V SA/Wa 1086/14

Referendarz sądowy Anna Nasiłowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 23 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi A. D. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Usługi Elektroniczne – Naprawa Sprzętu RTV na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia (...) marca 2014 r. nr (...) w przedmiocie: zwrot środków przekazanych tytułem refundacji składek na ubezpieczenia społeczne p o s t a n a w i a: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W złożonym na urzędowym formularzu (PPF) wniosku o przyznanie prawa pomocy A. D. (dalej: "skarżący" lub "strona") wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i synem. Opisując posiadany majątek wskazał dom (170 m.kw.) oraz nieruchomość rolną (1 ha). Innego majątku, w tym oszczędności skarżący nie wykazał. Podstawę utrzymania rodziny stanowi renta inwalidzka wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym w wysokości 968,78 zł. Skarżący wskazał ponadto, że pozostaje z żoną we wspólnocie majątkowej, prowadzi działalność gospodarczą, która za ostatnie trzy miesiące przyniosła stratę w wysokości 1.208 zł. Skarżący utrzymuje niepracującą żonę i małoletniego syna. Opłaca przedszkole w wysokości 380 zł miesięcznie. Dodał, że w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą opłaca miesięczne składki na ubezpieczenie społeczne w wysokości 1000 zł. Składki te, pomimo jego niepełnosprawności nie są refundowane. Ponieważ oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do oceny stanu majątkowego skarżącego, wezwano go do udzielenia dodatkowych informacji oraz złożenia dodatkowych dokumentów. Odpowiadając na wezwanie skarżący nadesłał deklaracje VAT-7 za pięć miesięcy 2014 r., zeznania podatkowe PIT-28 za lata 2012-2013, wyciąg z rachunku bankowego, faktury i rachunki potwierdzające koszty utrzymania rodziny, wydruki bankowe dokumentujące zlecenia przelewów środków pieniężnych. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje. Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej powoływanej jako p.p.s.a, Sąd może - na wniosek strony złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania - przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 258 § 1 p.p.s.a. czynności w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy mogą wykonywać referendarze sądowi. W myśl art. 245 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, a w zakresie częściowym - zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat i wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W niniejszej sprawie skarżąca złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, a więc o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Przystępując do rozpoznania wniosku, przypomnieć należy, że zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, należy mieć na uwadze, że na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, do Sądu należy natomiast ocena przytoczonych okoliczności. Na obecnym etapie postępowania skarżący jest zobowiązany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 510 zł. Skarżący przedstawił wyciągi bankowe z rachunku obsługującego działalność gospodarczą oraz wyciągi z rachunku bankowego żony. W dniu 30 czerwca 2014 r. na rachunku "firmowym" skarżący posiadał 2.593,29 zł. W dniu 16 czerwca 2014 r. jego żona dysponowała kwotą 1.181,71 zł, co łącznie stanowi kwotę 3.775 zł. Analiza przedstawionych wyciągów wskazuje, że na konto bankowe skarżącego wpływają kwoty tytułem zapłaty za usługi świadczone przez skarżącego. W czerwcu 2014 r. na konto wpłynęła kwota łączna w wysokości 3.786 zł. W maju 2014 r. – 9.238 zł, a w kwietniu 2014 r. – 2.804 zł. Z przedstawionego zeznania podatkowego PIT-2008 za 2012 r. wynika, że skarżący uzyskał przychody z prowadzonej działalności w kwocie 63.415 zł, a w roku 2013 r. w wysokości 106.607,29 zł. Oprócz dochodów z działalności Skarżący otrzymuje świadczenie rentowe w kwocie 968,78 zł. Odnosząc się do złożonego oświadczenia, że w okresie od marca do maja 2014 r. firma poniosła stratę w wysokości 1.208 zł, wskazać należy, że ten ujemny bilans, nie może zostać przełożony wprost na ocenę zasadności zwolnienia skarżącego z kosztów sądowych. Zwrócić należy uwagę na dodatnie saldo na rachunkach bankowych, okoliczność, że strata dotyczy krótkiego okresu trzech miesięcy i nie musi oznaczać stałego trendu. Warto również zauważyć, że skarżący, ponosząc koszty w wysokości 20.671 zł, tj. o 1.208 zł przekraczające uzyskane przychody musiał dysponować środkami finansowymi na ich poniesienie. Skarżący opisał koszty utrzymania gospodarstwa domowego załączając do wezwania rachunek za energię elektryczną (około 950,48 zł za 6 miesięcy), rachunek za wodę (42 zł za miesiąc), rachunki za telefony (faktury wystawione przez trzech operatorów w kwotach 39,28 zł, 31,98 zł, 57,35 zł), rachunki za przedszkole (380 zł). Ponadto Skarżący spłaca kredyt na zakup mebli (155 zł miesięcznie ) oraz karty kredytowe ze sklepów: Real, Obi, Selgros. Z przedstawionych informacji wynika także, iż skarżący jest właścicielem samochodu R. M.G. (faktura za ubezpieczenie samochodu), posiada duży dom (170 m.kw.) oraz nieruchomość rolną o powierzchni 1 ha. Przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko w wypadku, gdy skarżący nie dysponuje jakimikolwiek środkami finansowymi lub jeśli zapłata kosztów postępowania sądowego mogłaby spowodować powstanie uszczerbku w koniecznym utrzymaniu rodziny. Przesłanką zastosowania instytucji zwolnienia od koszów postępowania nie może być brak wolnych środków finansowych, ale obiektywna niemożność ich zdobycia przez stronę skarżącą. Ponieważ koszty sądowe powinny być ponoszone na równi z innymi niezbędnymi wydatkami, obowiązek ich uiszczenia może spowodować powstanie uszczerbku w utrzymaniu rodziny i konieczność ograniczenia innych wydatków. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że skarżący nie należy do osób pozbawionych środków do życia, a niewątpliwie do takich przypadków powinno sprowadzać się udzielenie prawa pomocy. Jego sytuacji majątkowej nie można utożsamiać z sytuacją osób nie osiągających żadnego dochodu lub też osiągających dochód niewystarczający na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 §1 i §2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji postanowienia.