V SA/Wa 1040/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Dorota Mydłowska (spr.), Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Barbara Mleczko - Jabłońska, Protokolant - Agnieszka Groszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 października 2009 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego; 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. na rzecz A.G. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Przedmiotem skargi złożonej przez A.G. (dalej: Skarżąca) jest decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (dalej: Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR) z dnia [...] maja 2009r Nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w M. z dnia [...] marca 2009r o odmowie przyznania płatności bezpośrednich na rok 2008., która zapadła w następującym stanie faktycznym; Skarżąca w dniu 17 marca 2008r złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR w M. wniosek o przyznanie płatności do gruntów rolnych na 2008r na podstawie art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U.z 2007r. nr 35 poz. 217 z późn. zm.). We wniosku zadeklarowała działki rolne położone na działkach ewidencyjnych o numerach [...] w obrębie Z. gmina M. W dniu 23 maja 2008r złożyła pismo ,,zmiana do wniosku,, , w której dodaje do pierwotnego wniosku działkę rolną położoną na działce ewid. Nr. [...] w obrębie Z. gmina M. Powyższa zmiana do wniosku została uwzględniona i wniosek o przyznanie płatności został rozpatrzony do zadeklarowanych działek rolnych położonych na działkach ewid. Nr. [...] o łącznej powierzchni 15,62 ha zgłoszonej do Jednolitej Płatności Obszarowej. Po przeprowadzonej w dniu 13.02.2009r kontroli w gospodarstwie beneficjenta , w dniu 30.10.2008r wezwano go do złożenia wyjaśnień dot. przedeklarowania powierzchni działek rolnych o oznaczeniach A,B,C,D,E. W odpowiedzi rolnik złożył oświadczenie o podtrzymaniu zadeklarowanych powierzchni oraz stwierdzające, iż działki rolne są utrzymywane w dobrej kulturze rolnej. [...].03.2009r Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał decyzję, w której odmówił przyznania Wnioskodawczyni Jednolitej Płatności Obszarowej. W uzasadnieniu organ wskazał, iż zgodnie z art. 143 b ust. 5 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003 do jednolitej płatności obszarowej kwalifikują się grunty rolne, które były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej w dniu 30 czerwca 2003r. .Kierownik wyjaśnił, że w trakcie kontroli administracyjnej dokonany został pomiar działek rolnych w oparciu o ortofotomapy z wykluczeniem obszarów nie kwalifikujących się do przyznania pomocy. Nieprawidłowość dotyczyła działek rolnych: A - położonej na działce ewidencyjnej [...] (pow. zadeklarowana 8,50 ha, stwierdzona 5,11 ha) B - położonej na działce ewidencyjnej [...] (pow. zadeklarowana 0,89 ha, stwierdzona 0,69 ha) E – położonej na działce ewidencyjnej [...] (pow. zadeklarowana 4,45 ha , stwierdzona 3,79 ha) Łączne zmniejszenie powierzchni na działkach rolnych wynosi 4,25 ha. W związku ze stwierdzeniem braku dobrej kultury rolnej na dzień 30 czerwca 2003r –uzasadniona była, zdaniem Kierownika Biura Powiatowego ARiMR, odmowa przyznania płatności. Od powyższej decyzji Skarżąca złożyła odwołanie, w którym podniosła, że zgodnie z art. 7 ust 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego rolnikowi przysługuje Jednolita Płatność Obszarowa na będące w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego. Wskazała, iż przedmiotowe grunty o pow. 4,25 ha, do których odmówiono dofinansowania wobec stwierdzenia braku dobrej kultury rolnej na dzień 30 czerwca 2003r nie były na wskazaną datę jej własnością, jak również nie była ich posiadaczem. Nabyła je dopiero w dniu 15.02.2008r od Agencji Nieruchomości Rolnej jako grunty orne i pastwiska, a także w dniu 14.05.2008r od osoby fizycznej. W związku z tym uważa, że nie może ponosić konsekwencji w postaci odmowy przyznania płatności obszarowych za te grunty, tym bardziej, że w roku 2004 i następnych, Biuro Powiatowe ARiMR przyznawało na poszczególne działki, obecnie objęte odmową , płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego. Podniosła też, że działki w roku 2008 były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z dnia [...] maja 2009r utrzymał w mocy powyższą decyzję. W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. Nr 35, poz.217 ze zm.), dalej; ustawa o płatnościach, rolnikowi przysługuje Jednolita Płatność Obszarowa na będące w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności, grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujące się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 143 b ust. 5 akapit pierwszy rozporządzenia Rady (WE) Nr 178/2003 który stanowi, iż do przyznania pomocy w ramach systemu jednolitej płatności obszarowych kwalifikują się działki rolne, które