V SA/Wa 1046/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak, Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak (spr.), Sędzia WSA - Beata Blankiewicz - Wóltańska, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 23 października 2019 r. sprawy ze skargi M. w C. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpoznania wniosku o udzielenie zezwolenia na urządzanie zakładów wzajemnych przez sieć Internet 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Ministra Finansów, Inwestycji i Rozwoju na rzecz M. w C. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi M. w C. (dalej: strona, skarżąca lub spółka) jest postanowienie Ministra Finansów (dalej: Minister lub organ) z [...] marca 2019 r., nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie własne z [...] stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia wniosku o udzielenie zezwolenia na urządzanie zakładów wzajemnych przez sieć Internet. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym: W dniu [...] października 2018 r. do Ministerstwa Finansów wpłynął wniosek strony o udzielenie zezwolenia na urządzanie zakładów wzajemnych przez sieć Internet. Wniosek nie zawierał wszystkich dokumentów przewidzianych w art. 36 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz.U. z 2018 r. poz. 165 ze zm., dalej: ugh). Spółka m.in. nie przedstawiła aktualnego zaświadczenia o niezaleganiu z zapłatą należności celnych, z którego wprost wynikałoby, że nie zalega z zapłatą tych należności. W związku z tym organ pismem z [...] listopada 2018 r. wezwał spółkę, w trybie art. 169 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800, ze zm., dalej: op), do uzupełnienia braków formalnych wniosku w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania, poprzez przedłożenie m.in.: zaświadczenia o niezaleganiu z zapłatą należności celnych. Pismem z 13 grudnia 2018 r. (data nadania) spółka wyjaśniła, że przedłożyła już aktualne zaświadczenie o niezaleganiu w podatkach i należnościach celnych z [...] października 2018 r. nr [...] zatytułowane "zaświadczenie o niezaleganiu w podatkach i należnościach celnych" i tym samym spełniony został wymóg zawarty w art. 36 pkt 17 ugh. Dodatkowo załączyła wniosek o wydanie zaświadczenia o niezaleganiu w podatkach i należnościach celnych. Postanowieniem z [...] stycznia 2019 r. Minister pozostawił bez rozpatrzenia wniosek spółki o udzielenie zezwolenia na urządzanie zakładów wzajemnych przez sieć Internet. W dniu [...] stycznia 2019 r. do organu wpłynęły wyjaśnienia strony wraz z uzupełnieniem odpowiedzi na wezwanie z [...] listopada 2018 r. Spółka wskazała, że załączone do wniosku o wydanie zezwolenia zaświadczenie potwierdzało brak posiadania przez nią zobowiązań podatkowych oraz należności celnych. Z uwagi na zakres złożonego wniosku o wydanie ww. zaświadczenia, urząd skarbowy przeprowadził postępowanie wyjaśniające obejmujące badanie ewentualnego występowania zaległości w zakresie podatków stanowiących dochód budżetu państwa oraz należności celnych. Zatem, w ocenie skarżącej, gdyby takie należności w ramach prowadzonego postępowania zostałyby stwierdzone, ujęto by je w wydanym zaświadczeniu. W tym wpłynęło m.in. zaświadczenie wydane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z [...] stycznia 2019 r. nr [...] potwierdzające niezaleganie przez spółkę zarówno z zapłatą podatków stanowiących dochód budżetu państwa oraz należności celnych. Jedocześnie strona z ostrożności procesowej wniosła o przywrócenie terminu do uzupełnienia wniosku o wydanie zezwolenia poprzez przedłożenie zaświadczenia o niezaleganiu z zapłatą należności celnych, które potwierdza treść i zakres zaświadczenia złożonego przez spółkę do wniosku, jak również okoliczność spełnienia przez niego wymogu wynikającego z art. 36 pkt 17 ugh. Pismem z [...] lutego 2019 r. (data nadania) strona złożyła również zażalenie na powyższe postanowienie z [...] stycznia 2019 r. wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Postanowieniem z[...]marca 2019 r. organ utrzymał w mocy zaskarżone własne postanowienie. W uzasadnieniu Minister przywołał treść przepisów mających zastosowanie w sprawie i stwierdził, że wbrew twierdzeniom strony, zasadnie wezwano spółkę, w trybie ar. 169 § 1 op, do przedłożenia zaświadczenia o niezaleganiu z należnościami celnymi. Organ wyjaśnił, że wniosek podmiotu ubiegającego się o udzielenie zezwolenia na urządzanie zakładów wzajemnych przez sieć Internet powinien zawierać wszystkie dokumenty wskazane w art. 36 ugh. Jednym z tych dokumentów jest aktualne zaświadczenie o niezaleganiu z zapłatą należności celnych. W sprawie tego zaświadczenia strona nie złożyła, gdyż do wniosku spółka załączyła zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z [...] października 2018 r. tylko o nieujawnieniu zaległości podatkowych wnioskodawcy. Dokument zatytułowany "Zaświadczenie o niezaleganiu w podatkach i należnościach celnych" nie czyni zadość spełnieniu przesłanki, o której mowa w przepisie art. 36 pkt 17 ugh, gdyż zakres przywołanego zaświadczenia ogranicza się jedynie do potwierdzenia braku zaległości podatkowych według stanu na dzień [...] października 2018 r. Minister wyjaśnił, że nie kwestionuje, iż wniosek skarżącej z [...] października 2018 r. skierowany do Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] dotyczył wydania zaświadczenia o niezaleganiu we wszystkich podatkach stanowiących dochód budżetu państwa oraz należnościach celnych. Jednakże to nie wniosek o wydanie zaświadczenia jest dokumentem potwierdzającym niezaleganie z zapłatą należności celnych, lecz zaświadczenie, którego treść wprost potwierdza ten fakt. W przypadku otrzymania zaświadczenia niezgodnego z treścią wniosku, to po stronie spółki leży wystąpienie do organu o uzupełnienie lub sprostowanie tego dokumentu, czego spółka nie uczyniła. Z uwagi na fakt, że przedłożone do wniosku zaświadczenie nie czyniło zadość wymaganiom ustalonym w przepisach prawa Minister stwierdził, że prawidłowo wezwano stronę, w trybie art. 169 § 1 op, do usunięcia braków w terminie 7 dni z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia. Tym samym nie przedłożenie przez skarżącą tego dokumentu spowodowało pozostawienie podania bez rozpatrzenia. Organ wskazał również, że zaświadczenie o żądanej treści wpłynęło do Ministerstwa Finansów dopiero dniu[...]stycznia 2019 r., tj. z uchybieniem 7 - dniowego terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku. Minister poinformował, że termin do uzupełnienia braków formalnych wezwania jest terminem zawitym, a jego uchybienie powoduje, iż dokonanie wymaganej czynności jest prawnie bezskuteczne. Odnosząc się do wniosku o przywrócenie terminu organ wskazał, że okoliczności, na które powołuje się spółka w złożonym zażaleniu w żadnej mierze nie uprawdopodabniają braku winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku. Spółka wskazała, że dochowała należytej staranności w celu udokumentowania niezalegania z zapłatą należności celnych oraz, że w wyznaczonym terminie, w związku z wezwaniem z [...] listopada 2018 r., podjęła działania zmierzające do otrzymania zaświadczenia o żądanej treści. Tymczasem z wyjaśnień spółki wynika, że po odebraniu wezwania, tj. [...] grudnia 2018 r. spółka wystąpiła do Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] o potwierdzenie, że zakres zaświadczenia z [...] października 2018 r. obejmuje poświadczenie faktu o niezaleganiu z zapłatą podatków stanowiących dochód budżetu państwa oraz należności celnych, ewentualnie o wydanie nowego zaświadczenia. Na potwierdzenie powyższego spółka nie przedłożyła jednak żadnych dokumentów. Wskazała jedynie, że uzyskała ustne wyjaśnienie pracownika organu podatkowego, że zaświadczenie obejmuje swym przedmiotem pełen wnioskowany przez spółkę zakres, a nowe zaświadczenie zostałoby wydane w takiej samej formie i treści jak poprzednie. Zaświadczenie, z którego jednoznacznie wynikało, że spółka nie zalega z zapłatą należności celnych zostało wydane dopiero w dniu [...] stycznia 2019 r. Z powyższego wynika zatem, że spółka nie dołożyła należytej staranności i w terminie 7 dni od odebrania wezwania i nie podjęła skutecznych działań zmierzających do otrzymania zaświadczenia o żądanej treści. Tak więc przesłanki, o których mowa w art. 162 § 1 op, nie zostały spełnione. W tym stanie rzeczy, zdaniem organu, nie ma podstaw do przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku, o które spółka wniosła. Pismem z 2 maja 2019 r. strona złożyła skargę na ww. postanowienie i wniosła o uchylenie obydwu postanowień w całości i zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonemu postanowieniu strona zarzuciła naruszenie: 1) art 169 § 1 i 4 op w z w. z art. 36 pkt 17 ugh poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na niezasadnym wezwaniu spółki w trybie art 169 § 1 op w zw. z art. 36 pkt 17 ugh do przedłożenia zaświadczenia o niezaleganiu z należnościami celnymi, pomimo że spółka spełniła ten wymóg przedkładając do wniosku o wydanie zezwolenia "zaświadczenie o niezaleganiu w podatkach i należnościach celnych" z [...] października 2018 r. nr [...], a następnie pomimo złożenia przez spółkę w tym zakresie dodatkowych wyjaśnień, niezasadnym wydaniu postanowienia z [...] stycznia 2019 r. oraz zaskarżonego postanowienia z [...] marca 2019 r. pomimo braku podstaw do zastosowania przez organ art. 169 § 4 op; 2) art. 121 § 1 oraz