V SA/Wa 108/08

Referendarz sądowy Tomasz Zawiślak Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 20 marca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi E. C. na decyzję Prezesa Agencji Rynku Rolnego z dnia [...] października 2007 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania indywidualnej ilości referencyjnej; postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wnioskiem z dnia 27 lutego 2008r. (data złożenia) skarżąca wystąpiła z (uzupełnionym na urzędowym formularzu PPF z dnia 11 marca 2008r.) o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym tj. zwolnienia od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca podała, iż we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje wraz z mężem, utrzymuje się z dochodów z tytułu produkcji mleka w wysokości 2.500 złotych miesięcznie. Oświadczyła, iż jest właścicielem domu o powierzchni 70 m2 oraz nieruchomości rolnej o powierzchni 17,10 ha, ponadto dzierżawi łąkę o powierzchni 2 ha. Z posiadanych przedmiotów wartościowych skarżąca wymieniła ciągnik [...] oraz samochód [...]. Podała również, iż posiada zadłużenie w Banku [...] w wysokości 8000 złotych. W związku z tym, iż dane zawarte we wniosku okazały się niewystarczające do oceny sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych skarżącej, zarządzeniem z dnia 12 lutego 2008r. wezwano wnioskodawczynię do uzupełnienia przedmiotowego wniosku przez udzielenie odpowiedzi na postawione pytania i nadesłanie stosownych dokumentów, w terminie siedmiu dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W dniu 22 lutego 2008 r. (data nadania) skarżąca nadesłała dodatkowe oświadczenie, w którym podała, iż nie uzyskuje dochodów z wynajmu sprzętu gospodarstwa rolnego, nie posiada oszczędności pieniężnych. Miesięczne wydatki na utrzymanie rodziny wynoszą ok. 1000 złotych, natomiast wydatki związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego wynoszą ok. 3.500 złotych. Dzienne wyżywienie 11 sztuk bydła wynosi 120 złotych. Ponadto oświadczyła, iż mąż otrzymuje świadczenie rentowe w wysokości 420 złotych oraz, że za 2007 rok otrzymała dopłaty bezpośrednie do gruntów (w tym ONW) w wysokości 9.558,32 złotych. Do pisma skarżąca załączyła wyciągi bankowe z saldem na dzień 4 lutego 2008r. w wysokości 5.277,02 złotych, roczne obliczenie podatku przez organ rentowy za 2007r. z dochodem męża w wysokości 5.986,56 złotych, dowód wypłaty kwoty 8.540 złotych –według oświadczenia z tytułu pożyczki, umowę pożyczki kwoty 8000 złotych, fakturę VAT nr 1867 z dnia 6 lutego 2008r. dotyczącą sprzedawanego mleka, faktury dotyczące zakupionych przez skarżącą nawozów sztucznych, zaświadczenie z Urzędu Gminy wskazujące roczny dochód z gospodarstwa w wysokości 4.080,70 złotych. W związku z tym, że dane zawarte we wniosku i dodatkowym oświadczeniu okazały się niewystarczające do oceny sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych skarżącej, zarządzeniem z dnia 29 lutego 2008 r. ponownie wezwano ją do uzupełnienia przedmiotowego wniosku przez udzielenie odpowiedzi na postawione pytania i nadesłanie stosownych dokumentów, w terminie siedmiu dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W dniu 17 marca 2008 r. skarżąca nadesłała dodatkowe oświadczenie, w którym podała, iż rozbieżności pomiędzy wskazanymi we wniosku dochodami (2500 złotych) a wydatkami (4500 złotych) nie występują przez cały rok, tylko w okresie zimowym. Dzienne wyżywienie 11 sztuk bydła w okresie zimowym wynosi 100 złotych (100 złotych x 30 dni = 3.000 złotych). Natomiast w okresie od wiosny do jesieni dochody ze sprzedaży mleka wynoszą kwotę 4.500 złotych, a wydatki oscylują ok. kwoty 2.500 złotych. Wskazała, iż kredyt w wysokości 8.540 złotych został zaciągnięty na zrównoważenie skutków suszy i przeznaczony został na dofinansowanie wydatków zimowych na utrzymanie bydła. W krytycznych sytuacjach pieniądze pożycza skarżącej jej matka bądź teściowa. Do pisma skarżąca załączyła wyciąg z rachunku bankowego męża za okres od 22 lutego do 4 marca 2008r. z saldem w wysokości 470,45 złotych. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zgodnie z zasadą obowiązującą w postępowaniu przed sądem administracyjnym – wyrażoną w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. – strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może być przyznane osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Powyższe oznacza, że omawiana instytucja, powinna być stosowana w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Zasadność wniosku skarżącej rozpatrzono zatem w dwóch aspektach, tj. z jednej strony uwzględniono wysokość obciążeń finansowych, jakie będzie ona zobowiązana ponieść w postępowaniu, z drugiej zaś strony jej możliwości finansowe. W przedmiotowej sprawie wpis od skargi wynosi, zgodnie z § 2 ust. 3 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów, z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193), 200 złotych. Biorąc pod uwagę znajdujące się w aktach sprawy oświadczenia o stanie majątkowym i porównując je z obciążeniem wynikającym z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 200 złotych należało uznać, iż w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki do udzielenia skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym. Odmawiając udzielenia wnioskodawczyni prawa pomocy zauważyć należy, iż prawo pomocy jest instytucją przewidzianą dla osób znajdujących się w stanie ubóstwa, dla których poniesienie wydatków postępowania przed sądem nie jest możliwe bez uszczerbku w niezbędnym utrzymaniu. Biorąc zatem pod uwagę oświadczenia skarżącej ilustrujące osiągane przez nią dochody, jak również miesięczne wydatki (które mieszczą się w kategorii "wydatków niezbędnych dla utrzymania"), nie sposób uwzględnić jej wniosku w omawianym zakresie. Bowiem zgodnie z oświadczeniem skarżąca z tytułu produkcji mleka w okresie zimowym otrzymuje kwotę 2.500 złotych miesięcznie, natomiast w okresie wiosenno – jesiennym kwotę 4.500 złotych. W związku z tym jej roczne dochody z tego tylko tytułu wynoszą co najmniej kwotę 42.000 złotych ([4500 x 6] + [2500 x 6] = 42000 zł), przy założeniu, że okres wiosenno – jesienny wynosi tylko 6 miesięcy. Natomiast wydatki skarżącej za cały rok wynoszą kwotę 45000 złotych ([1000 x 12] + [3.000 x 6] + [2500 x 6]=45000), przy założeniu, iż wydatki miesięczne na własne utrzymanie wynoszą 1000 złotych, utrzymanie zimowe gospodarstwa 3000 złotych i utrzymanie wiosenno – jesienne 2500 złotych. Przy czym kwoty 3000 złotych i 2500 złotych wydają się kwotami zawyżonymi, ponieważ skarżąca posiada grunty rolne (17,10 ha), na których uprawia rośliny służące zapewne za paszę (zboże, buraki). Ponadto skarżąca nie nadesłała żadnych rachunków potwierdzających zakup pasz dla bydła. W związku z powyższym w granicach błędu statystycznego uprawnione będzie przyjęcie, iż dochody z mleka i gospodarstwa rolnego (patrz zaświadczenie Urzędu Gminy – karta 49 akt sądowych) pokrywają w całości koszty związane z utrzymaniem skarżącej i jej męża oraz ich gospodarstwa rolnego. Pozostają jednakże do rozdysponowania kwoty, które skarżąca otrzymuje z tytułu dopłat bezpośrednich (w tym ONW) w wysokości ok. 9.500 złotych rocznie oraz świadczenie rentowe męża skarżącej w wysokości ok. 420 złotych miesięcznie. Dlatego też nie można uznać skarżącej za osobę, która nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżąca może wygospodarować z własnego budżetu kwotę 200 złotych niezbędną do opłacenia wpisu sądowego od skargi. Ponadto zadłużenie w banku oraz innych instytucjach traktowane winno być, co najmniej na równi z obowiązkiem ponoszenia kosztów postępowania sądowego. W tym miejscu przywołać należy utrwalone już orzecznictwo, zgodnie z którym, strona dla wydatków związanych z postępowaniem sądowym winna znaleźć pokrycie w swych dochodach przez odpowiednie ograniczenie innych wydatków nie będących niezbędnymi dla utrzymania. Ubiegający się o taką pomoc winien więc poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa. Wnioskodawczyni winna zatem, jeżeli dysponuje jakimikolwiek zasobami majątkowymi, partycypować w kosztach postępowania sądowego. Udzielenie stronie prawa pomocy jest bowiem formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w tym postępowaniu jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe, co w niniejszej sprawie nie ma miejsca. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 254 § 1 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.