V SA/Wa 1071/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska (spr.), Sędzia WSA - Beata Krajewska, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Protokolant: specjalista - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2012 r. sprawy ze skargi Z. K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej; Uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] września 2011 r. nr [...]. Przedmiotem skargi Z.K. (zwanego dalej: Skarżącym) jest decyzja Ministra Rolnictwa Rozwoju Wsi z dnia [...].02.2012r. Nr [...], utrzymująca w mocy decyzję nr [...] z dnia [...].09.2011r. wydaną przez Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Nr [...] o odmowie umorzenia należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej. Przedmiotowa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym: W dniu 19.07.2010 r. Zastępca Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR działając z upoważnienia Prezesa Agencji wydał decyzję nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarstw niskotowarowych w wysokości 14 099,28 zł powiększonej o odsetki w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych naliczane od dnia doręczenia decyzji do dnia zwrotu nienależnie pobranych środków finansowych, którą Skarżący otrzymał w dniu 22 lipca 2010r. W dniu 4 sierpnia 2010r. do Centrali Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wpłynął wniosek, w którym Z.K. zwrócił się o umorzenie kwoty nienależnie pobranych płatności ustalonej tą decyzją. Strona została wezwana do uzupełnienia wniosku, w dniu 22.09.2011 r. do ARiMR wpłynęło pismo uzupełniające wniosek Z.K.. Strona oświadczyła, że ubiega się o umorzenie należności ze względu na trudną sytuację materialną i zdrowotną. Z.K. oświadczył, że przekazał gospodarstwo synowi – H. K., otrzymuje rentę chorobową w wysokości 751,82 zł, żona Z.K. pobiera świadczenie emerytalne w wysokości 745,54 zł. Decyzją nr [...] z dnia [...] września 2011r. Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa odmówił Z. K. umorzenia należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej, ustalonej w odrębnym postępowaniu decyzją Prezesa ARiMR Nr [...] z dnia [...] lipca 2010 r. Uzasadniając swoje stanowisko organ I instancji podał, iż decyzją Nr [...] z dnia [...] lipca 2010 r. Prezes ARiMR ustalił Skarżącemu kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarstw niskotowarowych w łącznej wysokości 14099,28 zł. Wskazano ponadto, że nie została spełniona przesłanka warunkująca umorzenie należności określona w § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłat należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki. Rolnej (Dz. U. Nr 258, poz. 1747). Zgodnie bowiem z powyższym przepisem właściwy organ agencji płatniczej, umarza z urzędu kwotę należności, jeżeli należność nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość kwoty 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1913/2006 z dnia 20 grudnia 2006 r. ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania agromonetarnego systemu dla euro w rolnictwie i zmieniającym niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. UE L 365 z 21.12.2006, str. 52, z p. zm.). Z uwagi na fakt, iż zadłużenie Skarżącego ustalone decyzją z dnia [...] lipca 2010r. wynosiło 14099,28 zł, tym samym kwota ta przekroczyła równowartość 100 euro, ponieważ kurs euro na dzień 30 czerwca 2010 r. wynosił 4,1470 zł. W związku z powyższym, organ I instancji uznał, że nie było podstaw do uwzględnienia wniosku Skarżącego. W dniu 26 października 201 i r. do ARiMR wpłynęło skierowane do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi odwołanie od decyzji Prezesa ARiMR nr [...] z dnia [...] września 2011 r. W odwołaniu Skarżący wniósł o umorzenie należności określonej decyzją Nr [...] z dnia [...] lipca 2010 r., uzasadniając odwołanie faktem, iż znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, osobistej i zdrowotnej. Wskazano ponadto, iż decyzja Prezesa ARiMR z dnia [...] września 2011 r. narusza zasady współżycia społecznego. Poza tym Skarżący podnosił argumenty dotyczące odrębnego postępowania