V SA/Wa 1053/09
WyrokWSA w Warszawie2009-12-08
Skład orzekający: Izabella Janson, Irena Jakubiec-Kudiura, Mirosława Pindelska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja stwierdzająca nieważność decyzji o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, wydana z powodu rażącego naruszenia prawa polegającego na przyznaniu płatności mimo przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego przed wydaniem decyzji, jest zgodna z prawem?Ratio decidendi
Decyzja stwierdzająca nieważność decyzji o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, wydana z powodu rażącego naruszenia prawa, jest zgodna z prawem, gdy przyznanie płatności nastąpiło pomimo przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego na inną osobę w okresie między złożeniem wniosku a wydaniem decyzji, co stanowi naruszenie art. 2 ust. 1 i 2 oraz art. 4 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych.Stan faktyczny
Skarżący K. K. złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004. W listopadzie 2004 r. przekazał swoje gospodarstwo rolne synowi, a także złożył oświadczenie o zaprzestaniu prowadzenia działalności rolniczej. W grudniu 2004 r. otrzymał decyzję przyznającą mu płatności. Następnie Dyrektor Oddziału ARiMR stwierdził nieważność tej decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa, wskazując na przekazanie gospodarstwa przed wydaniem decyzji. Prezes ARiMR utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i brak poinformowania o obowiązkach.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura, Sędzia WSA - Mirosława Pindelska (spr.), Protokolant - Małgorzata Broniarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 grudnia 2009r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] maja 2009r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych oddala skargę
Przedmiotem skargi K. K. jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] maja 2009 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR we W. z [...] marca 2009 r. o stwierdzeniu nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K. z [...] grudnia 2004 r. o przyznaniu stronie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004, wydana w następującym stanie faktycznym:
W dniu [...] czerwca 2004 r. K. K. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w K. wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004, deklarując do płatności działki o łącznej powierzchni [...] ha, po czym w dniu [...] sierpnia 2004 r. złożył wniosek o przyznanie renty strukturalnej. W postępowaniu dotyczącym renty strukturalnej K. K. złożył umowę darowizny sporządzoną [...] listopada 2004 r., mocą której I. i K. K. przekazali synowi – L. K. własność posiadanej nieruchomości rolnej. Zgodnie z treścią § 8 powyższej umowy darowizny: "Wydanie przedmiotu umowy na rzecz nabywcy już nastąpiło." Dodatkowo w dniu [...] listopada 2004 r. K. K. złożył oświadczenie o przekazaniu wszystkich użytków wchodzących w skład gospodarstwa rolnego oraz o zaprzestaniu prowadzenia działalności rolniczej.
W wyniku przeprowadzonego postępowania zainicjowanego wnioskiem o przyznanie płatności bezpośrednich Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. wydał w dniu [...] grudnia 2004 r. decyzję nr [...] przyznającą wnioskodawcy – K. K. płatność na rok 2004 w łącznej wysokości [....] zł, w tym z tytułu JPO (jednolitej płatności obszarowej) [...] zł, uzupełniającej płatności obszarowej [...] zł. W decyzji wskazano, iż płatność w ustalonej wysokości zostanie przekazana na rachunek bankowy wskazany przez stronę we wniosku o wpis do ewidencji producentów, w terminie wynikającym z przepisów unijnych. Orzeczenie to zostało doręczone stronie 28 lutego 2005 r. i wobec nie złożenia środka odwoławczego stało się ostateczne.
Następnie Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR we W. wobec stwierdzenia zaistniałych w sprawie nieprawidłowości pismem z [...] lutego 2009 r. poinformował K. K. o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego z [...] grudnia 2004 r. W odpowiedzi na powyższe zawiadomienie zainteresowany wystąpił z wnioskiem o odstąpienie od procedury unieważniania decyzji o przyznaniu mu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004.
