V SA/Wa 1039/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Małgorzata Rysz, Sędzia WSA - Michał Sowiński, Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. - Monika Włochińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi Q. M. na postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców na rzecz Q. M. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2010 r. Nr [...] Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2009 r. którym odmówiono przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku złożonego przez obywatela [...] o zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Powyższe postanowienie zostało podjęte w oparciu o następujące ustalenia i rozważania: W dniu 16 listopada Q. M. wystąpił do Wojewody [...] z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony w Polsce. Swój wniosek uzasadnił zamiarem wykonywania pracy na rzecz Firmy Handlowej [...] S.A. w [...]. Wojewoda [...] pismem z dnia [...] listopada 2009 r. wezwał go w trybie art. 64 § 2 kpa. do uzupełnienia w terminie 7 dni braków formalnych wniosku tj.: okazania oryginału wszystkich stron ważnego dokumentu podróży wraz z dwoma kopiami, czerech fotografii spełniających odpowiednie kryteria oraz dostarczenia tytułu prawnego do lokalu w którym zamierza przebywać. Termin do uzupełnienia wniosku upływał w dniu 7 grudnia 2009 r. Pismem z dnia [...] grudnia 2009 r. Wojewoda [...] zawiadomił stronę o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania z uwagi na nie uzupełnienie w wyznaczonym terminie braków formalnych tj. niedostarczenie tytułu prawnego do wynajmowanego lokalu w którym cudzoziemiec przebywa. W powyższym piśmie wskazano, że umowa najmu została przesłana do organu I instancji faksem w dniu 8 grudnia 2009 r., natomiast oryginał tego dokumentu okazano w dniu 10 grudnia 2009 r. Z uwagi na fakt iż powyższy brak formalny został uzupełniony z naruszeniem 7-dniowego terminu zasadne było (w ocenie organu I instancji) pozostawienie tego wniosku bez rozpoznania. W dniu 11 grudnia 2009 r. Q. M. wystąpił do Wojewody [...] z wnioskiem o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych ww. wniosku wskazując iż: "dołączył umowę najmu w złej formie". Postanowieniem wydanym w I instancji (z dnia [...] grudnia 2009 r.) Wojewoda [...] odmówił przywrócenia terminu. W zażaleniu na to postanowienie powołano się na konieczność przetłumaczenia wezwania z dnia [...] listopada 2009 r. dotyczącego braków formalnych wniosku oraz skompletowania wymaganych dokumentów m.in. umowy najmu. Wskazano również, że organ I instancji w dniu 4 grudnia 2009 r. odmówił przyjęcia oświadczenia Firmy Handlowej [...] S.A. w [...] dotyczącego prawa do lokalu. Z uwagi na powyższe w dniu 4 grudnia 2009 r. sporządzono projekt umowy najmu zawartej pomiędzy Q. M. a wynajmującym tj. zarządem Firmy. Podpisanie tego projektu było możliwe dopiero w dniu 8 grudnia 2009 r. Tego samego dnia ww. umowę najmu przesłano listem poleconym na adres organu I instancji. W ocenie organu odwoławczego powyższe zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Rozstrzygające znaczenie w kwestii przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku ma stwierdzenie czy uchybienie terminu nastąpiło z winy zainteresowanego, czy tez bez jego winy. W niniejszej sprawie bezsporne jest że Wojewoda [...] prawidłowo wezwał cudzoziemca do uzupełnienia braku formalnego wniosku o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, ponieważ umowa najmu stanowiła obligatoryjny załącznik do ww. wniosku. Poza tym Wojewoda [...] wskazał w jaki sposób należy złożyć brakujące dokumenty aby termin został zachowany. W ocenie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia barków formalnych wniosku. O braku winy można bowiem mówić tylko w przypadku stwierdzenia że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Organ odwoławczy dodał jednocześnie, że strona obowiązana jest do dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Powołana przez cudzoziemca okoliczność dotycząca konieczności przetłumaczenia wezwania Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2009 r. dotyczącego uzupełnienia braków formalnych