były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej w dniu 30 czerwca 2003r. Ponieważ, zgodnie z Kodeksem postępowania administracyjnego jako dowód można dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, dopuszczono dowód z ortofotomapy. Ponad wszelką wątpliwość zostało stwierdzone, że wskazane w uzasadnieniu I instancji działki nie były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej na dzień 30.06.2003r. Ponieważ różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną do płatności JPO a stwierdzoną w stosunku do powierzchni wyniosła 37,38 % , na podstawie art. 138 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1783/2004 ustanawiającego szczegółowe zasady zastosowania rozporządzenia Komisji (WE) nr 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV iIVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców który stanowi, iż jeśli różnica między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną przekracza 30%, lecz nie więcej niż 50% powierzchni stwierdzonej, wówczas nie przyznaje się pomocy w danym roku. Dyrektor wskazał też, iż powtarzające się deklarowanie w latach następnych działek, które zostały trwale wykluczone z płatności ze względu na brak ich utrzymywania w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003r powoduje sklasyfikowania tego błędu jako celowe działanie rolnika, co skutkować będzie wykluczeniem całego wniosku z płatności. Organ podkreślił także iż fakt, że Wnioskodawczyni nie była w posiadaniu spornych działek na dzień 30 czerwca 2003r nie ma znaczenia z uwagi na treść art. 143b ust. 5 rozp. nr 1782/2003. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i uznanie jej wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich za złożony prawidłowo i zobowiązanie organów do naliczenia i wypłaty należności wraz z odsetkami za zwłokę. W uzasadnieniu zarzuciła rażąc naruszenie przepisów art. 7 ust.1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przez przyjęcie , iż nie wystarczające jest do przyznania JPO na będące w jej posiadaniu grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek ale uwzględnianie przy rozpoznawaniu wniosku czy na datę 30 czerwca 2003r były one w dobrej kulturze rolnej w sytuacji, gdy na tę datę nie była posiadaczem przedmiotowych nieruchomości. Co więcej podkreśliła, iż w dacie nabycia działek od Agencji Nieruchomości Rolnych oraz od osoby prywatnej pozostawała w przekonaniu, że są one utrzymywane w dobrej kulturze rolnej. To przekonanie wywodziła z faktu okazania jej przez zbywców wypisów z rejestru gruntów z których wynika, że przedmiotowe grunty są gruntami ornymi i pastwiskami trwałymi. Ten sam wniosek wynika z kontroli dokonanej przez ARiMR oraz z samych aktów notarialnych. Ponadto Skarżąca podniosła, iż przed dokonaniem zakupu działek sprawdziła na stronie internetowej ARiMR w zakładce ,,Informacje dla beneficjentów’’ czy przedmiotowe działki znajdują się w wykazie działek niespełniających dobrej kultury rolnej. Działki o numerach [...] nie występują w wymienionym wykazie, obejmującym nie tylko rok 2008, ale także lata 2004, 2005, 2006, 2007. Zarzuciła także naruszenia art. 10 § 1 Kpa gdyż nie okazano jej ortofotomap na które organ powołuje się w uzasadnieniach decyzji oraz nie zapoznano ze zgromadzonym materiałem dowodowym przed wydaniem decyzji. Ponadto, jej zdaniem doszło do rażącego naruszenia przepisów art. 6, 8, 77§1 i § 4, 78, 81 Kodeksu postępowania administracyjnego. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w W. wniósł o jej oddalenie podtrzymując ustalenia faktyczne i prawne, jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ponadto podniósł, że to, iż przedmiotowe działki nie znalazły się w wykazie działek nie uprawnionych do przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych wynika z faktu, że kontrole są przeprowadzane każdego roku w gospodarstwach, które wylosowano spośród wszystkich gospodarstw ubiegających się o płatności obszarowe. Ponieważ wcześniej nie wylosowano tych działek do kontroli – nie mogły być one wymienione w wyżej wym. wykazie. Stąd mogły być we wcześniejszych latach przyznane do nich płatności. Dopiero w wyniku kontroli administracyjnej wniosku o przyznanie płatności na rok 2008 stwierdzono brak utrzymywania działek w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003r. Ponadto organ podkreślił, iż w przedmiotowej sprawie nie mógł mieć zastosowania art. 68 ust. 1 Rozporz. Komisji (WE) 796/2004 który dopuszcza odstąpienie od naliczonych sankcji (obniżek i wyłączeń) w sytuacji gdy rolnik złożył wniosek poprawny pod względem faktycznym lub gdy może wykazać, że nie jest winny nieprawidłowości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem w świetle art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.Nr 153, poz. 1269 ze zm.) stwierdzić należy, iż skarga zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie sąd wyjaśnia, że postępowania toczące