art. 125 op (zasady ogólnej zaufania do organów oraz szybkości działania), a to poprzez nierespektowanie w postępowaniu administracyjnym zasady in dubio pro tributario i rozpatrywanie wszelkich wątpliwości powstałych na kanwie rozpatrywanej sprawy na niekorzyść strony postępowania, ponadto poprzez nierozpatrzenie bez zbędnej zwłoki złożonego w dniu [...] stycznia 2019 r. z daleko posuniętej ostrożności procesowej wniosku spółki o przywrócenie terminu do uzupełnienia wniosku o udzielenie zezwolenia na urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie zakładów wzajemnych w sieci Internet z [...] października 2018 r., w stosunku do którego organ odniósł się dopiero w zaskarżonym postanowieniu z [...] marca 2019 r. (czym niejako uniemożliwił spółce złożenie zażalenia na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu - bowiem organ takiego aktu nie wydał, czym w ocenie spółki naruszył ponadto art. 163 § 3 op); 3) art. 122 w zw. z art. 187 op (zasady ogólnej prawdy obiektywnej) poprzez nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy, polegające na błędnym przyjęciu, że spółka nie spełniała wymogu formalnego wynikającego z art. 36 pkt 17 ugh pomimo faktu, że do wniosku o wydanie zezwolenia na urządzanie zakładów wzajemnych przez sieć Internet spółka przedłożyła właściwe zaświadczenie o niezaleganiu w podatkach i należnościach celnych, którego zakres został jednoznacznie potwierdzony zaświadczeniem z [...] stycznia 2019 r. złożonym przez spółkę do akt postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej: ppsa) uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonej decyzji (postanowienia) nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 ppsa). Sąd administracyjny ocenia jedynie legalność działania administracji, co oznacza, że zobowiązany jest zbadać, czy w czasie podejmowania danego aktu administracyjnego, organ administracji nie naruszył prawa. Nie każde naruszenie prawa uzasadnia wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonego aktu administracyjnego. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ppsa, sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla taki akt w przypadku, gdy stwierdzi: 1) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; 2) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; 3) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 ppsa) lub stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 3 ppsa). Warunki rozpoznania sprawy w postępowaniu uproszczonym ustawodawca określił w art. 119 ppsa, zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Zatem zaskarżone postanowienie mogło być rozpoznane w postępowaniu uproszczonym. Dokonana przez sąd kontrola legalności zaskarżonego postanowienia prowadzi do wniosku, że jest ono nieprawidłowe. Poddanym kontroli sądu w sprawie postanowieniem z [...] marca 2019 r. Minister Finansów utrzymał w mocy postanowienie własne z [...] stycznia 2019 r. mocą którego pozostawiono bez rozpatrzenia wniosek strony o udzielenie zezwolenia na urządzanie zakładów wzajemnych przez sieć Internet. Tym samym przedmiotem kontroli sądu jest tylko postanowienie o pozostawieniu podania bez rozpatrzenia. Przedmiotem natomiast kontroli sądu nie jest wypowiedź organu dotycząca odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia wniosku z [...] października 2018 r. (data wpływu do organu – [...] października 2018 r.). W tym zakresie organ winien wydać odrębne postanowienie, na który to akt administracyjny będą stronie służyło zażalenie(art. 162, art. 163 § 1 i 3 op), a następnie skarga do sądu administracyjnego. W sprawie natomiast organ nie wydał żadnego postanowienia w kwestii przywrócenia terminu do uzupełnienia wniosku. Za takie rozstrzygnięcie nie może być uznane zaskarżone postanowienie, gdyż w podstawie prawnej postanowienia organ zawarł przepisy art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 239 op, a więc przepisy odnoszące się wyłącznie do kwestii badania zasadności poprzedniego rozstrzygnięcia z[...]stycznia 2019 r. Ponadto zwrócić trzeba uwagę, że art. 163 § 1 i § 3 op wskazują, że od postanowienia wydanego w I instancji służy stronie zażalenie. Natomiast obecnie kwestionowane postanowienie wskazuje jedynie na skargę do sądu administracyjnego. Tym samym sąd nie mógł uznać tego postanowienia za postanowienie wydane w przedmiocie przywrócenia terminu, mimo, że w jego treści organ uznał, że strona nie uprawdopodobniła braku zawinienia w uchybieniu terminu. Wobec powyższego, zdaniem sądu, zaskarżone postanowienie jest przedwczesne, gdyż organ w pierwszej kolejności winien rozpoznać wniosek strony o przywrócenie terminu do uzupełnienia wniosku z [...] października 2018 r., wraz z kluczowym, wg. strony dowodem w postaci zaświadczenia z [...] stycznia 2019 r. odnoszącego się do zaświadczenia z [...] października 2018 r. złożonego wraz z wnioskiem z [...] października 2018 r. Sąd w składzie rozpoznającym sprawę podziela pogląd, że w pierwszej kolejności organ winien rozpoznać wniosek o przywrócenie terminu, a następnie dopiero rozstrzygnąć sprawę w zakresie pozostawienia podania bez rozpoznania. Natomiast procedowanie w taki sposób jak czyni to organ w sposób niezasadny przedłuża postępowanie w sprawie. Zgodnie z art. 169 § 1 op jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, organ podatkowy wzywa wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie 7 dni, z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia. Organ podatkowy wydaje postanowienie o pozostawieniu podania bez rozpatrzenia, na które przysługuje zażalenie (art. 169 § 4 op). Treść tej regulacji wskazuje, że pozostawienie podania bez rozpatrzenia nie zależy od uznania organu, gdyż obowiązek taki wynika wprost z ustawy. Oznacza to, że każde, nawet nieznaczne, przekroczenie terminu (7 dni) do usunięcia braków formalnych stanowi samoistną podstawę do wydania postanowienia pozostawiającego wniosek bez rozpatrzenia. Należy jednak zauważyć, że złożenie przez stronę wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków wniosku ma ten skutek, że do czasu rozstrzygnięcia tego wniosku organ nie może wydać postanowienia o pozostawieniu bez rozpatrzenia podania. Podobna sytuacja ma miejsce w wypadku złożenia wniosku o przywrócenie terminu po wydaniu postanowienia o pozostawieniu bez rozpatrzenia podania oraz złożeniu zażalenia na to postanowienie, to wówczas organ najpierw rozpoznaje wniosek o przywrócenie terminu i dopiero po ostatecznym załatwieniu tego wniosku (w dwóch instancjach) może procedować z zażaleniem na postanowienie o pozostawieniu podania bez rozpatrzenia. Jest to związane z tym, że konsekwencją postanowienia o pozostawieniu podania bez rozpatrzenia jest ostateczne zamknięcie drogi do dalszego rozpatrywania sprawy. Złożenie wniosku, o jakim mowa w art. 162 § 1 op daje natomiast potencjalną możliwość przywrócenia terminu, następstwem którego jest dalsze merytoryczne, a nie formalne rozpoznanie sprawy. Oznacza to, że wydanie postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi do uzupełnienia wniosku jest obligatoryjne, ale dopiero po negatywnym rozstrzygnięciu wniosku o przywrócenie terminu (por. wyroki NSA dotyczące wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania: z 1 października 2009 r., I FSK 854/08; z 29 lutego 2012 r., II FSK 1663/10; z 23 lutego 2011 r., II FSK 1342/10). Jest ono przy tym zgodne z zasadą ekonomii postępowania i zasadą zaufania do organów podatkowych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 kwietnia 2014 r. sygn. akt II FSK 1248/12). Mając powyższe na względzie organ powinien w pierwszej kolejności rozpoznać wniosek o przywrócenie terminu, gdyż rozpoznanie pozytywnie wniosku o przywrócenie terminu w takiej sprawie jak przedmiotowa spowoduje konieczność merytorycznego rozpoznania wniosku o udzielenie zezwolenia na urządzanie zakładów wzajemnych przez sieć Internet. Zasada zaufania jednostki do państwa, wyrażona w art. 121 § 1 op wywodzona z konstytucyjnej zasady demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP) nakazuje, by w sprawie interpretować przepisy postępowania na korzyść jednostki. W przeciwnym bowiem razie formalizm prawny doprowadziłby do sytuacji, w której strona poniosłaby negatywne skutki w istocie zawinione błędem organu, polegającym na nie wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy i w konsekwencji nie rozpoznaniu wniosku o przywrócenie terminu. W związku z powyższym sąd stwierdził, że wydane w sprawie postanowienie jest przedwczesne, czym organ naruszył art. 121 § 1 op w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik spawy. Rozpoznając ponownie sprawę Minister w pierwszej kolejności rozpozna wniosek o przywrócenie terminu, na które to rozstrzygnięcie będzie spółce przysługiwało zażalenie. Rozpoznając wniosek o przywrócenie termin organ zobowiązany będzie również brać pod uwagę zasady postępowania, w tym w szczególności zasadę zaufania do organów państwa, którą odniesie do zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego z [...] października 2018 r. oraz z [...] października 2019 r. w kontekście wniosku spółki o wydanie zaświadczenia i uzyskanych od ww. organu informacji. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa sąd uchylił zaskarżone postanowienie. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ppsa. Na kwotę kosztów sądowych składa się stały wpis sądowy od skargi w wysokości 100 zł.