V SA/Wa 1030/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: przewodniczący – Sędzia WSA – Beata Blankiewicz-Wóltańska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 31 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji w sprawie ze skargi P. M. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej p o s t a n a w i a: wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji. W dniu 17 maja 2018 r. (data nadania) Powiat [...], dalej "Skarżący" lub "Powiat" zaskarżył decyzję Ministra Finansów, dalej "organ" z [...] kwietnia 2018 r. w przedmiocie zobowiązania do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej. W skardze Powiat wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Uzasadniając wniosek argumentował, że wykonanie decyzji może doprowadzić do wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Ewentualne wszczęcie postępowania egzekucyjnego celem zwrotu do budżetu państwa należności w wysokości [...] zł może spowodować trudną sytuację materialną i brak środków w budżecie na realizację zadań ustawowych, a ponadto może skutkować nieodwracalnymi konsekwencjami, których w większości Powiat nie będzie mógł odwrócić nawet w sytuacji uwzględnienia skargi. Powiat obecnie nie posiada środków na uiszczenie kwoty [...] zł. Na dzień 30.04.2018 roku deficyt budżetu Powiatu wynosił [...] zł. Na koniec 2018 roku dług zamknie się kwotą [...] zł. Ostatnim rokiem spłaty długu jest prognozowany rok 2027. Powiat w latach 2014-2016 był w Programie Postępowania Naprawczego. Rok 2018 jest drugim rokiem po wyjściu z Programu i nadal nie ma możliwości zaciągania zobowiązań finansowych (kredytów lub emisji obligacji) w związku z ryzykiem niespełnienia wymogów wynikających z art. 243 ustawy o finansach publicznych w poszczególnych latach spłaty zadłużenia, w związku z nadal wysokim obciążeniem budżetu wynikającym z wykupu obligacji dotychczas wyemitowanych a wynikających z zawartych umów. Powiat może poszukiwać ewentualnych środków poprzez konieczność zmniejszenia środków na realizację zadań publicznych, bądź odstąpieniem od realizacji tych zadań, co może spowodować nieodwracalne skutki dla mieszkańców Powiatu. Tak więc, aby dokonać zapłaty kwoty wynikającej z decyzji Powiat musiałby odstąpić od realizacji wielu zadań zaplanowanych i najczęściej już rozpoczętych w budżecie Powiatu. Zadania inwestycyjne zaplanowane na kwotę [...] zł są zadaniami już rozpoczętymi i w dużej mierze związanymi z zawartymi umowami o dofinansowanie z budżetu Unii Europejskiej. Na te zadania zaplanowany jest też kredyt w wysokości [...] zł na realizację zadań finansowanych z udziałem środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej i który podlega ustawowemu wyłączeniu z limitu spłaty zobowiązań o których mowa w art. 243 ustawy o finansach publicznych. Rozwiązanie tych umów w zamiarze pozyskania środków na zapłatę kwoty określonej w decyzji wiązać się będzie z nałożeniem na Powiat kar pieniężnych i utratę środków już zaangażowanych w ich realizację, co oczywiście wywoła nieodwracalne negatywne skutki dla budżetu. Postanowieniem z [...] czerwca 2018 r. nr [...] Minister Finansów odmówił Powiatowi wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2018 r., poz. 1302), dalej "p.p.s.a." wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże w myśl art. 61 § 3 p.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wystąpienia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Dotyczy to także aktów wydanych i podjętych we wszystkich postępowaniach wydanych w granicach tej samej sprawy. Z powyższego wynika, iż wprowadzona w § 3 cyt. przepisu ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w cyt. § 1 tego artykułu. Zastosowanie instytucji wstrzymania wykonania może mieć bowiem miejsce tylko w sytuacjach ściśle określonych w tym przepisie, tj. w sytuacji stwierdzenia, iż zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdyby akt lub czynność zostały wykonane. W orzecznictwie dotyczącym wstrzymywania wykonania aktów nakładających na stronę obowiązek poniesienia określonych, wymiernych ciężarów finansowych, wskazuje się, iż wykonanie takich rozstrzygnięć nie musi się wiązać z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. W art. 61 § 3 p.p.s.a. chodzi bowiem o szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu (por. postanowienie NSA z 17 października 2007 r., sygn. akt I OZ 786/07, oraz postanowienie NSA z 10 lutego 2006 r., sygn. akt II OZ 48/06). W rozpatrywanej sprawie w ocenie Sądu, wnioskodawca uprawdopodobnił wystąpienie przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a., tj. niebezpieczeństwa wystąpienia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków finansowych dla budżetu Powiatu w przypadku wyegzekwowania przez organ żądanej kwoty [...] zł. Stwierdzenia zawarte w uzasadnieniu wniosku odnoszące się do ewentualnych przyszłych sytuacji mogą dotyczyć wprost Skarżącego i mogą być przyjęte za podstawę wstrzymania wykonania decyzji organu z [...] kwietnia 2018 r. Wykonanie decyzji może spowodować brak możliwości wykonywania zobowiązań Powiatu i w konsekwencji konieczność uiszczania wyższych odsetek. Brak środków finansowych spowoduje konieczność zaciągnięcia kredytu bankowego na realizacje zobowiązań i obowiązek jego zwrotu wraz z odsetkami, które nie zostaną zwrócone w przypadku uwzględnienia skargi na decyzję Ministra Finansów. Sąd miał na względzie, że Skarżący jest specyficzną instytucją działającą na podstawie i w granicach określonych przepisami prawa oraz uchwałą budżetową, a zatem jej swoboda w dysponowaniu środkami pieniężnymi jest znacznie ograniczona i odmienna niż w przypadku przedsiębiorstw prywatnych działających w ramach swobody działalności gospodarczej (por. postanowienia NSA z 27 lipca 2011 r. sygn. akt II GZ 371/11, z 26 lutego 2013 r., sygn. akt II GZ 72/13). A zatem wobec specyfiki Skarżącego oraz oświadczenia, iż poniesienie nieprzewidzianych kosztów spowodowałoby zagrożenie w zakresie prawidłowej realizacji zadań Powiatu Sąd uznał, że obowiązek natychmiastowego uregulowania tej kwoty spowodowałby zakłócenie w finansach jednostki, a w konsekwencji zachwianie płynności finansowej wobec braku możliwości realizacji planowanych w roku 2018 zadań oczekiwanych przez mieszkańców wspólnoty samorządowej. Argumentacja wnioskodawcy jest słuszna i w ocenie Sądu stanowi przesłankę umożliwiającą zastosowanie tymczasowej ochrony w postaci wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowił jak w sentencji.