V SA/Wa 1031/08

Referendarz sądowy Tomasz Zawiślak Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi S. P. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lutego 2008r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie dofinansowania projektu ze środków z budżetu Unii Europejskiej; postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. zwolnienia od kosztów sądowych. W odpowiedzi na wezwanie Sądu do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem sporządzonym na skutek zgłoszenia żądania S. P. wystąpił z wnioskiem (uzupełnionym na urzędowym formularzu PPF z 9 grudnia 2008 r.) o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym tj. zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku, jak i w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazał, iż w 2008 roku w jego gospodarstwie wystąpiła susza, która wyrządziła 75 % stratę w uprawach. Wskazał także, iż w poprzednich latach (2006r.) również wystąpiła susza, która wyrządziła 50 % stratę w uprawach, natomiast w 2007 r. u bydła wystąpiła gruźlica i dopiero w kwietniu 2008r roku skarżący odbudował stado. Oświadczył, iż posiada dom o powierzchni 220 m2 oraz nieruchomość rolną o powierzchni 58 ha i dzierżawi 22 ha gruntów. Ponadto wskazał, że posiada oborę, wiatę i chlewnię. Składając oświadczenia dotyczące stanu rodziny i dochodów wnioskodawcza wpisał cyt. "nie dotyczy". W związku z tym, iż dane zawarte we wniosku okazały się niewystarczające do oceny sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych skarżącego, zarządzeniem z dnia 24 grudnia 2008r. wezwano wnioskodawcę do uzupełnienia przedmiotowego wniosku przez udzielenie odpowiedzi na postawione pytania i nadesłanie stosownych dokumentów, w terminie siedmiu dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. Pismem procesowym z 13 lutego 2009 r. (data nadania) wnioskodawca ponownie wskazał, iż w 2006 i 2008 roku susza wyrządziła szkody w uprawach odpowiednio w 50 i 75 %. Wyjaśnił, iż dopłaty bezpośrednie zostały przeznaczone na nawozy, środki ochrony roślin, materiał siewny, paliwo, zbiór, uprawę gruntów rolnych, naprawę maszyn rolniczych. Oświadczył, że z 1h przeciętnie zbierał 5 q. Stwierdził, że na życie przeciętnie wydaje 100 złotych. Wskazał także, że jest zadłużony w banku oraz, że w bieżącym roku planuje zaciągnąć kredyt na kwotę 70.000 złotych na zakup gruntów. Innych oświadczeń, ani żądanych dokumentów skarżący nie złożył. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zgodnie z zasadą obowiązującą w postępowaniu przed sądem administracyjnym – wyrażoną w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. – strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Literalna wykładnia omawianych regulacji nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki przemawiające za udzieleniem prawa pomocy, ciąży na ubiegającej się o takie prawo stronie. Godzi się zatem przyjąć, iż wprowadzając wyjątek od ogólnej zasady partycypowania w kosztach sądowych, ustawodawca złożył obowiązek wykazania pozytywnych przesłanek na wnioskodawcę, zaś ocenę ich spełnienia pozostawił uznaniu sądu rozpoznającego wniosek. W tym kontekście uznano, iż złożony wniosek nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem skarżący nie wykazał w sposób rzetelny, że ustawowe przesłanki uprawniające do skorzystania z prawa pomocy we wnioskowanym zakresie wystąpiły w stosunku do jego osoby. W pierwszej kolejności zwrócić należy uwagę na fakt, iż zwrócono się do skarżącego o nadesłanie m.in. wyciągów z posiadanego rachunku bankowego za ostatnie 3 miesiące, decyzji przyznających dopłaty do gruntów, zaświadczenia z urzędu gminy wskazującego wysokości uzyskiwanych dochodów z gospodarstwa rolnego oraz wyjaśnienia rozbieżności wynikających z oświadczeń zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, a danymi pochodzącymi z akt administracyjnych. Rozbieżności te dotyczyły uzyskiwanych dochodów (w formularzu PPF skarżący wpisał "nie dotyczy", natomiast z wniosku o dofinansowanie realizacji projektu wynika, iż dochód roczny brutto z prowadzonej działalności rolniczej w roku 2006 wynosił 50.000 złotych), wielkości gospodarstwa rolnego (we wniosku skarżący podał wielkość nieruchomości rolnych w wysokości 58 ha oraz 22 ha dzierżawionych gruntów, natomiast z zaświadczeń urzędów gminy wynika iż jest właścicielem 81,3979 ha gruntów oraz dzierżawi 7,64 ha). Ponadto zwrócono się o wskazanie z jakich źródeł finansowania skarżący zamierzał pokryć różnicę pomiędzy wnioskowaną pomocą (242.481 zł), a rzeczywistymi kosztami (404.135 zł). W odpowiedzi na wezwanie, skarżący nie nadesłał żądanych wyciągów tylko oświadczył, iż stan rachunku cyt. "jest pojęciem względnym przy obecnych cenach za nawozy i środki do produkcji rolnej". W związku z powyższym należy uznać, iż skarżący nie dąży do wyjaśnienia w sposób rzetelny swojej sytuacji majątkowej. Skarżący był zobowiązany do nadesłania stosownych dokumentów i wyjaśnienia rozbieżności, a nie złożenia oświadczenia w tym zakresie. W niniejszej sprawie zachodziła konieczność weryfikacji tego oświadczenia. Zażądano od wnioskodawcy dokumentów, których uzyskanie nie wiązało się z nadmierną uciążliwością i to zarówno finansową jak i czasową, gdyż zasadą jest, że każdy posiadacz rachunku otrzymuje miesięcznie co najmniej jeden wyciąg z prowadzonego rachunku. Podobnie przedstawia się sytuacja z decyzją o przyznaniu dopłat do gruntów. Brak współpracy skarżącego prowadzi do stwierdzenia, że przedstawiona we wniosku o przyznanie prawa pomocy sytuacja finansowa jest inna niż w rzeczywistości. Na marginesie należy zauważyć, iż nawet ze szczątkowych oświadczeń skarżącego wynika, że jego sytuacja finansowa jest inna niż wskazana we wniosku o przyznanie prawa pomocy, gdyż skarżący wskazał, że obecnie spłaca kredyt oraz, że zamierza zaciągnąć kolejny na kwotę 70.000 złotych. W związku z tym, iż skoro skarżący posiada zdolność kredytową oraz spłaca obecnie kredyt to również z tego powodu jego sytuacja finansowa nie pozwala na uznanie, że skarżący nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji postanowienia.