V SA/Wa 1065/19
WyrokWSA w Warszawie2019-11-20
Skład orzekający: Tomasz Zawiślak, Beata Blankiewicz-Wóltańska, Michał Sowiński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy podatnikowi przysługuje zwrot podatku akcyzowego od samochodu osobowego w przypadku jego eksportu, jeśli samochód ten był wcześniej zarejestrowany na terytorium kraju, a transport zorganizował nabywca?Ratio decidendi
Podatnikowi nie przysługuje zwrot podatku akcyzowego od samochodu osobowego w przypadku jego eksportu, jeśli samochód ten był wcześniej zarejestrowany na terytorium kraju. Rejestracja pojazdu na terytorium kraju przed eksportem stanowi dowód jego konsumpcji w Polsce, co wyklucza możliwość zwrotu podatku. Ponadto, jeśli transport zorganizował nabywca, a sprzedawca jedynie dostarczył pojazd do miejsca załadunku, nie można uznać, że eksport został dokonany przez sprzedawcę we własnym imieniu lub na jego rzecz.Stan faktyczny
Spółka J. sp. z o.o. złożyła wniosek o zwrot podatku akcyzowego od samochodu osobowego wyeksportowanego z Polski. Organ I instancji odmówił zwrotu, wskazując, że samochód był już zarejestrowany na terytorium kraju przed eksportem. Organ II instancji utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, dodając, że transport zorganizował nabywca, a nie skarżąca. Spółka wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów prawa krajowego i unijnego, w tym kwestionując interpretację przesłanek zwrotu podatku akcyzowego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska, Sędzia WSA - Michał Sowiński (spr.), Protokolant st. specjalista - Mariusz Dzierzęcki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2019 r. sprawy ze skargi J. sp. z o.o. z siedzibą w G. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu podatku akcyzowego oddala skargę
Przedmiotem skargi J. Sp. z o.o. z siedzibą w G. (dalej jako:
"skarżąca" lub "Spółka") jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w
Warszawie (dalej jako: "Dyrektor IAS", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji"), z [...]
kwietnia 2019 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję
Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] (dalej jako: "Naczelnik US" lub
"organ I instancji") z [...] grudnia 2018 r. nr [...]
odmawiającą zwrotu podatku akcyzowego.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.
Wnioskiem z 22 października 2018 r. skarżący zwrócił się do Naczelnika US o
zwrot podatku akcyzowego z tytułu dokonanego eksportu samochodu osobowego marki
[...], nr VIN: [...] w wysokości 4.957,00 zł.
W toku prowadzonego postępowania przeprowadzono czynności sprawdzające
w których ustalono, że podmiot zobowiązany złożył deklaracje AKC-U oraz zapłacił
podatek akcyzowy z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu będącego
przedmiotem wniosku.
Decyzją z [...] grudnia 2018 r. Naczelnik US odmówił skarżącej zwrotu podatku
akcyzowego w wysokości 4.957 zł z tytułu eksportu ww. samochodu osobowego.
Organ I instancji podkreślił, że w ramach prowadzonego postępowania
ustalono, że samochód marki [...] objęty przedmiotowym wnioskiem figuruje w
Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców (CEPiK) ze statusem: pojazd
zarejestrowany, typ tablicy rejestracyjnej: zwyczajne samochodowe co oznacza, że
rejestracja ma charakter stały. Rejestracji dokonano w Starostwie Powiatowym w
B.
Powyższe, w ocenie organu I instancji, świadczy o tym, iż strona nie spełnia
jednej z podstawowych przesłanek warunkujących zwrot podatku akcyzowego, tj.
okoliczność, by wyeksportowany samochód nie był wcześniej zarejestrowany na
terytorium kraju.
Pismem datowanym na 23 stycznia 2019 r. (nadanym w placówce pocztowej
24 stycznia 2019 r.) strona wniosła odwołanie od ww. decyzji Naczelnika US wnosząc o
jej uchylenie i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez dokonanie zwrotu podatku
akcyzowego zgodnie ze złożonym wnioskiem, ewentualnie o uchylenie decyzji organu I
instancji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia temu organowi.
Decyzją z [...] kwietnia 2019 r. Dyrektor IAS utrzymał w mocy decyzję Naczelnika
US w przedmiocie odmowy zwrotu podatku akcyzowego.