Po przeprowadzeniu stosownego postępowania Dyrektor Oddziału decyzją z [...] marca 2009 r. znak własny: [...] wydaną na podstawie art. 156 § 1 pkt 2, art. 157 § 1 i art. 158 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, póz. 1071 ze zm.) - dalej: k.p.a., stwierdził nieważność decyzji Kierownika Biura Powiatowego z [...] grudnia 2004 r. przyznającej K. K. płatności bezpośrednie do gruntów rolnych na rok 2004. Uzasadniając rozstrzygnięcie tej treści organ wskazał, iż zgodnie z art. 2 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 40 ze zm.) producent rolny ma prawo do ubiegania się o płatności bezpośrednie do gruntów rolnych, jeżeli spełnia łącznie określone w ustawie przesłanki: jest posiadaczem gospodarstwa rolnego, grunty rolne utrzymywane są w dobrej kulturze rolnej, łączna powierzchnia działek rolnych, które kwalifikują się do objęcia płatnościami jest nie mniejsza niż 1 ha, przy czym za działkę rolną uważa się zwarty obszar gruntu rolnego, na którym prowadzona jest jedna uprawa, o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha, wchodzący w skład gospodarstwa rolnego. Natomiast na mocy art. 4 ust. 1 powoływanej ustawy, gdy w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności do dnia wydania decyzji przyznającej płatności, nastąpi przeniesienie posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, płatność przysługuje temu producentowi, jeżeli spełnia on warunki do jej przyznania i w terminie 14 dni od dnia przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego złoży wniosek do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR o przyznanie płatności, której dotyczył pierwszy wniosek. Mając powyższe przepisy na uwadze organ wskazał, iż w przedmiotowej sprawie K. K. przekazał posiadanie gospodarstwa rolnego synowi na podstawie aktu notarialnego z [...] listopada 2004 r. w zamian za rentę strukturalną. A zatem w dniu [...] grudnia 2004 r., tj. w dacie wydania decyzji w sprawie płatności do gruntów rolnych na rok 2004, K. K. nie był już posiadaczem użytków rolnych, wskazanych do płatności obszarowych w złożonym wniosku z [...] czerwca 2004 r. przez co nie był już uprawnionym do otrzymania płatności z uwagi na treść art. 2 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 4 ust. 1 ww. ustawy. Odnosząc się natomiast do wniosku strony o odstąpienie od procedury unieważniania decyzji o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004, Dyrektor Oddziału wskazał, iż zgodnie z art. 6 k.p.a. organy administracji publicznej zobowiązane są do działania zgodnie z prawem. Tak więc w obrocie prawnym nie może pozostać decyzja wydana z rażącym naruszeniem prawa.
W odwołaniu od powyższej decyzji K. K. wniósł o jej uchylenie uzasadniając to tym, że składając wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich na rok 2004 spełniał wszystkie warunki do otrzymania dopłat i faktycznie uprawiał wskazane we wniosku grunty prawie przez cały 2004 rok wykonując 100% podjętych zobowiązań. Dopiero w listopadzie 2004 r. otrzymał prawo do renty strukturalnej. Ponadto zarzucił Prezesowi Agencji nieprzestrzeganie art. 9 k.p.a. Podniósł przy tym, że nie był informowany przez Agencję o obowiązku złożenia wniosku przez przejmującego gospodarstwo w terminie 14 dni od dnia przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego. W związku z powyższym uznał, że Agencja sama nie znała stosownych przepisów w 2004 roku, o czym świadczy duża liczba toczących się w kraju postępowań identycznych jak jego, a teraz próbuje przerzucać odpowiedzialność na rolnika. Tak więc jego zdaniem naruszenie prawa przez Agencję nie może obciążać rolnika.
Po rozpatrzeniu wniesionego w sprawie odwołania Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z [...] maja 2009 r. nr [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie wydane w pierwszej instancji przez Dyrektora Oddziału Regionalnego. W uzasadnieniu decyzji powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych wyjaśnił m.in., że cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą.
W ocenie Prezesa Agencji za rażące naruszenie prawa w decyzji Kierownika Biura Powiatowego z [...] grudnia 2004 r. należało uznać przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych K. K. pomimo przekazania przez niego gospodarstwa rolnego na rzecz syna – L. K., w okresie od złożenia wniosku do dnia wydania decyzji w przedmiotowej sprawie. Organ odwoławczy podkreślił, iż w rozpoznawanej sprawie złożenie wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych przez K. K. miało miejsce [...] czerwca 2004 r., natomiast w celu spełnienia warunków niezbędnych do uzyskania renty strukturalnej Państwo K. i I. K. zawarli umowę darowizny swego gospodarstwa na rzecz syna – L. K. w dniu [...] listopada 2004 r., czyli przed wydaniem decyzji o przyznaniu K. K. płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Przyznanie tych płatności, pomimo przekazania własności gospodarstwa rolnego w okresie od dnia złożenia do dnia wydania decyzji w przedmiotowej sprawie, stanowi rażące naruszenie art. 2 ust. 1 i 2 oraz art. 4 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru.
Następnie Prezes Agencji stwierdził, że zarzuty podnoszone przez stronę w odwołaniu nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Wskazał, że przepis art. 4 ust. 1 ww. ustawy odnosi się do wyjątkowej sytuacji, związanej ze zmianą posiadacza gospodarstwa rolnego w okresie pomiędzy złożeniem wniosku o płatność, a dniem wydania decyzji w tej sprawie. Regulacja ta odnosi się do sprawy zainicjowanej wnioskiem K. K. o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004, które to postępowanie administracyjne na dzień zawarcia umowy darowizny nie zostało jeszcze zakończone.
Odnośnie wskazanego w odwołaniu zarzutu wykonania wszystkich prac w 2004 r. przez "poprzedniego właściciela" Prezes Agencji podniósł, iż sam fakt spełnienia warunków określonych w art. 2 ust. 1 i 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych przez K. K., zwłaszcza w zakresie utrzymywania gruntów w dobrej kulturze rolnej jest w takiej sytuacji niewystarczający z uwagi na jednoznaczne brzmienie art. 4 ust. 1 cyt. ustawy. W takim przypadku przesłanki z art. 2 ustawy bada się odnośnie osoby przejmującej gospodarstwo rolne. W tym miejscu organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie przejmujący gospodarstwo – L. K. nie złożył w terminie 14 dni wniosku o przyznanie płatności, której dotyczył pierwszy wniosek.
W skardze z 9 czerwca 2009 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie K. K. ponownie zarzucił Prezesowi Agencji naruszenie art. 9 k.p.a. Zauważył, że organ w dacie wydawania decyzji o przyznaniu mu płatności bezpośrednich dysponował już aktem notarialnym, którym przeniósł gospodarstwo rolne na syna, a zatem powinien wydać decyzję zgodną z obowiązującym wówczas prawem. Ponadto stwierdził, że powinien otrzymać od Agencji stosowne informacje o ciążących na niego obowiązkach w związku z przekazaniem gospodarstwa. W związku z powyższym uznał, że to Agencja jest winna naruszenia prawa, a on jako ofiara łamania prawa oczekuje odstąpienia od procedury odebrania mu dopłat za 2004 r. lub umożliwienia złożenia wniosku o dopłaty za 2004 r. jego synowi L..
W odpowiedzi na skargę Prezes Agencji wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W oparciu o treść art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola taka jest dokonywana w oparciu o stan faktyczny sprawy i przepisy prawne statuujące podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia, obowiązujące w dacie podejmowania zaskarżonego aktu lub zaskarżonej czynności (art. 133 p.p.s.a.).
Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu na podstawie ww. ustaw, Sąd stwierdził, że orzeczenie to jest prawidłowe - wydane w oparciu o prawidłowo ustalony stan faktyczny i prawidłowo zastosowane przepisy prawa.
Niniejsza sprawa - prowadzona w trybie nadzwyczajnym - sprowadzała się do ustalenia, czy istnieją podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji nr [...] wydanej [...] grudnia 2004 r. o przyznaniu skarżącemu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004. Postępowanie to, będące samodzielnym postępowaniem administracyjnym, ograniczone więc było przesłankami wynikającymi z art. 156 § 1 k.p.a. uzasadniającymi stwierdzenie nieważności ww. aktu administracyjnego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 22 maja 1987 r., IV SA 1062/86, ONSA 1987 r., Nr 1, poz. 35 oraz z 28 maja 1985 r., I SA 89/85, GAP 1987, Nr 23, s. 43) i jak wynika z obu wydanych w tej sprawie decyzji podstawą stwierdzenia nieważności było uznanie, że ww. decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.).
W wyroku z 28 listopada 1997 r. (sygn. akt III SA 1134/96, ONSA 1998/3/101), Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, iż dla dokonania oceny, czy zachodzi przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa, rozstrzygający jest stan prawa, który obowiązywał w dniu wydania tej decyzji. Zaznaczając powyższe NSA stwierdził też, iż na taką ocenę nie może mieć wpływu ani późniejsza zmiana prawa, ani tym bardziej zmiana interpretacji tego prawa.
Nadto, należy wskazać, iż w orzecznictwie zgodnie przyjmuje się, że o rażącym naruszeniu prawa należy mówić jedynie w razie oczywistego naruszenia prawa. W wyroku z 31 stycznia 2006 r. (sygn. akt I OSK 883/05, Lex Nr 299873), Naczelny Sąd Administracyjny zaznaczył, iż rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Zaznaczył przy tym, że nie chodzi tu o błędy w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny. Zatem, ustalenie, czy w konkretnym wypadku nastąpiło "rażące naruszenie prawa", wymaga zawsze bardzo wnikliwego rozważenia sprawy. Naruszony przepis prawa nie może pozostawiać jakichkolwiek wątpliwości prawnych, a jego treść musi być jasna i nie może wywoływać sporów doktrynalno-orzeczniczych.