w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności. Pismem z dnia 2 grudnia 2011r. Z.K. został wezwany przez ARiMR do sprecyzowania, czy jego pismo z dnia 28 lipca 2010r. stanowiło wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W piśmie tym został on pouczony, że w razie nieusunięcia braków w terminie 7 dni od dnia doręczenia tego wezwania jego wniosek zostanie pozostawiony bez rozpoznania. W dniu 14 grudnia 2011r. do ARiMR wpłynęło pismo Z.K. z dnia 8 grudnia 2011r., w którym stwierdził, że jego pismo z dnia 28 lipca 2010 r. należało potraktować wyłącznie jako wniosek o umorzenie kwoty nienależnie pobranych płatności. Decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. Nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Prezesa ARiMR z dnia [...] lutego 2012r., podtrzymując w całości stanowisko prezentowane przez organ I instancji. Na to rozstrzygnięcie złożył do Sądu skargę Z. K., wnosząc o uchylenie decyzji Ministra i poprzedzającej jej decyzji Prezesa ARiMR. Zarzucono wskazanym decyzjom, że Skarżący pismem z dnia 28 lipca 2010r. wniósl o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz umorzenia należności. Podniesiono rownież, iż nie jest prawdą, jakoby Skarżacy nie składał wniosku o ponowne rozpatrzenie spray zakończonej decyzją z dnia [...] lipca 2010r. Z.K. podniósł ponadto, że po 14 miesiącach Agencja zwróciła się do niego o to, aby wyjaśnił, jaki charakter miało jego pismo z dnia 28 lipca 2010r., Skarżący jest człowiekiem chorym i nie rozumie, jak to się stało, że wniosek odwoławczy złożył 2 sierpnia 2010r., a Prezes ARiMR wydał decyzję po 14 miesiącach. Organ wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. Nr 270 – dalej: p.p.s.a.) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego pod kątem zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Jednocześnie, zgodnie z przepisem art. 134 § 1 p.p.s.a. , sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to między innymi, że sąd administracyjny nie musi w ocenie legalności zaskarżonego postanowienia ograniczać się tylko do zarzutów sformułowanych w skardze, ale może wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu (patrz: T. Woś , Postępowanie sądowo-administracyjne, Warszawa 1996 r., str. 224). W tym celu Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszeń prawa w stosunku do aktów i czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Sąd stwierdza nieważność aktu administracyjnego (w całości lub w części), jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach. Orzeka także o wydaniu decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub w innych ustawach. Reasumując należy stwierdzić, iż uchylenie aktu administracyjnego z racji naruszenia prawa materialnego uzasadnione będzie wtedy, gdy - w wypadku prawidłowego zastosowania tych norm - rozstrzygnięcie byłoby inne. Zaznaczyć trzeba, że naruszenie prawa nie powoduje uchylenia aktu administracyjnego, gdy wystąpi w postaci rażącej, albowiem wówczas stwierdza się nieważność decyzji lub postanowienia. Wreszcie "inne naruszenie przepisów postępowania" skutkuje uchyleniem aktu administracyjnego, o ile uchylenie to mogło mieć (a więc wcale nie musiało mieć) wpływu na wynik sprawy. Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie. Sąd uznał bowiem, rozpoznając niniejszą sprawę, iż organy administracji publicznej naruszyły przepisy postępowania w stopniu, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. sprawie zastosowanie mają przepisy prawa krajowego tj. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłat należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki. Rolnej (Dz. U. Nr 258, poz. 1747). dnośnie stosowania przepisów proceduralnych w tym postępowaniu zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 z p. zm. – dalej: k.p.a.). Oceniając - w powyższym kontekście - treść skargi wskazać trzeba, że zasługuje ona na uwzględnienie, albowiem istotnym naruszeniem procedury administracyjnej było prowadzenie postępowania dotyczącego umorzenia należności wynikającej z nieostatecznej decyzji organu administracji publicznej, od której wniesiono w terminie wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Z akt sprawy bezsprzecznie wynika, co również zostało podkreślone w skardze, że Skarżący w dniu 2 sierpnia 2010r. nadał na poczcie pismo z dnia 28 lipca 2010r., które zostało zatytułowane "Prośba o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz uchylenie decyzji wydanej w dniu [...] lipca 2010r. w [...]