Organ odwoławczy przytoczył na wstępnie treść mających zastosowanie w
sprawie przepisów ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (Dz. U. z
2018 r., poz. 1114 ze zm., dalej jako: "u.p.a."), tj. art. 107 ust. 1, 3 i 4 tej ustawy oraz
wskazał, że jak wynika z powyższych uregulowań, uprawnionym do żądania zwrotu
akcyzy od samochodu osobowego przy dostawie wewnątrzwspólnotowej albo eksporcie
jest podmiot, który:
1) nabył prawo rozporządzania samochodem jak właściciel;
2) dokonał dostawy wewnątrzwspólnotowej albo eksportu tego samochodu
osobowego, lub jeżeli w jego imieniu ta dostawa albo eksport były realizowane;
3) nie dokonał wcześniej rejestracji samochodu osobowego na terytorium kraju
zgodnie z przepisami o ruchu drogowym;
4) wykazał, że akcyza od samochodu została w kraju zapłacona;
5) złożył wniosek właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego;
6) zachował jednoroczny termin liczony od dnia dokonania dostawy
wewnątrzwspólnotowej albo eksportu samochodu osobowego przy złożeniu wniosku.
Przekładając powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy, organ odwoławczy
zauważył, że strona zachowała jednoroczny termin na złożenie wniosku właściwemu
naczelnikowi urzędu skarbowego, liczony od dnia dokonania eksportu przedmiotowego
samochodu osobowego marki [...], o czym świadczy data złożenia wniosku do
Naczelnika US, tj. 30 października 2018 r. i data eksportu pojazdu, tj. 30 października
2017 r.
Uwzględniając orzecznictwo sądowoadministarcyjne, Dyrektor IAS stwierdził
również, że strona wypełniła przesłankę wykazania zapłaty akcyzy od samochodu
osobowego na terytorium kraju. Wyjaśnił, że jako dowód na potwierdzenie wykazania
zapłaty akcyzy na terytorium kraju od przedmiotowego samochodu, strona przedstawiła
dokument wystawiony automatycznie przez platformę usług elektronicznych skarbowocelnych e-Zefir. Ponadto, organ podatkowy I instancji, w ramach czynności
sprawdzających ustalił, że podmiot zobowiązany złożył deklarację AKC-U
zarejestrowaną w systemie finansowo-księgowym ZEFIR pod nr [...] oraz zapłacił podatek akcyzowy z tytułu nabycia
wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego, objętego przedmiotowym wnioskiem.
Organ odwoławczy wskazał natomiast, że skarżący nie spełnił zarówno
przesłanki w zakresie dysponowania prawem rozporządzania pojazdem jak właściciel,
jak i dokonania eksportu samochodu osobowego we własnym imieniu lub na swoją
rzecz.
Podkreślił, iż z przedstawionych dokumentów w postaci wywozowego
dokumentu towarzyszącego z 27 października 2017 r. z nadanym numerem [...]
(egzemplarz nadawcy), deklaracji/potwierdzenia otrzymania
pojazdu (egzemplarza przeznaczonego dla nadawcy nr 8), faktury sprzedaży z 26
października 2017 r. nr [...], komunikatu IE-599, pisemnego
oświadczenia o terminie i sposobie wywozu oraz miejscu dostarczenia samochodu
osobowego poza terytorium kraju nie sposób stwierdzić, że transport został wykonany
przez stronę. W ocenie organu II instancji z dokumentów tych wynika natomiast, że to
nabywca dokonał transportu samochodu do N., o czym świadczą m.in. dane
zawarte w treści komunikatu IE-599 i faktury z 26 października 2017 r. nr
[...] (w komentarzu do faktury zamieszczono wpis o treści: "Cena
zawiera transport do N. w kwocie 6.000 [...]", warunki dostawy z kodem: CPT).
Stąd, pomimo, że na dokumencie przewozowym WDT widnieją dane skarżącego jako
nadawcy (w polu nr 2), to nie można uznać, że wywozu (eksportu) dokonał on sam lub
też odbył się on w jego imieniu. Zadaniem Dyrektora IAS więź faktyczna pomiędzy
zbywcą a pojazdem ustała w pierwszym miejscu załadunku, tj. G. w dniu 29
października 2017 r. w momencie przekazania kierowcy tego pojazdu do transportu.
Mając na uwadze powyższe organ odwoławczy zauważył, że J. Sp. z o.o.
dokonując wywozu pojazdu z terytorium kraju poza terytorium Unii Europejskiej (do
miejscowości F. w N.) działała na rzecz odbiorcy, a nie na swoją rzecz.