się przed organami Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa są postępowaniami administracyjnymi, jednakże w 2007r nastąpiła zmiana co do zasad postępowań w zakresie takich instrumentów finansowych, jak płatności bezpośrednie i środki finansowe przyznawane w ramach wspierania rozwoju obszarów wiejskich. Zmiana stanu prawnego w zakresie zasad i reguł postępowania administracyjnego wprowadzona została ustawą z dnia 26 stycznia 2007r o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej (D.U.Nr 35 poz.217) oraz ustawą z dnia 7 marca 2007r o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U.Nr 64, poz.427) .Organy nie stosują w tym postępowaniu zasady z art. 77 § 1 K.p.a. , a tylko zostały zobowiązane do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, nie mają tez obowiązku udzielania informacji z urzędu lecz na żądanie strony. Także zasada czynnego udziału strony w każdym stadium postępowania i związana z nią zasada wysłuchania strony ( art.10 K.p.a.) zostały wyraźnie ograniczone; organ prowadzący postępowanie zapewnia stronom czynny udział w każdym stadium postępowania na ich żądanie, przy czym art. 81 K.p.a. nie stosuje się ( art. 3 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r o płatnościach....) W przedmiotowych postępowaniach administracyjnych nastąpiło przeniesienie ciężaru dowodu na osobę, która z tego faktu będzie wywodzić skutki prawne, co spowodowało odejście od zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 K.p.a. W powyższym kontekście zarzut Skarżącej co do naruszenia zasad postępowania wymienionych w skardze nie znajduje uzasadnienia. Co do zarzutu iż organ naruszył art. 7 ust.1 ustawy z dnia 26 stycznia o płatnościach...(wskazanej wyżej).poprzez przyjęcie, że to Skarżąca ponosi konsekwencje nie utrzymywania przedmiotowych działek w dobrej kulturze rolnej na dzień 30.06.2003, mimo, iż nie była ona ich posiadaczem, to , zdaniem sądu, nie jest on słuszny, gdyż zgodnie z obowiązującym stanem prawnym, to jest wskazanym wyżej przepisem – rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa na będące w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujące się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 143b ust.5 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1782/2003. Art. 143b ust.5 akapit pierwszy wskazanego rozp. stanowi, iż do przyznania pomocy w ramach systemu jednolitych płatności obszarowych kwalifikują się wszystkie działki rolne, które były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej w dniu 30 czerwca 2003r. Jest to ,,przywiązanie’’ dopłat JPO do działek, niezależnie od tego, kto na tę datę był w ich posiadaniu. Jednakże sąd zwraca tu uwagę na to, ze Skarżąca – w ramach swoich możliwości- przed dokonaniem zakupu i objęcia w posiadanie przedmiotowych działek, dołożyła należytej staranności co do sprawdzenia ich stanu, a więc sprawdziła na stronach internetowych ARiMR , że nie są one wpisane do wykazu działek, które nie są uprawnione do przyznania płatności. Uzyskała także informacje, iż we wcześniejszych latach działki były objęte płatnościami. Ponadto dwie z działek kupiła od Agencji Nieruchomości Rolnych będąc w uzasadnionym przeświadczeniu, co do ich stanu zarówno wcześniej, jak też w dacie zawarcia aktu notarialnego. Te wszystkie okoliczności sprawiają, że sąd doszedł do przekonania iż w niniejszej sprawie należało zastosować art. 68 ust. ! Rozp. Komisji (WE) 796/2004 który stanowi, że ,,obniżki i wyłączenia, przewidziane w rozdziale I, nie mają zastosowania w przypadku gdy rolnik złożył wniosek poprawny pod względem faktycznym lub gdy może wykazać, że nie jest winny nieprawidłowości’’ .Zdaniem sądu Skarżąca wykazała poprzez swoje działania, że nie jest winna nieprawidłowości. Nie można na rolnika przerzucać odpowiedzialności za brak możliwości technicznych po stronie ARiMR prowadzących do tego, że dopiero w trakcie kontroli przeprowadzonej w roku 2009 , dotyczącej wniosku o przyznanie płatności na rok 2008 okazało się , że przedmiotowe działki nie były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003r. Nie można sobie wyobrazić, jakie przedsięwzięcia ze strony rolnika byłyby wykazaniem, uzyskującym akceptację organu, że rolnik ubiegający się o dopłaty był w stanie wykazać, że nie jest winny nieprawidłowości. Jednocześnie sąd wskazuje, że nie ma uprawnień do merytorycznego załatwienia sprawy administracyjnej, gdyż o prawach o obowiązkach stron postępowania wynikających z przepisów prawa materialnego rozstrzygają organy administracji. Mając na uwadze podniesione wyżej okoliczności oraz wobec tego, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego – Rozp. Komisji (WE) 796/2004 w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1271 zw zm, dalej p.p.s.a.) orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 p.p.s.a. , a w pkt.3 wyroku orzeczono na podstawie art. 152 wskazanej ustawy.