wniosku oraz niemożności podpisania umowy najmu przez zarząd Firmy w określonym terminie jest przyczyną subiektywną której strona przy zachowaniu należytej staranności mogła zaradzić. Zwrócono uwagę także na to że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika iż podczas postępowania toczącego się przed Wojewodą [...] zainteresowany został pouczony w języku chińskim o procedurach legalizacji pobytu na terytorium RP oraz o konieczności usunięcia barków formalnych wniosku we wskazanym terminie jak również o konsekwencjach wynikających z braku ich usunięcia. W ocenie organu odwoławczego w zażaleniu nie uprawdopodobniono iż nieterminowe uzupełnienie barku formalnego wniosku w postaci tytułu prawnego do lokalu nastąpiło bez winy cudzoziemca. Skargę na postanowienie organu II instancji wniósł Q. M. zarzucając mu naruszenie: 1. art. 58 § 1 i 2 kpa. oraz 59 § 1 kpa. poprzez przyjęcie iż termin do uzupełnienia braków formalnych rozpoczął już bieg oraz przyjęcie iż brak jest podstaw do przywrócenia terminu, 2. art. 64 § 2 kpa. w zw. z art. 10 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach w zw. z art. 7 ust. 1 tej ustawy poprze przyjęcie iż strona została należycie poinformowana o skutkach uchybienia terminu a tym samym brak podstaw do przywrócenia terminu lub uznania iż termin nie rozpoczął jeszcze biegu, 3. art. 7, 9 i art. 77 § 1 kpa. poprzez nie wyjaśnienie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności (nie wyjaśnienie stanu faktycznego) oraz brak należytego pouczenia o jej prawach i obowiązkach, 4. art. 80 kpa. poprzez wadliwą ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego a w konsekwencji przyjęcie że skarżący uchybił terminowi do uzupełnienia braków formalnych, lub ewentualnie bark było podstaw do przywrócenie terminu, 5. art. 7 Konstytucji RP poprzez wydanie postanowienia sprzecznego z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa. Ponadto skarżący powołując się na treść art. 134 p.p.s.a. wniósł o wzięcie pod uwagę przez Sąd z urzędu (w granicach niniejszej sprawy) wszystkich naruszeń prawa dokonanych przez organ wydający zaskarżone postanowienie a niepodniesionych przez stronę skarżącą. Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o: uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez właściwy organ administracji publicznej, ewentualnie o uchylenie obu zaskarżonych postanowień i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ właściwy, oraz o zasądzenie kosztów postępowania wg. norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi podkreślono m.in., że organ w ogóle nie uwzględnił faktu iż strona otrzymując wezwanie w pierwszej kolejności musiała udać się do tłumacza a następnie skompletować wszystkie dokumenty. Ponieważ Urząd odmówił przyjęcia w dniu 4 grudnia oświadczenia Firmy Handlowej [...] S.A. o prawie do lokalu skarżący musiał przygotować projekt umowy najmu. Data wskazana w tej umowie tj. 4 grudnia 2009 r. jest właśnie datą przygotowania tego projektu. Następnie skarżący podpisał umowę najmu, lecz w dalszej kolejności musiał ją przesłać do zarządu wynajmującego. Ponieważ dni 5 grudnia oraz 6 grudnia 2005 r. były odpowiednio sobotą i niedzielą dlatego też projekt umowy o której mowa został podpisany przez zarząd wynajmującego dopiero w dniu 8 grudnia 2009 r., a następnie niezwłocznie przesłany faksem oraz listem poleconym. Zdaniem skarżącego powyższe świadczy o tym że rażąco wadliwe było niewyjaśnienie okoliczności o których mowa a w konsekwencji wadliwy był również brak ustaleń co do tego czy strona mogła przedłożyć w terminie umowę najmu i czy z jej winy nastąpiło uchybienie tego terminu. Strona podnosi również, że wbrew twierdzeniom organu drugiej instancji strona nie została pouczona o prawach i obowiązkach w zrozumiałym dla niej języku. Zatem nie sposób przyjąć iż wezwanie i pouczenie w języku polskim mogło wywołać skutek przewidziany w kpa. albowiem zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach do postępowań w sprawach uregulowanych w tej ustawie stosuje się przepisy kpa. o ile ustawa ta nie stanowi inaczej. W związku z powyższym skarżący przytoczył również treść art. 10 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Sąd zważył co następuje: Rozpatrując wyżej wymienioną skargę należy przypomnieć iż zgodnie z art. 58§ 1 kpa. w razie uchybienia terminu należy go przywrócić na prośbę zainteresowanego jeżeli uprawdopodobni on że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Z kolei stosownie do art. 58§2 kpa. prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności dla której określony był termin. Podkreślenia wymaga to, że instytucja przywracania terminu jest instytucją prawa procesowego. Zgodnie z przywoływanym wyżej przepisem wnoszący prośbę powinien uprawdopodobnić, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Winien zatem uprawdopodobnić istotne okoliczności które spowodowały niemożność dokonania czynności w przewidzianym terminie na skutek okoliczności za które nie ponosi odpowiedzialności. W piśmie o przywrócenie terminu powinien wykazać, że mimo całej staranności nie udało mu się go zachować. Wiąże się to z takimi sytuacjami kiedy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. m.in. wyrok NSA z dnia 14 stycznia 2000 r. sygn. akt. I SA/kd 794/99 niepubl.). A zatem przy ocenie braku winy organ administracji publicznej powinien przyjąć obiektywny miernik staranności jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Przy zastosowaniu tego miernika przywrócenie terminu nie byłoby dopuszczalne gdyby strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. W nauce prawa administracyjnego przyjmuje się, że brak winy strony ma miejsce tylko wtedy gdy nie mogła ona przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W konsekwencji pojęcie braku winy w niedopełnieniu czynności procesowej w terminie obejmuje istotne przeszkody niemożliwe do przezwyciężenia czyli siły wyższej. Jeżeli więc przeszkoda niemożliwa do przezwyciężenia obiektywnie nie istniała ale strona miała podstawę do sądzenia, że taka przeszkoda istnieje należy uznać, że niedopełnienie czynności procesowej było niezawinione (E. Iserzon, J. Starościak kpa komentarz wyd. IV s. 136-137). Przechodząc na grunt przedmiotowej sprawy zauważyć należy iż na obecnym jej etapie nieuprawnione było stwierdzenie organu odwoławczego jakoby niemożność podpisania umowy przez Zarząd Firmy Handlowej [...] była subiektywną przyczyną której skarżący przy zachowaniu należytej staranności mógł zaradzić. Termin uzupełnienia braków formalnych upłynął w dniu 7 grudnia 2009 r. Był to poniedziałek. Przyczyny podpisania umowy najmu następnego dnia tj. we wtorek 8 grudnia 2009 r. będą wymagały wyjaśnienia. Nie sposób bowiem wykluczyć iż w dniu 7 grudnia 2009 r. osoby kompetentne które umowę o której mowa mogły podpisać były nieobecne w miejscu wykonywania pracy przez skarżącego (np. z powodu wyjazdu służbowego, choroby, czy też dla tego, że siedziba zarządu spółki znajdowała się w innym miejscu). Jeśli istotnie tak było, a zatem możliwość podpisania umowy pojawiła się dopiero w dniu następnym to nie sposób przyjąć jakiegokolwiek zawinienia po stronie skarżącego. Właśnie ta kwestia będzie wymagała wyjaśnień ze strony organu odwoławczego. Na okoliczność o której wyżej mowa winien on dysponować stosownym oświadczeniem zarządu Firmy [...] złożonym choćby na piśmie. Gdyby okazało się, że umowa najmu z przyczyn niezależnych od skarżącego istotnie nie mogła zostać podpisana w dniu 7 grudnia 2009 r. wówczas termin na uzupełnienie tego braku formalnego należałoby skarżącemu przywrócić. Z tego też względu skarga podlega uwzględnieniu, co oznacza, iż zarzut naruszenia art. 7, 77 § 1 i 58 § 1 i 2 kpa okazał się zasadny. Wobec powyższego pozostałe zarzuty skarżącego tracą na znaczeniu i nie wymagają oceny ze strony sądu. Niejako na marginesie zauważyć jednak należy iż z jednej strony pouczenie jakie zostało wysłane do skarżącego w języku [...] i polskim jako załącznik do wezwania z dnia 30 listopada 2009 r., z drugiej zaś czynności, w tym czas ich podejmowania przez skarżącego w niniejszej sprawie przemawiają za tym, że bariera językowa o której mówi skarga nie była tu istotną przeszkodą. Podstawą rozstrzygnięcia sądu jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. e. .