Wskazał, że powyższe oznacza, iż rola skarżącej w procedurze wywozu ograniczyła się
wyłącznie do dostarczenia pojazdu na miejsce wskazane przez nabywcę. Stąd,
[...] odbiorca - A. - nie tylko zapłacił za zakup samochodu
osobowego przed dokonaniem eksportu, ale również poniósł ryzyko oraz koszty
związane z jego transportem.
Ponadto organ II instancji przypomniał, iż w toku postępowania ustalono, że
strona nie wypełniła przesłanki w zakresie braku wcześniejszej rejestracji na terytorium
kraju, zgodnie z przepisami o ruchu drogowym w stosunku do spornego pojazdu,
bowiem został zarejestrowany na terytorium kraju w dniu 10 października 2017 r., tj.
przed dokonaniem eksportu w dniu 30 października 2017 r. Dodał, że pojazd przed
rozpoczęciem eksportu posiadał status "pojazdu zarejestrowanego" z określonym
typem tablic rejestracyjnych "zwyczajne samochodowe", które jednoznacznie
wskazywały o tym, że jego konsumpcja nastąpiła na terytorium kraju przed dokonaniem
eksportu (informacja z CEPiK). Po złożonym wniosku o rejestrację, wydano dowód
rejestracyjny wraz z nadanym numerem rejestracyjnym [...].
Dyrektor IAS podkreślił również, że jeśli zamiarem strony było uzyskanie
zwrotu zapłaconej akcyzy z tytułu dokonanego eksportu samochodu osobowego to
nieuzasadnioną czynnością była jego rejestracja.
W konsekwencji organ II instancji stwierdził, że strona nie spełniła wszystkich
łącznie przesłanek, wynikających z art. 107 ust. 1 u.p.a. w stosunku do samochodu
osobowego, objętego wnioskiem.
W dalszej części decyzji organ II instancji odniósł się do zarzutów strony
przedstawionych w odwołaniu uznając je za niezasadne.
Pismem z 13 maja 2019 r. skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu
Administracyjnego w Warszawie skargę na ww. decyzję Dyrektora IAS wnosząc o jej
uchylenie oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zobowiązanie
organów do dokonania na rzecz strony zwrotu podatku akcyzowego zgodnie ze
złożonym wnioskiem, ewentualnie o uchylenie decyzji organu II instancji i przekazanie
sprawy do ponownego rozpatrzenia temu organowi, a także o zasądzenie od organu na
jego rzecz zwrotu kosztów postępowania.
Organowi odwoławczemu skarżąca zarzuciła:
1) naruszenie art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
(Dz.U. z 2018 r., poz. 800 ze zm., dalej jako: "o.p.") w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 6 u.p.a.
polegające na błędnym i dowolnym ustaleniu faktycznym i uznaniu przez organ II
instancji, że strona rzekomo nie wykazała, że dokonała eksportu tego pojazdu we
własnym imieniu lub na swoją rzecz, podczas gdy zgromadzony w sprawie materiał
dowodowy jednoznacznie wskazuje, że powyższa przesłanka została udowodniona,
czego nie kwestionował nawet organ I instancji;
2) naruszenie art. 234 o.p. polegające na wydaniu decyzji przez organ II
instancji na niekorzyść strony poprzez oparcie decyzji Dyrektora IAS na mniej
korzystnej ocenie konkretnych elementów stanu faktycznego niż ocena sformułowana
przez Naczelnika US,
3) zastosowanie przez organ art. 107 ust. 1 u.p.a., który jest niezgodny z:
- art. 8, art. 10, art. 13, art. 14, art. 15, art. 25, art. 36 i art. 37 Porozumienia o
Europejskim Obszarze Gospodarczym (Dz. U. UE L z 3 stycznia 1994 r., dalej jako:
"Porozumienie") w zw. z art. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. (Dz. U. z 2004 Nr 130,