. Nr Decyzji [...]". W treści pisma były zawarte zarzuty co do treści tej decyzji oraz dodatkowo wniosek o umorzenie określonej w tej decyzji kwoty nienależnie pobranych płatności. Decyzję z dnia [...] lipca 2010r. Skarżący otrzymał w dniu 22 lipca 2010r. Tym samym należy stwierdzić, że pismo Skarżącego z dnia 28 lipca 2010r. jest złożonym w terminie wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] lipca 2010r., zatem decyzja działającego z upoważnienia Prezesa Agencji Zastępcy Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR Nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarstw niskotowarowych w wysokości 14 099,28 zł powiększonej o odsetki w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych naliczane od dnia doręczenia decyzji do dnia zwrotu nienależnie pobranych środków finansowych, którą Skarżący otrzymał w dniu 22 lipca 2010r., nie miała waloru decyzji ostatecznej. Procedowanie odnośnie wniosku o umorzenie należności wynikających z decyzji administracyjnej może być prowadzone dopiero po zakończeniu postępowania odwoławczego i może się toczyć dopiero po ostatecznym i bezspornym określeniu kwoty, która podlega zwrotowi z tytułu nienależnie pobranych płatności. Należy też podkreślić, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodziły żadne wątpliwości co do treści pisma Skarżącego z dnia 28 lipca 2010r., gdyż pismo, które spełnia wszystkie wymogi określone przepisem art. 128 i art. 129 § 1 i 2 k.p.a. tj. zostało skierowane do właściwego organu w terminie zakreślonym przepisami prawa na złożenie środka odwoławczego, wskazujące wyraźnie, jakiej decyzji dotyczy i zawierające wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie może być traktowane w dowolny sposób przez organ, który je otrzymał. Dopiero w razie istnienia wątpliwości, organ ma obowiązek zwrócić się z pytaniem do osoby kierującej pismo, jaki ma ono charakter, przy czym należy stwierdzić, że w takich sytuacjach organ nie ma możliwości zastosowania przepisu art. 64 § 1 k.p.a., gdyż tryb określony w tym przepisie ma zastosowanie tylko do postępowania dopiero wszczętego pismem strony w sytuacji, gdy nie została już wydana decyzja administracyjna. Na marginesie należy bowiem dodać, że w toku postępowania odwoławczego organ II instancji może bowiem w sytuacji nieusunięcia braków umożliwiających rozpoznanie odwołania (np. przy braku pełnomocnictwa osoby składającej odwołanie) wydać jedynie postanowienie o niedopuszczalności odwołania (art. 134 k.p.a.). Sąd pragnie również wskazać, że o charakterze pisma Skarżącego z dnia 28 lipca 2010r. tj. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, nie może przesądzać treść późniejszego pisma Z.K. z dnia 8 grudnia 2011r., napisanego w odpowiedzi na pismo Agencji z dnia 2 grudnia 2011r., mając na względzie upływ czasu (ponad 1,5 roku), chorobę Skarżącego i brak u niego znajomości przepisów dotyczących postępowania administracyjnego. Tym samym należy stwierdzić, że obydwie zaskarżone decyzje zostały wydane przedwcześnie, przed zakończeniem postępowania mającego na celu ostateczne określenie zobowiązania Skarżącego do zwrotu z tytułu nienależnie pobranych płatności i jako takie musiały zostać uchylone. Sąd stwierdził zatem, że wymienione uchybienia są istotne i mogły wpływać na wynik sprawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy istnieje zatem konieczność rozstrzygnięcia tych kwestii z zachowaniem zasad postępowania administracyjnego i opisanych wyżej wskazań Sądu. Mając na uwadze przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Nr [...] z dnia [...].09.2011r. wydaną przez Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Nr [...] o odmowie umorzenia należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej.