V SA/Wa 1084/10

Referendarz sądowy Konrad Łukaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 12 listopada 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi D. N. na postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] marca 2010 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z 22 lipca 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę D. N. na postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z uwagi na uchybienie terminu do uiszczenia wpisu sądowego. Pismem procesowym z 28 sierpnia 2010 r. skarżąca oświadczyła, iż nie skorzysta z prawa do złożenia skargi kasacyjnej, wskazując, iż nie stać jej na dodatkowe koszty, doradców, prawników. Zarządzeniem z 3 września 2010 r. zwrócono się do skarżącej, czy jej pismo należy traktować jako wniosek o prawo pomocy. W dniu 27 września 2010 r. do Sądu wpłynął wniosek – sporządzonym na formularzu PPF z 23 września 2010 r. – o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wnioskodawczyni wskazała, iż gospodarstwo domowe prowadzi z mężem, posiada mieszkanie o pow. [...] m2, nieruchomość rolną o pow. [...] ha oraz sklep o pow. [...] m2 na działce o pow. [...] m2, jak również dwa samochody osobowe. W rubryce 10 wniosku oświadczyła, że uzyskuje dochody z tytułu renty w wysokości 730 zł netto oraz z tytułu działalności gospodarczej w wysokości 1.100 zł netto, zaś jej mąż z tytułu zasiłku przedemerytalnego w wysokości 650 zł netto miesięcznie. Oświadczyła ponadto, iż mąż wykonuje czasami pracę na podstawie umowy o dzieło z wynagrodzeniem 950 zł netto. W związku z tym, iż złożone oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawczyni, zarządzeniem z 4 października 2010 r. wezwano ją do udzielenia dodatkowych informacji oraz złożenia określonych dokumentów. W dniu 7 października 2010 r. wpłynęło pismo skarżącej z 29 września 2010 r., w którym poinformowała, iż otrzymała prawo do emerytury w wysokości 1.306 zł netto miesięcznie. W odpowiedzi na zarządzenie z 4 października 2010 r., wnioskodawczyni złożyła pismo procesowe z 12 października 2010 r., w którym wskazała, jak przedstawiają się miesięczne wydatki związane z zamieszkaniem i utrzymaniem. Do pisma załączyła wyciągi z rachunków bankowych. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – stosownie do treści przepisu art. 199 p.p.s.a. – ponoszenie przez stronę kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Literalna wykładnia powyższych regulacji nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki przemawiające za udzieleniem prawa pomocy, ciąży na ubiegającej się o takie prawo stronie. Godzi się zatem przyjąć, iż wprowadzając wyjątek od ogólnej zasady partycypowania w kosztach sądowych, ustawodawca złożył obowiązek wykazania pozytywnych przesłanek na wnioskodawcę, zaś ocenę ich spełnienia pozostawił referendarzowi lub sądowi rozpatrującemu wniosek. Jednakowoż podkreślić należy, iż instytucja prawa pomocy znajduje zastosowanie w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, czy wręcz znajdujących się w stanie ubóstwa. Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa do osób tych zaliczyć można bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone. Na wstępie wskazać należy, iż skarga wnioskodawczyni została przez Sąd odrzucona, zaś na obecnym etapie służy skarżącej – o czym została pouczona – prawo do złożenia skargi kasacyjnej. Skarga kasacyjna musi być sporządzona przez profesjonalnego pełnomocnika w osobie adwokata bądź radcy prawnego. Skarżąca poinformowała w piśmie z 28 sierpnia 2010 r. (k. 30 akt sądowych), iż nie skorzysta z prawa skargi kasacyjnej. Jednocześnie występując z wnioskiem o prawo pomocy wskazała, iż wnosi jedynie o zwolnienie od kosztów sądowych. Zatem dokonując oceny, czy wnioskodawczyni przysługuje prawo pomocy w tym zakresie, należało porównać jej możliwości majątkowe z obowiązkiem uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł. Analizując złożone przez wnioskodawczynię oświadczenia dotyczące stanu majątkowego posiadania jej i męża uznano, iż nie wykazała tego, że spełnia przesłanki udzielenia jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wskazać przede wszystkim należy, że małżonkowie posiadają stałe źródła dochodów z kilku tytułów (świadczenie emerytalne, działalność gospodarcza, świadczenie przedemerytalne, praca na podstawie umowy o dzieło) w łącznej wysokości około 4.000 zł netto, co powoduje, iż nie można zaliczyć ich do kategorii osób żyjących w ubóstwie, które nie posiadają środków na utrzymanie. Biorąc zatem pod uwagę wydatki niezbędne dla utrzymania dwojga osób, związane z mieszkaniem, wyżywieniem i leczeniem (wg. oświadczenia w łącznej wysokości 1.180 zł; wszystkie oświadczone wydatki w wysokości 1.510 zł) oraz porównując je z opłatą od skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł, przyjąć należało, iż wnioskodawczyni posiada wystarczające środki finansowe na pokrycie kosztów sądowych bez uszczerbku dla niezbędnego utrzymania. Z wyłożonych względów, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.