poz. 1375) o ratyfikacji Porozumienia w sprawie udziału Republiki Czeskiej, Republiki
Estońskiej, Republiki Cypryjskiej, Republiki Łotewskiej, Republiki Litewskiej, Republiki
Węgierskiej, Republiki Malty, Rzeczypospolitej Polskiej, Republiki Słowenii i Republiki
Słowackiej w Europejskim Obszarze Gospodarczym, podpisanego w Brukseli 14
października 2003 r (dalej jako: "ustawa ratyfikująca"),
- art. 23 ust. 1, art. 25, art. 30, art. 49 i art. 50 Traktatu ustanawiającego
Wspólnotę Europejską,
- art. 26 ust. 1 i 2, art. 28 ust. 1 i art. 56 Traktatu o funkcjonowaniu Unii
Europejskiej,
- art. 33 ust. 1 i 6 oraz art. 36 ust. 1 Dyrektywy Rady 2008/118/WE z dnia 16
grudnia 2008 r. w sprawie ogólnych zasad dotyczących podatku akcyzowego
uchylającej dyrektywę 92/12/EWG (Dz. U. UE L nr 9 z 14 stycznia 2009 r., s. 12, dalej
jako: "dyrektywa 2008/118/WE"),
co wynika z faktu, iż przepis ten narusza podstawowe zasady swobodnego
przepływu towarów i usług, poprzez niedopuszczalne zawężenie kręgu podmiotów,
które mogą się zwrócić o zwrot akcyzy w przypadku dostawy wewnątrzwspólnotowej
albo eksportu samochodu osobowego;
4) odmowę bezpośredniego zastosowania przez organ:
- art. 8, art. 10, art. 13, art. 14, art. 15, art. 25, art. 36 i art. 37 Porozumienia w
zw. z art. 1 ustawy ratyfikującej,
- art. 23 ust. 1, art. 25, art. 30, art. 49 i art. 50 Traktatu ustanawiającego
Wspólnotę Europejską,
- art. 26 ust. 1 i 2, art. 28 ust. 1 i art. 56 Traktatu o funkcjonowaniu Unii
Europejskiej,
- art. 33 ust. 1 i 6 oraz art. 36 ust. 1 dyrektywy 2008/118/WE,
w miejsce art. 107 ust. 1 u.p.a., w kontekście nieprawidłowej implementacji ww.
przepisów do krajowego porządku prawnego (zawężenie zakresu prawa do zwrotu
akcyzy) oraz zbadania przestanek do ubiegania się o zwrot akcyzy na podstawie ww.
przepisów;
5) naruszenie zasad jednokrotności i konsumpcyjności podatku akcyzowego
oraz zasad proporcjonalności i niedyskryminacji;
6) błędne przyjęcie przez organ, jakoby w przypadku eksportu samochodu
osobowego zwrot akcyzy przysługiwał wyłącznie w przypadku, gdy samochód ten nie
został wcześniej zarejestrowany na terenie kraju, podczas gdy takie ograniczenie nie
wynika z przepisów prawa międzynarodowego wskazanych wyżej w pkt 3 i 4;
7) niezasadne odmówienie przez organ zwrotu części akcyzy wyliczonej
proporcjonalnie do okresu użytkowania (konsumpcji) samochodu osobowego na terenie
kraju przed jego wyeksportowaniem w stosunku do całego okresu przydatności i
użyteczności pojazdu;
8) naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji
publicznej oraz zasady prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący
zaufanie do organów podatkowych wynikającej z art. 121 § 1 o.p.;
9) naruszenie zasady rozstrzygania wątpliwości na korzyść podatnika
wynikającej z art. 2a o.p.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując
argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest odmowa zwrotu skarżącemu
podatku akcyzowego od samochodu osobowego z uwagi na niespełnienie przez stronę
przesłanek wskazanych w art. 107 u.p.a. Strona nie zgadza się zarówno z
poczynionymi przez organ odwoławczy ustaleniami faktycznymi jak i dokonaną przez
organy orzekające w sprawie oceną przesłanek zwrotu podatku akcyzowego, a także
kwestionuje samą podstawę prawną wydanych decyzji, jako niezgodną, w jej ocenie, z
prawem unijnym.
Zdaniem Sądu za nietrafny uznać należało zarzut opisany w pkt 1 skargi dot.
