V SA/Wa 1054/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Piotr Piszczek (spr.), Sędzia WSA - Irena Kudiura, Asesor Sądowy WSA - Andrzej Kania, Protokolant - Beata Zborowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 września 2007 r. sprawy ze skargi W. B. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych Oddala skargę Wnioskiem z 31 lipca 2006r. Skarżąca zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. o umorzenie zaległości z tytułu składek wobec ZUS powstałych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, za okres od kwietnia 1999r. do września 1999r. W uzasadnieniu wniosku wskazała na problemy zdrowotne oraz trudną sytuację finansową. Podniosła również zarzut przedawnienia należności. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, decyzją z [...] września 2006 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 83 ust.1 pkt 3 oraz art. 28 ust.1, 2, 3a ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U.Nr 137, poz. 887 ze zm.) - dalej: "u.s.u.s." Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. W uzasadnieniu wskazano, że odległy termin przedawnienia dochodzenia należności, jak również możliwość prowadzenia skutecznej egzekucji, pozwalają na realizację należności. W ocenie organu, sytuacja finansowa i osobista wnioskodawczyni nie daje podstaw do stwierdzenia zaistnienia przesłanki całkowitej nieściągalności. Jak dalej wskazano, zgodnie z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane mimo braku ich całkowitej nieściągalności, gdy spełnione zostaną warunki określone w Rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz.U. Nr 141, poz. 1365). Zdaniem organu, w niniejszej sprawie nie zaistniała żadna z przesłanek warunkujących możliwość umorzenia zaległości z tytułu składek. Podkreślono przy tym, że ciężar udowodnienia okoliczności wskazanych we wniosku spoczywa na wnioskodawcy, a z przedłożonych dokumentów nie wynika, aby prowadzenie egzekucji i spłata zadłużenia pociągnęły zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanej. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z [...] grudnia 2006r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu powtórzył argumentację organu I instancji i wyjaśnił ponadto, że zarzut przedawnienia powstałych zaległości jest bezzasadny, z uwagi na to, że należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, które nie wygasły przed 1 stycznia 2003 r. podlegają generalnej zasadzie dziesięcioletniego okresu przedawnienia należności, licząc od dnia w którym stały się wymagalne. W przypadku wnioskodawczyni okres ten jeszcze nie upłynął. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca zarzuciła naruszenia przepisów prawa, w szczególności art.24 ust.4 u.s.u.s. (z uwzględnieniem stanu prawnego obowiązującego w dacie powstania zobowiązań, tj. za miesiące od kwietnia do września 1999r.) poprzez przyjęcie, iż do liczenia okresu przedawnienia należności publicznoprawnych powstałych w ww. okresie stosuje się przepisy dotyczące okresu przedawnienia aktualnie obowiązujące, a nie przepisy, które obowiązywały w momencie powstania przedmiotowych należności publicznoprawnych. Twierdzi, że bieg terminu przedawnienia do ww. należności należy określać zgodnie z brzmieniem art. 24 obowiązującym przed 01.01.2003r., ponieważ należności powstały jeszcze przed tą datą. Stanowisko Organu, zdaniem Skarżącej, budzi wątpliwości z uwagi na oczywistą sprzeczność z zasadą lex retro non agit. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie należy zauważyć, iż kognicja sądów administracyjnych w odniesieniu do spraw w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek ubezpieczeniowych oraz składek na określone fundusze została ustanowiona ustawą z dnia 10 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 121, poz. 1264). Artykuł 10 pkt 26a tej ustawy zmienił – z dniem 1 lipca 2004 r. – brzmienie art. 83 ust. 4 u.s.u.s. w ten sposób, że wyłączył tę kategorię spraw z zakresu właściwości sądów powszechnych – sądów pracy i ubezpieczeń społecznych i przeniósł do właściwości sądów administracyjnych. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych [Dz.U. nr 153, poz. 1269] oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.], dalej – p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem i to na dzień wydania decyzji. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. Rozważając w tym kontekście zarzuty skargi należy stwierdzić, że są one bezzasadne. W dniem 1 stycznia 2003r. weszła w życie ustawa z dnia 18 grudnia 2002r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 241, poz.2074). Na podstawie art.1 pkt 9 tejże ustawy przepis art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych otrzymał nowe brzmienie, zgodnie z którym należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne przedawniają się po upływie 10 lat. Termin ten rozpoczyna bieg od dnia, w którym należności stały się wymagalne. Zgodnie z orzecznictwem, zmiana art. 24 ust. 4 u.s.u.s. ustanawiająca dziesięcioletni okres przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne nie ma zastosowania do należności przedawnionych przed tym dniem (v. wyrok SN I UK 232/04 z 5 kwietnia 2005r. OSNP 2006/1-2/26). W stosunku do tych należności zastosowanie mają przepisy obowiązujące przed tą datą, czyli zgodnie z pierwotnym brzmieniem przepisu art.24 ust.4 u.s.u.s., zgodnie z którym należności uległy przedawnieniu po upływie 5 lat, a w przypadku przerwania biegu terminu przedawnienia ( w związku z odroczeniem terminu opłacenia należności, rozłożenia na raty, podjęciem innej czynności zmierzającej do ściągnięcia należności, jeżeli o tej czynności został powiadomiony dłużnik), po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. W niniejszej sprawie wnioskiem z 31 lipca 2007 r. Skarżąca zwróciła się o umorzenie należności z tytułu składek za okres od kwietnia 1999r. do września 1999r. A zatem do tych należności mają zastosowanie przepisy obowiązujące od dnia 1 stycznia 2003r. ustalające 10 letni okres przedawnienia, ponieważ względem tych należności termin przedawnienia nie upłynął przed 1 stycznia 2003, tj. datą wejścia w życie cyt. powyżej ustawy z 18 grudnia 2002r. Niezależnie od powyższego, w ocenie Sądu, w toku postępowania nie doszło do naruszenia przepisów i zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w szczególności tych zasad, które nakazują organom administracji publicznej uwzględniać interes społeczny i słuszny interes obywateli. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zaskarżona decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest zgodna z prawem i na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.