V SA/Wa 1048/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: przewodniczący – Sędzia NSA – Piotr Piszczek po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lutego 2011 r. Nr [...] w przedmiocie: zobowiązania do zwrotu części dotacji celowej postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. T., dalej: "skarżący" wystąpiło z wnioskiem, sporządzonym na urzędowym formularzu PPPr, o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że nie posiada żadnych środków na uiszczenie wpisu sądowego, a posiadane środki pieniężne pochodzą wyłącznie z dotacji przeznaczonych na realizację zadań zleconych. Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że stowarzyszenie posiada środki trwałe o wartości 892.261,77 zł, a za ostatni rok bilansowy uzyskało zysk w wysokości 1.088.794,49 zł. Skarżący posiada środki pieniężne na dwóch rachunkach bankowych w Banku [...] z następującymi stanami kont: - 37.850,18 zł oraz 70,40 zł. W odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia złożonych dokumentów oraz przedstawienia dodatkowych informacji skarżący złożył statut stowarzyszenia, aktualny wykaz środków trwałych, oświadczenie, że stowarzyszenie prowadzi działalność gospodarczą, wyciągi z posiadanych rachunków, odpisy deklaracji podatkowych złożonych do urzędu skarbowego za 2010 r., odpis bilansu, rachunku zysku i strat za poprzedni rok oraz zestawienie otrzymanych dotacji i wysokość w jakiej dotacja nie została wykorzystana. Stowarzyszenie wyjaśniło również, że nie posiada środków na odprowadzenie składek na ZUS i posiada z tego tytułu zaległości. Nadesłane dokumenty skarżący uzupełnił o odpis bilansu, rachunku zysku i strat na dzień 31 sierpnia 2011 r. W sprzeciwie na postanowienie referendarza sądowego z dnia 4 października 2011 r. strona skarżąca podnisła, iż wykazanie w sprawozdaniu fianansowym za 2010 r. znacznego zysku netto w kwocie 1.088.794,49 zł związane jest wyłącznie ze sposobem księgowania inwestycji, które na koniec roku 2010 nie zostały rozliczone i zakończone. Wyjaśniono, iż środków tych nie można wykorzystać na zapłatę kosztów sądowych, gdyż widnieją wyłącznie w formie zapisu w bilansie rocznym. Wskazano także, iż w sposób podobny należy ocenić posiadane przez Stowarzyszenie środki trwałe (budynki, lokale), które praktycznie nie przynoszą dochodów, lecz generują koszty. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późniejszymi zmianami) – dalej p.p.s.a. - ponoszenie przez Strony kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy ze środków publicznych jest instytucją wyjątkową i następuje tylko w przypadkach określonych w cytowanej ustawie, po spełnieniu przez stronę określonych przesłanek. Przesłanki te są każdorazowo odnoszone do stanu majątkowego osoby ubiegającej się o przyznanie rzeczonego prawa. Treść i warunki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym określa art. 245 § 3 i art. 246 § 2 pkt 2) ustawy p.p.s.a. W myśl art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a, może być przyznane jednostce organizacyjnej, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na pełne ich poniesienie (art. 246 § 2 pkt 2). Określenie "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę. Analiza podanych przez stronę skarżącą okoliczności dokonana w związku z przepisami ustawy uzasadnia stwierdzenie, iż nie zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem złożonego wniosku. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, wysokość kosztów sądowych, które w niniejszej sprawie wynoszą 1266 zł oraz stan faktyczny sprawy, nie uzasadnienia przyznania skarżącemu Stowarzyszeniu prawa pomocy w żądanym zakresie. Wskazać należy, iż stowarzyszenie realizując cele określone w statucie powinno liczyć się z tym, że prowadzenie każdej działalności, w tym działalności stowarzyszenia wiąże się z koniecznością ponoszenia kosztów. Stosownie do art. 33 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (tj.: Dz. U. z 2001r., Nr 79, poz. 855 ze zm.) majątek stowarzyszenia powstaje ze składek członkowskich, darowizn, spadków, zapisów, dochodów z własnej działalności, dochodów z majątku stowarzyszenia oraz z ofiarności publicznej. Podkreślić należy, iż skarżące stowarzyszenie oprócz dotacji, uzyskuje dochody z własnej działalności (działalność wydawnicza i publikacyjna) oraz dochody z posiadanego majątku (np. wynajem nieruchomości) oraz pobiera składki członkowskie. Z przedstawionego sprawozdania finansowego za 2010 r. wynika, że stowarzyszenie prowadzi działalność w znacznych rozmiarach, bowiem uzyskało przychody ze sprzedaży w kwocie 1.208.037,81 zł, a zysk netto za 2010 r. wyniósł 1.088.794,49 zł. Rachunek zysków i strat sporządzony na dzień 31 sierpnia 2011 r. wskazuje, że stowarzyszenie nadal prowadzi działalność i w powołanym okresie uzyskało przychody netto ze sprzedaży w wysokości 588.514,67 zł, poniosło koszty działalności operacyjnej w wysokości 1.084.147,62 zł i wykazuje stratę w wysokości 28.406,07 zł. Ważne jest również, że skarżący posiada środki trwałe w kwocie 835.644,49 zł, w tym budynki, lokale, urządzenia techniczne. Nie ulega wątpliwości, iż stowarzyszenie posiada znaczny majątek, prowadzi działalność gospodarczą, pobiera składki od członków, posiada środki na rachunku bankowym. W ocenie Sądu w świetle ukazanej sytuacji materialnej skarżącej koszty sądowe jakie winny zostać uiszczone na obecnym etapie sprawy nie uzasadniają wnioskowanego zwolnienia od kosztów sądowych. Wskazać tutaj należy, iż na ocenę Sądu nie może wpłynąć oświadczenie skarżącej w zakresie posiadania majątku jedynie w formie zapisu w bilansie rachunkowym. Sąd przede wszystkim kieruje się bowiem stanem faktycznym ujawnionym w dokumentach finansowych strony, które co do zasady winny odzwierciedlać faktyczną sytuację finansową wnioskującej strony. Biorąc pod uwagę powyższe, jak również okoliczność, że koszty sądowe jako należności budżetu państwa należy uiszczać na równi z innymi koniecznymi wydatkami obciążającymi stronę skarżącą, a warunkiem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym jest wykazanie przez wnioskodawcę, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, uznać należy, że przyznanie skarżącej prawa pomocy nie jest zasadne. Mając na względzie całość powyższej argumentacji, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 ustawy praw o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono jak w sentencji.