naruszenia art. 191 o.p. w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 6 u.p.a. poprzez błędne i dowolne
ustaleniu stanu faktycznego przez organ II instancji i uznaniu, że strona nie wykazała,
że dokonała eksportu tego pojazdu we własnym imieniu lub na własną rzecz. Należy
bowiem wyjaśnić, że z przedstawionych dokumentów w postaci wywozowego
dokumentu towarzyszącego z nadanym numerem [...] z 27
października 2017 r., deklaracji/potwierdzenia otrzymania pojazdu (egzemplarza
przeznaczonego dla nadawcy nr 8), faktury sprzedaży nr [...] z 26
października 2017 r., protokołu odbioru samochodu z 30 października 2017 r.,
komunikatu IE-599, pisemnego oświadczenia o terminie i sposobie wywozu oraz
miejscu dostarczenia samochodu osobowego poza terytorium kraju nie sposób
stwierdzić, że transport został wykonany przez skarżącą. Z ww. dokumentów wynika, że
to nabywca dokonał transportu samochodu do N., o czym świadczą m.in. dane
zawarte w treści komunikatu IE-599 i faktury nr [...] z 26 października
2017 r. - warunki dostawy z kodem: CPT. Stąd pomimo, że na dokumencie
przewozowym WDT widnieją dane strony jako nadawcy (w polu nr 2) to nie można
uznać, że wywozu dokonał sam skarżący lub też odbył się on w jego imieniu. Jak
słusznie zauważył organ II instancji więź faktyczna pomiędzy zbywcą a pojazdem ustała
w pierwszym miejscu załadunku, tj. G. w dniu 29 października 2017 r. w momencie
przekazania kierowcy pojazdu do transportu. Powyższe oznacza, że osoba dokonująca
wywozu pojazdu "na kołach" z terytorium kraju poza terytorium Unii Europejskiej działał
na rzecz odbiorcy, a rola strony w procedurze wywozu ograniczyła się wyłącznie do
dostarczenia pojazdu na miejsce wskazane przez nabywcę. Stąd, norweski odbiorca
nie tylko zapłacił za zakup samochodu przed dokonaniem eksportu, ale również poniósł
ryzyko oraz koszty związane z jego transportem. Utrwalone orzecznictwo sądowe
wskazuje bowiem, że czynności organizowania transportu podejmowane przez
skarżącą na zlecenie nabywcy, który również ponosi koszty określone przez
przewoźnika w wystawionej fakturze za wykonanie usługi przewozu nie mogą być
uznane za dokonywanie dostawy we własnym imieniu lub zlecane we własnym imieniu.
Dokonaną transakcję należy traktować więc jako sprzedaż samochodu osobowego w
kraju kontrahentowi zagranicznemu, która nie jest eksportem zdefiniowanym w art. 2 pkt
6 u.p.a. (eksport - wywóz wyrobów akcyzowych lub samochodów osobowych z
terytorium kraju poza terytorium Unii Europejskiej potwierdzony przez urząd celnoskarbowy, który nadzoruje faktyczne wyprowadzenie tych wyrobów lub samochodów
poza terytorium Unii Europejskiej).
Nie można przy tym zgodzić się ze stroną, która w skardze stwierdziła, iż,
"zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że powyższe
przesłanki zostały udowodnione, czego nie kwestionował nawet organ podatkowy I
instancji". Zarówno skarżący, jak i organ I instancji rozpatrzyli te przesłanki na
podstawie faktur VAT, dokumentujących zakup i sprzedaż pojazdu nie zaś na gruncie
ustawy o podatku akcyzowym. W tym miejscu należy zwrócić uwagę na różnicę
pomiędzy pojęciami "nabycie prawa rozporządzania samochodem osobowym jak
właściciel", stanowiące przesłankę zwrotu akcyzy z tytułu wewnątrzwspólnotowej
dostawy samochodu osobowego, które nie jest tożsame pojęciu "nabycia prawa
własności samochodu osobowego". Zakres podmiotowy pierwszego spośród tych pojęć
jest zdecydowanie szerszy i obejmuje również podmiot, który nie będąc prawnym
właścicielem samochodu osobowego, jest również jego posiadaczem, który na
podstawie konkretnej czynności z jego udziałem uzyskał możliwość faktycznego
dysponowania pojazdem w sposób i w zakresie przysługującym właścicielowi, nawet
jeżeli równocześnie skutkiem tej czynności nie jest przeniesienie prawa własności" (tak
min. NSA w wyroku z 21 września 2012 r., sygn. akt I GSK 42/12 i z 13 grudnia 2012 r.,
sygn. akt I GSK 493/11). Takie rozumienie normatywnego pojęcia "nabycia prawa
rozporządzania samochodem osobowym jak właściciel" prawnie relewantnego z punktu
widzenia oceny zasadności żądania zwrotu akcyzy wskazuje również na jego w pełni
autonomiczny charakter na gruncie obowiązującej ustawy podatkowej (wyrok NSA z 13
grudnia 2012 r., sygn. akt I GSK 493/11). W konsekwencji, w ocenie Sądu, Dyrektor IAS
słusznie wywiódł, iż prawo rozporządzania samochodem "jak właściciel" będzie
posiadał nie tylko stricte właściciel pojazdu, ale również prawo takie będzie posiadał
podmiot, który nie będąc prawnym właścicielem pojazdu, jest jego posiadaczem. Stąd,
bez znaczenia dla tej przesłanki jest moment sprzedaży pojazdu, jak i krąg podmiotów
wchodzących w te relacje.
W ocenie Sądu nie są również trafne zarzuty skargi wskazane w pkt od 3 do 7.
Wskazać w związku z nimi należy w szczególności, że dyrektywa 2008/118/WE, która
ustanawia ogólne zasady dotyczące podatku akcyzowego nakładanego bezpośrednio
lub pośrednio na konsumpcję wyrobów wskazuje na zamknięty katalog wyrobów
akcyzowych, do których należą: produkty energetyczne i energia elektryczna, alkohol i
napoje alkoholowe, wyroby tytoniowe (art. 1 ust. 1). Natomiast zgodnie z ust. 3 art. 1 tej
dyrektywy, państwa członkowskie mogą nakładać podatki na produkty inne, niż wyroby
akcyzowe oraz świadczenie usług, w tym związane z wyrobami akcyzowymi, które to
podatki nie mają charakteru podatków obrotowych. Nakładanie takich podatków nie
może jednak powodować zwiększenia formalności przy przekraczaniu granic w handlu
pomiędzy państwami członkowskimi.
Sąd zwraca uwagę, że ww. dyrektywę stosuje się do enumeratywnie
wymienionych wyrobów zharmonizowanych, czyli olejów mineralnych, alkoholu i
napojów alkoholowych, wyrobów tytoniowych, nie zaś do samochodów, a państwa
członkowskie zachowują prawo do wprowadzenia lub utrzymania podatków na wyroby
inne, niż wymienione, samodzielnie ustalając zasady i wysokość ich opodatkowania. W
Polsce do tej grupy wyrobów należą m. in. samochody osobowe. Okoliczność, że polski
ustawodawca korzystając z zachowanego na mocy art. 1 ust. 3 dyrektywy 2008/118/WE
uprawnienia - opodatkowując podatkiem akcyzowym samochody osobowe,
samodzielnie ustalił zasady zwrotu tego podatku z tytułu ich dostawy
wewnątrzwspólnotowej nie może stanowić naruszenia przepisów wymienionej
dyrektywy. Samochody osobowe opodatkowane w Polsce podatkiem akcyzowym nie są
bowiem zaliczane do wyrobów akcyzowych, do których ma zastosowanie dyrektywa
2008/118/WE. W stosunku do takich wyrobów prawo wspólnotowe nie wymaga
harmonizacji (por. wyrok NSA z 19 stycznia 2017 r., sygn. akt I GSK 407/16). Poza tym
Polska jako kraj członkowski Unii Europejskiej nakładając podatek na samochody
osobowe, jak i określając warunki jego zwrotu, miała obowiązek, w świetle ww.
dyrektywy, tak skonstruować zasady opodatkowania wyrobu niezharmonizowanego, by
nie powodować tymi regulacjami zwiększenia formalności przy przekraczaniu granic w
handlu pomiędzy państwami członkowskimi (art. 1 ust. 3 dyrektywy 2008/118/WE).
Zdaniem sądu obowiązkowi temu nie uchybiła. Utrwalony jest bowiem pogląd,
że pojęcie "zwiększenie formalności związanych z przekraczaniem granic w handlu
między państwami członkowskimi" należy rozumieć jako faktyczne utrudnienia na
granicy państw członkowskich nie zaś formalności będące następstwem istnienia
podatku (tak min. NSA w wyroku wydanym w sprawie o sygn. akt I GSK 428/15).
W tym miejscu wspomnieć również wypada, iż pozostałe zasady dotyczące
podatku akcyzowego określone tak w preambule dyrektywy 2008/118/WE, jak i w jej
przepisach ogólnych dotyczących, zwrotu, zwolnienia, produkcji, przetwarzania,
przechowywania, przemieszczania wyrobów akcyzowych w różnych procedurach - mają
zastosowanie jedynie do wyrobów akcyzowych zharmonizowanych wymienionych w pkt
3 preambuły dyrektywy 2008/118/WE, a nie do samochodów osobowych.
Sąd podkreśla, iż państwo polskie dokonało właściwej implementacji art. 7 ust.
1 i art. 33 ust. 1 i 6 dyrektywy 2008/118/WE w art. 107 ust. 1 u.p.a. W art. 82 ust. 1
u.p.a. określono przesłanki zwrotu akcyzy w przypadku dostawy wewnątrzwspólnotowej
wyrobów akcyzowych, od których akcyza została zapłacona na terytorium kraju. Przepis
art. 82 ust. 2 u.p.a. określa przesłanki zwrotu akcyzy w przypadku eksportu tych
wyrobów. Natomiast art. 107 ust. 1 u.p.a. określa przesłanki zwrotu akcyzy w przypadku
dostawy wewnątrzwspólnotowej albo eksportu samochodów osobowych, które nie są
wyrobami akcyzowymi zharmonizowanymi, a jedynie z woli ustawodawcy krajowego
zostały opodatkowane akcyzą, który był uprawniony samodzielnie określić zasady
zwrotu akcyzy.
Z kolei art. 33 ust. 1 i 6 dyrektywy 2008/118/WE implementowany w art. 82 ust.
1 u.p.a. ma na celu zapobieganie sytuacjom w których od wyrobu akcyzowego
zharmonizowanego przeznaczonego do konsumpcji wyłącznie w jednym państwie
członkowskim podatek akcyzowy zostałby zapłacony dwukrotnie. W stanie faktycznym
niniejszej sprawy taka sytuacja nie zachodzi. Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 7 ust. 1
dyrektywy 2008/118/WE podatek akcyzowy staje się wymagalny w momencie
dopuszczenia do konsumpcji w państwie członkowskim a wszystkie sytuacje
wymienione w art. 7 ust. 3 ww. dyrektywy dotyczą momentu dopuszczenia do
konsumpcji wyrobów akcyzowych przemieszczanych w procedurze zawieszenia poboru
akcyzy. W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że samochód objęty wnioskiem o
zwrot akcyzy - nie był przemieszczany w procedurze zawieszenia poboru akcyzy.
Zauważyć wreszcie należy, że dokonana przez organ wykładnia art. 107 ust. 1 u.p.a. w
zakresie rozumienia pojęcia "samochód osobowy niezarejestrowany na terytorium kraju
zgodnie z przepisami o ruchu drogowym" została dokonana z uwzględnieniem zasady
proporcjonalności oraz zasad konsumpcyjności i jednokrotności opodatkowania
akcyzowego mimo że samochód osobowy nie jest wyrobem akcyzowym
zharmonizowanym. Warunek zwrotu podatku akcyzowego w art. 107 ust. 1 u.p.a.
określony jako dokonanie eksportu samochodu osobowego "niezarejestrowanego
wcześniej" należy bowiem interpretować w ten sposób, że dla zwrotu podatku istotne
jest jedynie to, czy pojazd był wcześniej niezarejestrowany na terytorium kraju.
Warunek braku rejestracji zgodnie z przepisami Prawa o ruchu drogowym należy zatem
interpretować zgodnie z zasadą konsumpcyjności, a nie zasadami dotyczącymi
rejestracji pojazdów wynikającymi z przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym.
Wywóz samochodu przed jego rejestracją z terytorium kraju oznacza, że miejsce jego
konsumpcji znajduje się poza granicami Polski. Z kolei rejestracja tego samochodu
zgodnie z przepisami o ruchu drogowym na terytorium kraju stanowi dowód jego
konsumpcji (por. wyrok NSA z 24 maja 2017 r., sygn. akt I GSK 2152/15).
Trudno również doszukać się w przedmiotowej sprawie naruszenia zasady
niedyskryminacji. W ujęciu prawnym dyskryminacja rozumiana jest jako bezzasadne
traktowanie w odmienny, mniej korzystny sposób określonej kategorii podmiotów.
Bezzasadność zróżnicowanego traktowania polega na tym, że brak istotnych różnic w
sytuacji podmiotów traktowanych w sposób odmienny (mniej korzystny) w porównaniu z
sytuacją pozostałych podmiotów (zob. B. Brzeziński, M. Kalinowski, Europejskie prawo
podatkowe w świetle orzecznictwa Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, Gdańsk
2001, s. 15 i następne). W ocenie Sądu nie można mówić o naruszeniu tej zasady, gdy
podmiot nie spełnia wymogów publicznoprawnych uprawniających do uzyskania zwrotu
podatku akcyzowego z tytułu eksportu samochodu osobowego. Spełnienie wymogów z
art. 107 ust. 1 u.p.a. zobowiązuje organy podatkowe do zwrotu podatku akcyzowego
każdemu podmiotowi niezależnie od tego czy prowadzi działalność gospodarczą w
zakresie obrotu samochodami osobowymi tylko na rynku krajowym, czy też także poza
nim, w konsekwencji w takim samym zakresie spełnienie wymogów z art. 107 ust. 1
u.p.a. rzutuje na opłacalność eksportu prowadzonego przez różne podmioty (por. wyrok
NSA z 24 maja 2017 r., sygn. akt I GSK 2152/15).
Tym samym w ocenie Sądu brak jest podstaw do uwzględnienia stanowiska
skarżącego, że art. 107 ust. 1 u.p.a. jest niezgodny z powołanymi przez stronę w pkt 3
skargi przepisami prawa unijnego, w tym dyrektywy 2008/118/WE, poprzez
niedopuszczalne zawężenie kręgu odbiorców, które mogą zwrócić się o zwrot podatku
akcyzowego w przypadku dostawy wewnątrzwspólnotowej albo eksportu samochodu
osobowego. W ocenie Sądu organ odwoławczy prawidłowo zastosował powołany wyżej
przepis, co skutkowało odmową zwrotu podatku akcyzowego od samochodu
osobowego. Podkreślenia także wymaga, czego zdaje się nie dostrzegać Spółka, że
żaden z przepisów krajowych i unijnych nie przewiduje instytucji zwrotu podatku
akcyzowego, którego zwrot uzależniony byłby od okresu przydatności i użyteczności
pojazdu. Tym samym zarzut odmowy zwrotu części akcyzy wyliczonej proporcjonalnie
do okresu użytkowania jest zupełnie nie zasadny.
Za niezasadny uznać należało również zarzut 2 skargi, albowiem zgodnie z art.
234 o.p. wydanie przez organ podatkowy II instancji rozstrzygnięcia, które opiera się na
mniej korzystnej ocenie stanu faktycznego niż ocena sformułowana przez organ
podatkowy I instancji, nie stanowi naruszenia zakazu reformationis in peius. Decyzją
Dyrektora IAS utrzymano w mocy decyzję Naczelnika US o odmowie zwrotu podatku
akcyzowego z tytułu dokonanego eksportu samochodu osobowego, a to jest
najistotniejsze z punktu widzenia ww. przepisu.
Brak jest również podstaw do uznania za zasadny zarzutu wskazanego w pkt 8
skargi, a dotyczącego naruszenia przez organ II instancji art. 121 § 1 o.p. poprzez
prowadzenie postępowania w sprawie zwrotu akcyzy od samochodu osobowego w
sposób nie budzący zaufania do organów podatkowych. Należy bowiem podkreślić, iż
ponowne rozpatrzenie całości sprawy przez Dyrektora IAS, który prawidłowo zauważył,
że skarżący nie spełniał jeszcze innych niż wskazane przez organ I instancji przesłanek
zwrotu akcyzy określonych w art. 107 o.p., stanowi prawidłowe działanie organu
odwoławczego, który w swym rozstrzygnięciu (decyzji utrzymującej w mocy decyzję
organu I instancji) konwalidował dostrzeżone w decyzji Naczelnika US błędy. Należy
zauważyć, że rolą organu odwoławczego jest nie tylko kontrola zaskarżonej decyzji, ale
przede wszystkim ponowne rozpatrzenie sprawy połączone z rozpoznaniem wszystkich
żądań strony i ustosunkowanie się do nich w uzasadnieniu wydawanego rozstrzygnięcia
w granicach prawa. Podkreślenia również wymaga, że zasady zaufania do organów
podatkowych nie można odczytywać w oderwaniu od zawartej w art. 120 o.p. zasady
legalizmu i praworządności, które nakazują organom podatkowym działać na podstawie
powszechnie obowiązujących przepisów prawa i w toku postępowania stać na straży
praworządności (zob. przykładowo wyroki NSA: z 22 marca 2018 r., II FSK 663/16; z 25
listopada 2010 r., II FSK 1271/09, z 31 października 2018 r. I FSK 1594/18).
Nie zasługuje na uwzględnienie także zarzut 9 skargi dot. naruszenia "zasady
rozstrzygania wątpliwości na korzyść podatnika", wynikającej z art. 2a o.p. Zasada in
dubio pro tributario znajduje zastosowanie wtedy, gdy interpretacja przepisów prawa
dokonana według standardowych metod wykładni nadal pozostawia istotne wątpliwości
oznaczające możliwość przyjęcia alternatywnego rozumienia treści normy prawnej co w
sprawie niniejszej nie miało miejsca.
Sąd nie stwierdził ponadto żadnego innego naruszenia przepisów prawa
materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania
w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa
dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności.
Z tych wszystkich względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na
podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło