V SA/Wa 1032/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Małgorzata Rysz, Sędzia WSA - Barbara Mleczko - Jabłońska, Sędzia WSA - Dorota Mydłowska (spr.), , Protokolant sekretarz sądowy - Marcin Woźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 października 2012 r. sprawy ze skargi H. G. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia ... lutego 2012 r. nr ... w przedmiocie odmowy umorzenia należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej; 1. oddala skargę; 2. zasądza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na rzecz adwokat A. C., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę ... zł (...groszy), w tym tytułem wynagrodzenia kwotę ... zł (... złotych) i tytułem 23 % podatku od towarów i usług kwotę ... zł (... złotych ... groszy). Po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nr ... z dnia ... października 2011 r. o odmowie umorzenia należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia ... lutego 2012 r. nr ... utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu własnej decyzji organ odwoławczy przywołał m.in. następujące okoliczności faktyczne i prawne: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa odmówił H. G. (zwanemu dalej: skarżącym) umorzenia należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej w wysokości ... zł, ustalonej w odrębnym postępowaniu (decyzją Prezesa ARiMR Nr ... z dnia ... lipca 2010 r.) Organ I instancji podał, że nie została spełniona przesłanka warunkująca umorzenie należności określona w § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłaty należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej (Dz. U. z 2010 r., nr 258, poz. 1747). Zgodnie bowiem z powyższym przepisem prezes agencji płatniczej umarza z urzędu należności pieniężne pochodzące z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej "Sekcja Gwarancji", Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji i Europejskiego Funduszu Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz krajowych środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z tych funduszy, o ile należność w ramach jednego programu pomocy nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1913/2006 z dnia 20 grudnia 2006 r. ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania agromonetarnego systemu dla euro w rolnictwie i zmieniającym niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. UE L 365 z 21.12.2006, str. 52, z późn. zm.). Stwierdził również, iż skarżący jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni ...ha i zgodnie ze średnią ceną gruntów rolnych w obrocie prywatnym w woj. ... w I kwartale 2011 r., według GUS, wartość nieruchomości skarżącego bez naniesień wynosi ok. ... zł co oznacza, iż wartość ta, wielokrotnie przekracza wysokość zadłużenia wobec ARiMR. Z uwagi na powyższe, w ocenie organu I instancji, w przedmiotowym przypadku nie zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności, w związku z czym nie zaszła określona w 3 ust. 1 pkt 5 ww. rozporządzenia z dnia 21 grudnia 2010 r przesłanka umorzenia kwoty nienależnie pobranych płatności. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący opisał swoją trudną sytuację materialną i zdrowotną i wniósł o umorzenie należności. Uznając bezzasadność odwołania Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia ... lutego 2012 r. nr ... utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W jej uzasadnieniu podzielił stanowisko Prezesa ARiMR, co do ustaleń faktycznych i prawnych organu I instancji wyjaśniając jednocześnie, iż w przedmiotowej sprawie bezspornym jest, iż ustalona decyzją Prezesa ARiMR nr ... z dnia ... lipca 2010 r. kwota nienależnie pobranych płatności przyznanych skarżącemu wyniosła ... zł. Kwota ta przekroczyła zatem równowartość ... euro, ponieważ wyznaczony przez Europejski Bank Centralny kurs euro na dzień ... czerwca 2010 r. wynosił ... zł. Przedmiotowa należność mogłaby być zatem umorzona, jeśli byłaby równa lub mniejsza od kwoty ... zł. Podniósł także, iż zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 5 ww. rozporządzenia Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, może z urzędu umarzać w całości lub w części należności z tytułu wypłaconych przez te agencje środków pochodzących z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej "Sekcja Gwarancji", Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji oraz krajowych środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z tych funduszy, a także z tytułu zabezpieczeń i kar nieobjętych klasyfikacją budżetową Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji lub Europejskiego Funduszu Rolniczego Rozwoju Obszarów Wiejskich, w przypadku ich całkowitej nieściągalności, jeżeli zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności. Ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji w sposób jednoznaczny wynika jednak, że skarżący jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni ok. ... ha, które może zostać zajęte przez organ egzekucyjny. Nadto wyjaśnił, iż fakt znajdowania się skarżącego w trudnej sytuacji materialnej, nie stanowi przesłanki umorzenia kwoty nienależnie pobranych płatności, ustalonych decyzją Prezesa ARiMR z dnia ... lipca 2010 r. Zarówno agencja płatnicza, jak również Instytucja Zarządzająca- Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, zobligowane są do ochrony interesów budżetu wspólnotowego, zapobiegania i należytego traktowania każdej nieprawidłowości popełnionej przez beneficjenta pomocy. Przepis art. 5a rozporządzenia Komisji (WE) nr 885/2006 z dnia 21 czerwca 2006 r. (...) wskazuje na uprawnienie państwa członkowskiego do podjęcia decyzji o niekontynuowaniu windykacji, jeżeli kwota nienależnie wypłacona rolnikowi nie przekracza 100 euro w ramach jednego programu pomocy. Z analizy powyższego wynika, iż państwo członkowskie zobowiązane jest do bezwzględnego dochodzenia należności. W związku z powyższym, organ I instancji zastosował prawidłowo przepisy § 4 ust. 1 oraz § 3 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. i odmówił skarżącemu umorzenia należności. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdził również, iż w przedmiotowej sprawie nie zaszły przesłanki umorzenia należności głównej, co powoduje, iż zgodnie z jednoznacznym przepisem § 6 w/w rozporządzenia Rady Ministrów nie ma obecnie możliwości umorzenia odsetek za zwłokę. W skardze na powyższą decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia ... lutego 2012 r. skarżący wniósł o spowodowanie umorzenia nałożonej na niego kwoty pieniężnej ustalonej w decyzji Prezesa ARiMR z dnia ... lipca 2010 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. W ocenie sądu skarga nie tylko nie formułuje żadnych zarzutów pod adresem kwestionowanej decyzji ale i nie wskazuje żadnych okoliczności które poddawałyby w wątpliwość trafności podjętego rozstrzygnięcia. Sąd nie dopatrzył się również z urzędu jakichkolwiek nieprawidłowości zaskarżonej decyzji. Podkreślenia wymaga że przedmiotem sprawy niniejszej jest kwestia umorzenia należności określonej inną decyzją ( z dnia ... lipca 2010 r.) wydaną w odrębnym postępowaniu, które zostało ostatecznie zakończone. Oznacza to iż w sprawie niniejszej skarżący nie może kwestionować poprawności w/w decyzji ani też odwoływać się do okoliczności które były podstawą jej wydania. Zatem postępowanie w sprawie niniejszej sprowadza się nie do kontroli poprawności określenia należności obciążających skarżącego, ale do kontroli zasadności odmowy umorzenia tej należności. Ta ostatnia kwestia uregulowana jest przepisami Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłaty należności przypadających agencjom płatniczym w ramach wspólnej Polityki Rolnej (Dz. U. nr 258 z 2010 r. poz. 1747). Paragraf 4 tego rozporządzenia wskazuje na jedyny przypadek którego zaistnienie skutkuje koniecznością umorzenia z urzędu m. in. takich należności jak ta która obciążą skarżącego. Chodzi mianowicie o taką należność która nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z rozporządzeniem komisji (WE) nr 1913/2006 z dnia 20 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady. (...) W przedmiotowej sprawie niesporne było to, że kwota nienależnie pobranej przez skarżącego płatności ustalona decyzją Prezesa ARiMR z dnia ... lipca 2010 r. wynosiła ... zł a więc przewyższała kwotę 100 euro. Z tego też powodu organy obu instancji zasadnie podniosły iż w/w przepis nie mógł być zastosowany. Przywołane wyżej rozporządzenie przewidywało również przypadki fakultatywnego umarzania całości lub części należności wypłaconych beneficjentom. Otóż chodziło tu o przypadki całkowitej ich nieściągalności pod warunkiem wszakże, występowania jednej z przesłanej wymienionych w § 3 ust. 1 pkt 1-6 rozporządzenia, a mianowicie: 1) należności nie odzyskano w wyniku zakończonego postępowania likwidacyjnego albo upadłościowego; 2) dłużnik będący osobą fizyczna zmarł nie pozostawiając żadnego majątku albo pozostawiając ruchomości nie podlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawiając przedmioty codziennego użytku domowego których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w dniu poprzedzającym umorzenie (...). 3) dłużnik będący osobą prawną został wykreślony z Krajowego Rejestru Sądowego przy jednoczesnym braku majątku z którego można by egzekwować należność, a odpowiedzialność tytułu należności nie przechodzi z mocy prawa na osoby trzecie; 4) kwota należności nie przekracza wartości kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 5) zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności; 6) postępowanie egzekucyjne okazało się nieskuteczne. Z oczywistych względów w sprawie niniejszej oceny wymagało jedynie to czy spełniona została przesłanka wymieniona w pkt 5 wyżej cytowanego § 3. Zdaniem sądu uzasadnienie zaskarżonej decyzji pozwala na przyjęcie, że ocena taka została dokonana a organ odwoławczy w sposób przekonujący ją uzasadnił. Wskazał bowiem, że skarżący jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni ... ha i zgodnie ze średnią ceną gruntów ornych w obrocie prywatnym, wg danych GUS, wartość przedmiotowej nieruchomości bez naniesień wynosi ok. ... zł. Wyjaśnił również, iż powyższa nieruchomość może być przedmiotem egzekucji komorniczej przez co nie może mieć zastosowania w sprawie § 3 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. Wyjaśniono także skarżącemu i to że jego obiektywnie trudna sytuacja materialna nie stanowi przesłanki umorzenia kwoty nienależnie pobranych płatności ustalonych decyzją Prezesa ARiMR z dnia ... lipca 2010 r. W ocenie Sądu z argumentacją przedstawioną przez organ w tej materii także należy się zgodzić. Niezależnie od tego przypomnieć należy, że § 3 ust. 1 rozporządzenia oparty jest na konstrukcji uznania administracyjnego ("Prezes ARiMR i Prezes ARR mogą z urzędu umarzać...") co oznacza pewną swobodę w podejmowaniu rozstrzygnięć w omawianym przedmiocie. Negatywna ocena takich rozstrzygnięć musiałaby wiązać się z brakiem ich uzasadnienia, bądź też z takimi uzasadnieniami, które z żaden sposób nie przystawałyby do realiów konkretnej sprawy. Z sytuacją o której mowa nie mamy jednak do czynienia w sprawie niniejszej. W ocenie Sądu nie mają również znaczenia, co zasadnie podniesiono w odpowiedzi na skargę, okoliczności które doprowadziły do niedotrzymania podjętego zobowiązania i w rezultacie do ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności bowiem kwestia ta dotyczy odrębnego postępowania zakończonego prawomocną decyzją Prezesa ARiMR z dnia ... października 2010 r. nr ... utrzymującą w mocy decyzję Prezesa ARiMR z dnia ... lipca 2010 r. nr ... o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 wyroku. W pkt 2 wyroku orzeczono na podstawie art. 250 p.p.s.a. Na marginesie warto tylko dodać, iż w przedmiotowej sprawie skarżący powinien rozważyć możliwość jaką przewiduje § 7 rozporządzenia. Otóż przepis ten umożliwia wystąpienie z wnioskiem o odroczenie terminu spłaty całości lub części należności lub rozłożenia jej w całości lub w części na raty z uwagi na możliwości płatnicze dłużnika.