Jak wynika z powyższego organy orzekające w niniejszej sprawie - prowadząc postępowanie wyjaśniające - obowiązane były uwzględnić stan prawny obowiązujący w dacie wydania decyzji z [...] grudnia 2004 r. oraz istniejący w tej dacie stan faktyczny, biorąc przy tym pod uwagę argumentację podnoszoną przez skarżącego w toku postępowania administracyjnego zakończonego zaskarżoną decyzją. W tym zakresie Sąd nie dostrzegł żadnych uchybień w kontrolowanym postępowaniu. Wprawdzie dla oceny decyzji z [...] grudnia 2004 r. znaczenie miał przede wszystkim materiał dowodowy zgromadzony w postępowaniu zakończonym tą decyzją, ale stanowisko skarżącego zaprezentowane w trakcie postępowania o stwierdzenie nieważności również należało w tym postępowaniu uwzględnić i ocenić, co - zdaniem Sądu - zostało prawidłowo dokonane przez organy orzekające.
Jak wynika z treści zaskarżonej decyzji, Prezes Agencji, podzielając stanowisko organu pierwszej instancji, uznał, że decyzja Kierownika Biura z [...] grudnia 2004 r. o przyznaniu skarżącemu płatności bezpośrednich została wydana z rażącym naruszeniem art. 2 ust. 1 i 2 oraz art. 4 ust. 1 ww. ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. z 2004 r., Nr 6, poz. 40 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania tejże decyzji.
Zgodnie z dyspozycją ww. przepisów, osobie fizycznej, osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, będącej posiadaczem gospodarstwa rolnego, zwanej "producentem rolnym", przysługują płatności na będące w jej posiadaniu grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska. Warunkiem uzyskania płatności jest posiadanie przez producenta rolnego działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha, które kwalifikują się do objęcia płatnościami, przy czym za działkę rolną uważa się zwarty obszar gruntu rolnego, na którym prowadzona jest jedna uprawa, o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha, wchodzący w skład gospodarstwa rolnego (art. 2 ust. 1 i 2). Natomiast na mocy art. 4 ust. 1 powoływanej ustawy, w przypadku gdy w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności do dnia wydania decyzji przyznającej płatności, nastąpi przeniesienie posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, płatność przysługuje temu producentowi, jeżeli spełnia on warunki do jej przyznania i w terminie 14 dni od dnia przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego złoży wniosek do Kierownika Biura Powiatowego Agencji o przyznanie płatności, której dotyczył pierwszy wniosek.
Mając na względzie treść ww. przepisów organy orzekające uznały, iż przyznanie K. K. płatności bezpośrednich do gruntów rolnych decyzją z [...] grudnia 2004 r., pomimo przeniesienia przez niego posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz syna – L. K. w okresie od złożenia wniosku do dnia wydania decyzji przyznającej płatność, stanowi rażące naruszenie ww. przepisów, dające podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji z [...] grudnia 2004 r. na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Stanowisko to, zdaniem Sądu, jest prawidłowe.
Po pierwsze, jak wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wniosek o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2004 został złożony przez K. K. w dniu [...] czerwca 2004 r. Natomiast w celu spełnienia warunków niezbędnych do uzyskania renty strukturalnej K. i I. K. zawarli w dniu [...] listopada 2004 r., a więc przed wydaniem decyzji o przyznaniu wnioskodawcy płatności na rok 2004, umowę darowizny gospodarstwa rolnego na rzecz syna – L. K. (repertorium A nr [...]), przy czym - jak wynika z treści umowy - wydanie nieruchomości obdarowanemu do posiadania nastąpiło przed datą zawarcia tej umowy. Nadto, w dniu [...] listopada 2004 r. skarżący złożył w Biurze Powiatowym oświadczenie o przekazaniu wszystkich użytków wchodzących w skład gospodarstwa rolnego oraz o zaprzestaniu prowadzenia działalności rolniczej. A zatem fakt zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej przez skarżącego w dniu [...] listopada 2004 r. jest okolicznością bezsporną w sprawie. Bezsporny jest również fakt, że w dniu wydania decyzji przyznającej skarżącemu płatności bezpośrednie do gruntów rolnych na 2004 r. nie był on już posiadaczem gruntów rolnych.
Ponadto z akt sprawy wynika, iż przejmujący gospodarstwo rolne L. K. nie złożył wniosku, o którym mowa w art. 4 ust. 1 ustawy w celu przejęcia przedmiotowej płatności.
Po drugie, zdaniem Sądu, treść art. 2 ust. 1 i 2 oraz art. 4 ust. 1 ww. ustawy nie budzi żadnych wątpliwości interpretacyjnych.
Przepis art. 2 ust. 1 i 2 ustawy określa warunki uzyskania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, przy czym jednym z nich jest posiadanie przez producenta rolnego składającego wniosek o przyznanie płatności gospodarstwa rolnego – działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha, które kwalifikują się do objęcia płatnościami. Z kolei przepis art. 4 ust. 1 ww. ustawy ma charakter szczególny, albowiem dotyczy szczególnego przypadku, gdy płatność zostaje przyznana innemu podmiotowi niż ten, który złożył wniosek pomocowy. Prawo do wystąpienia o przyznanie płatności stanowi w tym wypadku wyjątek od sztywnej reguły obowiązku przestrzegania przez kraje członkowskie wiążącego określenia terminu składania wniosków oraz przyznawania pomocy tylko temu producentowi rolnemu, który wystąpił na dany rok o taką pomoc (v. wyrok NSA z 15 listopada 2007 r., sygn. akt II GSK 217/07, ONSAiWSA 2008/6/115). Z przepisu art. 4 ust. 1 wynika nie tylko uprawnienie nowego posiadacza gruntów rolnych do uzyskania płatności, lecz również jednoznaczne określenie podmiotu uprawnionego do płatności w sytuacji, gdy gospodarstwo rolne zostaje przekazane w okresie między złożeniem wniosku, a wydaniem decyzji. Przepis ten stoi na przeszkodzie przyznaniu płatności bezpośrednich pierwszemu posiadaczowi gospodarstwa, jeżeli przekaże to gospodarstwo przed rozstrzygnięciem o płatnościach w jego sprawie.
Taka właśnie sytuacja miała miejsce w rozpatrywanej sprawie, gdzie skarżący – pierwszy posiadacz gospodarstwa rolnego, przeniósł posiadanie gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta przed wydaniem decyzji przyznającej mu płatności do gruntów rolnych. Uwzględniając powyższe okoliczności faktyczne i prawne słusznie organy orzekające w sprawie przyjęły, iż decyzja z [...] grudnia 2004 r. przyznająca - wbrew dyspozycji art. 2 ust. 1 i 2 oraz art. 4 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru - płatności pierwszemu posiadaczowi gospodarstwa rolnego, jest dotknięta wadą kwalifikowaną, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Powyższej oceny Sądu nie zmieniają zarzuty podniesione w skardze.
Po pierwsze, odnośnie zarzutu dotyczącego wykonania przez skarżącego wszystkich prac agrotechnicznych w przekazanym gospodarstwie rolnym w roku 2004, wskazać należy, iż spełnienie przez skarżącego jednego z warunków określonych w art. 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (dotyczącego utrzymywania gruntów w dobrej kulturze rolnej) jest niewystarczające dla uzyskania płatności, w sytuacji, gdy zastosowanie w sprawie znajduje art. 4 ust. 1 ww. ustawy. Z treści tego przepisu – jak już wskazano powyżej – jednoznacznie wynika, iż w przypadku przeniesienia posiadania gospodarstwa na rzecz innego producenta w okresie pomiędzy datą złożenia wniosku a datą wydania decyzji, płatność przysługuje temu producentowi, jeżeli spełnia on warunki do jej przyznania i w stosownym terminie złożył wniosek o przyznanie płatności, której dotyczył pierwszy wniosek.
Ponadto organ wydający decyzję z [...] grudnia 2004 r. nie naruszył również art. 8 i art. 9 k.p.a., gdyż art. 4 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru, w przytoczonym powyżej brzmieniu, obowiązywał już w dniu składania wniosku, a także w dniu wydania decyzji o przyznaniu skarżącemu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Dodatkowo zauważyć należy, iż skarżący składając wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów na rok 2004 złożył również oświadczenie, że znane są mu zasady przyznawania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych.
W związku z powyższym przyznanie skarżącemu płatności w sytuacji przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego, stanowi rażące naruszenie art. 2 ust. 1 i 2 oraz art. 4 ust. 1 ww. ustawy, a tym samym uzasadnione jest stwierdzenie nieważności decyzji z [...] grudnia 2004 r. na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa nie może ograniczać również prawidłowe działanie strony, która wypełniła ciążące na niej zobowiązanie, a organ mimo to w wyniku wadliwie przeprowadzonego postępowania przyznał skarżącemu płatności bezpośrednie w stanie faktycznym, który nie uzasadniał ich przyznania, gdyż producent rolny nie spełniał przesłanek wskazanych w przepisach ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru.
Konkludując Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa. Zarówno argumentacja skargi, jak i analiza akt sprawy nie ujawniła bowiem wad tego rodzaju, które mogłyby mieć wpływ na podjęte rozstrzygniecie.
Z tych względów Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło