przeznaczane na wypłatę świadczeń również dla obywateli Gminy D. Wniosek o przyznanie ulgi w spłacie zadłużenia w formie ratalnej nie jest sprawą obligatoryjną, lecz uznaniową. Przychylając się do prośby Strony, Zakład uwzględnił właśnie interes społeczny oraz możliwości finansowe Gminy. Dwukrotnie sporządzana była umowa o rozłożeniu na raty przedmiotowych zaległości i dwukrotnie wnioskodawca odmówił jej podpisania". W z związku z powyższym organ nie zgodził się z argumentem, że wydając zaskarżony akt nie uwzględnił interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Ponadto wskazano, że dochód gminy stanowią: podatki, opłaty i inne wpływy określone w odrębnych ustawach, dochody z majątku gminy jak również otrzymywana subwencja ogólna z budżetu państwa. Tak więc Gmina otrzymuje subwencję oświatową, która przeznaczona zostaje na funkcjonowanie szkół, w tym również uwzględnione są koszty osobowe, tzn. płace i pochodne od wynagrodzeń. Ponadto planując budżet szkoły, Rada Gminy przeznacza określone środki finansowe na płace. Mając na uwadze powyższe można stwierdzić, iż zadłużenie nie powstało w skutek okoliczności niezależnych od zobowiązanego tylko w wyniku zaniedbań, których przy zachowaniu odpowiedniej kontroli można było uniknąć. Ponadto – zdaniem organu – z dołączonych do wniosku dokumentów, a w szczególności uchwały budżetowej na rok 2006 wynika, że wnioskodawca dysponuje środkami finansowymi pozwalającymi na spłatę zadłużenia wobec ZUS, a tym samym że nie występują przewidziane w art. 28 ust 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych przesłanki które uzasadniają umorzenie należności. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie decyzji Prezesa ZUS z [...] stycznia 2007 r. Ww. orzeczeniu zarzucił naruszenie art. 28 ust. 3 pkt 4) ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, przez przyjęcie, iż całkowita nieściągalność, w sytuacji nie zaspokojenia należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym, nie odnosi się do sytuacji, w której likwidacja dotyczyła jednostki budżetowej gminy. Ponadto zdaniem skarżącej fakt zawarcia układów ratalnych, spłaty w całości zobowiązań z tytułu części składek należnej od ubezpieczonych, terminowe wywiązywanie się z układów ratalnych, uzasadnia zastosowanie umorzenie części zaległości. Dodatkowo nie umorzenie zaległości będzie miało niewątpliwie szkodliwy wpływ na realizację bieżących zadań Gminy, w tym w zakresie ochrony środowiska, dróg gminnych, wodociągów i zaopatrzenia w wodę, kanalizacji, usuwania i oczyszczania ścieków komunalnych, oświaty i wychowania, kultury, kultury fizycznej i turystyki, cmentarzy gminnych, pomocy społecznej itp. W ocenie wnioskodawcy powyżej powołane względy, "wyczerpują hipotezę przepisu wykonawczego zawartego w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie zasad umarzania należności z tytułu składek, zgodnie z którym zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na jego stan majątkowy i sytuacje rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego, w szczególności (...). Użyty przez ustawodawcę zwrot "w szczególności" oznacza, iż katalog wymienionych w rozporządzeniu przyczyn ma jedynie charakter przykładowy". Pełnomocnik skarżącej wskazał, że uiszczenie pozostałej, nie objętej układem części należności z tytułu składek, z uwagi na stan majątkowy Gminy nie jest możliwe, gdyż stawiałoby pod znakiem zapytania realizację jej bieżących zadań, a tym samym pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla strony. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Na wstępie podniesienia wymaga, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sprowadzają się do kontroli legalności zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, to znaczy ustalenia, czy organ orzekający w sprawie prawidłowo zinterpretował i zastosował przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. Badając w powyższym świetle zaskarżoną decyzję, tj. oceniając orzeczenie pod względem jego zgodności z przepisami procesowymi, a także z normami prawa materialnego, Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa, które dawałyby podstawę do jej uchylenia zgodnie z żądaniem skargi. Przed przejściem do oceny podniesionych zarzutów przypomnieć należy, iż zgodnie z art. 28 ust. 1 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład z uwzględnieniem ust. 2-4. Ustęp 2 tego artykułu jednoznacznie określa, iż należności te mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, chyba, że zachodzi sytuacja określona w art. 28 ust. 3a, który daje możliwość uwzględnienia innych przesłanek umorzenia jednakże wyłącznie w odniesieniu do ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia. W przypadku tym należności, ale wyłącznie z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Niezależnie jednak, czy chodzi o kwestię umorzenia należności z tytułu składek, czy także - w przypadku ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami - o kwestię umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ustawodawca, używając zwrotu "mogą być umorzone" przesądził, że decyzja Zakładu ma charakter uznaniowy, a to oznacza, że organ ten przy ustalonym stanie faktycznym ma możliwość wyboru jednego spośród kilku wariantów rozstrzygnięć. O tym, czy składki powinny być umorzone czy też nie, rozstrzyga nie Sąd, lecz ZUS, który może - ale nie musi - je umorzyć. Zakład ma możliwość, ale nie ma obowiązku umorzenia należności nawet w razie spełnienia przesłanek określonych w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. lub w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. nr 141, poz. 365; powoływanego dalej jako rozporządzenie) - tj. w razie stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek albo gdy zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Wytyczne, którymi powinien się kierować organ podejmując decyzję w tym zakresie, precyzuje powyższe rozporządzenie, którego § 3 stanowi, że zaległe składki mogą być umorzone, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku, gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych lub, że ze względu na poniesione w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia straty materialne opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności. Przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, która pozbawia zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności jest trzecią przesłanką wymienioną w przytoczonym rozporządzeniu. Pojęcia użyte w powołanym przepisie są nieostre, co wymaga ich szczególnie wnikliwej oceny w świetle okoliczności konkretnej sprawy. Ocena ta musi być dokonana w oparciu o obiektywne kryteria, zgodnie z powszechnie akceptowaną hierarchią wartości. Konieczne jest, aby znalazła ona należyte odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej decyzji. Prawidłowe i zgodne z wymogami określonymi w art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego uzasadnienie jest szczególnie ważne przy decyzjach wydawanych w oparciu o uznanie administracyjne, a zwłaszcza przy decyzjach negatywnych. W takich sytuacjach uzasadnienie powinno szczegółowo wskazywać przyczyny, dla których organ nie zastosował instytucji umorzenia istniejącej zaległości. Organ powinien rozważyć szczegółowo kwestie istnienia bądź nieistnienia w konkretnej sprawie szczególnych okoliczności uzasadniających skorzystanie z omawianej instytucji oraz ewentualnie okoliczności uzasadniające zakres jej zastosowania. Brak prawidłowego uzasadnienia takiej decyzji uniemożliwia bowiem jej właściwą kontrolę ze strony sądu. Pogląd taki wyrażał Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie, tak na gruncie przepisów Ordynacji podatkowej (por. wyżej przytoczony wyrok z dnia 25 czerwca 2003 roku sygn. akt III SA 3118/01) jak i na gruncie k.p.a. I tak w wyroku z dnia 7 stycznia 2003 roku sygn. akt I SA 1320/01 (LEX nr 137809) NSA podkreślił, iż zgodnie z przepisem art. 107 § 3 k.p.a. organ administracji jest obowiązany podać w uzasadnieniu faktycznym decyzji m.in. dowody, na których się oparł oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Dopełnienie tego obowiązku nabiera szczególnej wagi wówczas, gdy organ administracji działa w granicach uznania administracyjnego. Ze względu na możliwy do podniesienia zarzut niewłaściwego korzystania z uznania administracyjnego, obowiązki w zakresie uzasadnienia decyzji są większe wobec organu orzekającego w ramach uznania administracyjnego aniżeli w przypadku orzekania w ramach ustawowego związania. Pamiętać także należy, iż w przypadku, gdy ustawodawca daje organowi możliwość rozstrzygnięcia sprawy na zasadzie uznania, sądowa kontrola jego decyzji obejmuje jedynie samo postępowanie poprzedzające jej wydanie a nie rozstrzygnięcie będące wynikiem dokonania wyboru, o którym była mowa wyżej. Należy wskazać, iż sądowa kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego jest ograniczona w tym znaczeniu, iż Sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Jest to bowiem wyłączna kompetencja organu administracji. Kontrola ta obejmuje zatem przede wszystkim zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem. Sąd nie ocenia natomiast wydanej decyzji z punktu widzenia jej celowości czy słuszności. Nie zwalnia to jednak Sądu z obowiązku oceny, czy spełnione zostały przesłanki umorzenia. Mimo iż pogląd ten został wyrażony przez Sąd Najwyższy na gruncie prawa podatkowego (por. wyrok z 8 listopada 1996 roku w/s III RN 24/96), pozostaje on aktualny także w odniesieniu do problematyki umarzania składek na ZUS na gruncie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Uznanie administracyjne nie oznacza jednak swobody decyzji dla organu administracji i - jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 czerwca 2003 roku sygn. akt III SA 3118/01 (POP 2004/4/77) - ograniczone jest dyrektywami wyboru sformułowanymi tak w ustawie, jak i rozporządzeniu. Oceniając sprawę pod tym kątem wskazać należy, że organ w sposób prawidłowy zebrał i ocenił niezbędny dla rozstrzygnięcia wniosku skarżącej materiał dowodowy natomiast rozstrzygnięcie wydano po wyjaśnieniu okoliczności faktycznych sprawy. W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania, Rada Gminy D., w drodze uchwały zdecydowała o likwidacji Szkoły Podstawowej w D. Jak słusznie zaważył organ, zgodnie z treścią art. 20 ust. 1 ustawy o finansach publicznych z dnia 30 czerwca 2005 r. (Dz. U. 249, poz. 2104 ze zm.) jednostkami budżetowymi są takie jednostki organizacyjne sektora finansów publicznych, które pokrywają swoje wydatki bezpośrednio z budżetu, a pobrane dochody odprowadzają na rachunek odpowiednio dochodów budżetu państwa albo budżetu jednostki samorządu terytorialnego. Jednostki budżetowe, z zastrzeżeniem odrębnych przepisów, tworzą, łączą, przekształcają w inną formę organizacyjno-prawną i likwidują organy stanowiące jednostek samorządu terytorialnego - gminne, powiatowe lub wojewódzkie jednostki budżetowe. Organy stanowiące określają nazwę, siedzibę i przedmiot działania oraz mienie oddane jednostce do użytkowania. Bezspornym jest, iż w sprawie niniejszej, Rada Gminy D., jako organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego, wydała uchwałę o likwidacji Szkoły Podstawowej w D., będącej gminną jednostką budżetową. Zgodnie zaś z treścią art. 21 ust 4 ustawy o finansach publicznych, należności i zobowiązania likwidowanej jednostki budżetowej przejmuje organ, który podjął decyzję o likwidacji. Z powyższego jasno wynika, iż odpowiedzialność za zobowiązania ww. zlikwidowanej szkoły przejęła Gmina jako organ, który podjął decyzję o likwidacji. Po wnikliwej analizie zgromadzonego w sprawie materiału, Sąd uznał za nietrafny argument skarżącej, iż organ nie wyjaśnił stanu faktycznego sprawy i nie uwzględnił wszystkich jej okoliczności, nie rozważył bowiem, że w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym Szkoły Podstawowej nie doszło do zaspokojenia należności, a powyższe wypełnia hipotezę art. 28 ust. 3 pkt 4) ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych zgodnie, z którym należności z tytułu składek mogą być umarzane w przypadku ich całkowitej nieściągalności, tj. na przykład gdy nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym. Jak słusznie zauważył organ, likwidacja gminnej jednostki budżetowej nie może stanowić przesłanki uzasadniającej umorzenie jej zobowiązań, bowiem treść art. 21 ust. 4 ustawy o finansach publicznych nie pozostawia wątpliwości co do kwestii przejęcia zobowiązań zlikwidowanej jednostki. Zadłużenie zlikwidowanej szkoły wobec ZUS jest obecnie zadłużeniem Gminy, która winna uwzględnić go w swoim budżecie. Sąd nie zgodził się także z argumentem, iż "fakt zawarcia układów ratalnych, spłaty w całości zobowiązań z tytułu części składek należnej od ubezpieczonych, terminowe wywiązywanie się z układów ratalnych, uzasadnia zastosowanie niewątpliwie wyjątkowej instytucji jaką jest umorzenie części zaległości". Powyższa okoliczność nie stanowi przesłanki umorzenia zaległości. Podobnie Sąd odniósł się do twierdzeń zainteresowanej, wskazujących, że ewentualna spłata pozostałej części zadłużenia może spowodować niemożliwość wywiązana się z zawartych układów ratalnych i spłatę zadłużenia nimi objętych. Bowiem również i w takim przypadku organ nie ma obowiązku umorzenia należności. Należy raz jeszcze zwrócić uwagę na sformułowanie zawarte w art. 28 u.s.u.s., zgodnie z którym "należności mogą być umarzane (...)". Taka redakcja ww. przepisu przesądza o uznaniowym charakterze wydawanej przez organ decyzji. Zatem to do Zakładu należy wybór możliwości rozstrzygnięcia. Bowiem ZUS może ale nie musi umorzyć zaległości. Sąd doszedł do przekonania, że organ w sposób prawidłowy zebrał i ocenił niezbędny dla rozstrzygnięcia wniosku skarżącej materiał dowodowy. Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało bowiem wydane w oparciu o załączone do wniosku dokumenty, a w szczególności uchwałę budżetową na rok 2006, opinię bankową wystawioną przez [...] S.A. z dnia 9 maja 2006 r. oraz umowę kredytu obrotowego Nr [...] z [...] maja 2006 r. Z powyższych dokumentów wynika, że dochody Gminy D. zaplanowano na kwotę 9.067.625,00 zł, natomiast wydatki w kwocie 9.847.779,00 zł. Deficyt budżetowy w wysokości 780.154,00 zł postanowiono pokryć kredytem długoterminowym w kwocie 1.150.804,00 zł, z którego 370.650,00 zł przeznaczono na spłatę kredytów zaciągniętych w latach ubiegłych. Ww. opinia bankowa potwierdza, że stan środków na rachunku bieżącym Gminy wynosi 64.377,07 zł, a rachunek jest wolny od zajęć i obciążeń administracyjnych. Na mocy umowy kredytowej z [...] maja 2006 r. do dyspozycji wnioskodawcy przyznano kwotę 1.150.804,00 zł z której pierwszą transzę w wysokości 650.804,00 zł wnioskodawca mógł uruchomić do 31 maja 2006 r., drugą transzę w wysokości 500.000,00 zł w terminie do 29 września 2006 r. Na podstawie powyższego organ doszedł do przekonania, że zainteresowana dysponuje środkami finansowymi pozwalającymi na spłatę zadłużenia wobec ZUS, a tym samym nie występują przewidziane w art. 28 ust 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych przesłanki które uzasadniają umorzenie należności. Zdaniem Sądu, wydając zaskarżoną decyzję organ prawidłowo ocenił zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. Nie można również zgodzić się z argumentem strony dotyczącym naruszenia przez organ art. 7,8,11 k.p.a. Prezes ZUS odniósł się bowiem do wszelkich okoliczności sprawy, na które powoływała się skarżąca oraz do podnoszonych przez zainteresowaną argumentów. Ponadto ocena zaistniałych w prawie okoliczności została należycie umotywowana w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ wskazał bowiem przyczyny, dla których nie zastosował instytucji umorzenia istniejącej zaległości. Samo zaś wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem. Decyzja został wydana w ramach przyznanych organowi kompetencji z zachowaniem obowiązujących przepisów prawa. Dlatego też Sąd nie dopatrzył się naruszeń, które mogłyby stanowić podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło