V SA/Wa 1089/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia NSA - Małgorzata Dałkowska - Szary, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska - Urbaniak (spr.), Sędzia WSA - Piotr Kraczowski, Protokolant - Daniel Zdzieszyński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi W T na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania; oddala skargę Przedmiotem skargi W T do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] .04.2009 r. , utrzymująca w mocy decyzję własną z [...] 10.2008 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) . Decyzja ta zapadła w następującym stanie faktycznym : W dniu [...] czerwca 2004 r. W T złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w G wniosek o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2004. W dniu [...] grudnia 2004 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G wydał decyzję nr [...] o przyznaniu płatności na rok 2004 z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania do powierzchni [...] ha w wysokości [...] zł. W dniu [...] maja 2005r. W T złożył kolejny wniosek o przyznanie płatności z tytułu ONW na 2005 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...] przyznał płatność z tytułu ONW w pomniejszonej wysokości w kwocie [...] zł. Kolejny wniosek WT złożył w Biurze Powiatowym ARiMR G w dniu [...] maja 2006 r. W dniu [...] stycznia 2007 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G decyzją nr [...] przyznał producentowi płatność wysokości [...] zł do powierzchni [...] ha. W dniu 15 maja 2007 r. W T złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w G wniosek o przyznanie płatności z tytułu ONW na rok 2007 r. Weryfikacja wniosku wykazała, iż producent nie spełnia warunku posiadania powierzchni 1 ha działek rolnych położonych na obszarach ONW, który uzasadniałby przyznanie płatności ONW. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G wystosował do producenta dnia [....] sierpnia 2007 r. wezwanie do złożenia wyjaśnień. Producent nie złożył żadnych wyjaśnień i w tych okolicznościach Kierownik: Biura Powiatowego ARiMR w G wydał decyzję nr [...] z dnia [...] września 2007 r. o odmowie przyznania wnioskodawcy płatności z tytułu ONW na rok 2007. Prezes ARiMR w dniu [...] września 2008 r. zawiadomił W T o wszczęciu postępowania z urzędu w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności. W odpowiedzi na powyższe wnioskodawca w dniu [...] października 2008 r. oświadczył, iż nie zamierza dokonać zwrotu nienależnie pobranych płatności. W dniu [...] października 2008 r. Prezes ARiMR decyzją nr [...] ustalił W T kwotę nienależnie pobranych płatności w wysokości [...] zł. W dniu [...] listopada 2008 r. W T złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Decyzją z [...] .04.2009 r. nr [...] Prezes ARMiR utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu wskazał, że z chwilą otrzymania pierwszej płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania powstało po stronie producenta pięcioletnie zobowiązanie do prowadzenia działalności rolniczej na działkach rolnych, do których płatność została przyznana. Wobec tego, że w kolejnym roku podjętego zobowiązania – 2007, W T nie posiadał [..] ha działek rolnych, nie był uprawniony do uzyskania płatności tytułu ONW. Z powyższego wynika, iż WT zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej na działkach rolnych objętych pięcioletnim zobowiązaniem, a w konsekwencji utracił możliwość uzyskania płatności z tytułu ONW. Prezes ARMiR powołał się na treść § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich ( Dz. U. Nr 73, poz. 657, z późn. zm.) oraz art. 14 ust. 2 i 3 rozporządzenia nr 1257/1999/WE z dnia17 maja 1999r. w sprawie wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOiGR), nowelizującego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160 z 26.06.1999, z późn. zm.). Wskazał, że zarzuty zgłoszone we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy odnoszą się do wcześniejszego etapu postępowania tj. postępowania w sprawie przyznania płatności ONW i nie mieszczą się w zakresie rozpoznania w sprawie niniejszej. Podkreślił ponadto, że strona skarżąca składają wniosek o przyznanie płatności z tytułu ONW znała warunki i obowiązki, jakie ciążą na producencie rolnym przystępującym do programu ONW tj. 5 letnim okresie zobowiązania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie W.T. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej, zarzucając jej : 1. naruszenie prawa materialnego, a to § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, w zw. z art. 14 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia nr 1257/1999/WE z dnia 17 maja 1999r. w sprawie wspierania rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOiGR), polegające na niewłaściwym zastosowaniu powołanych przepisów prawa, wskutek błędnego uznania, że skarżący nie spełnił w 2007:warunku prowadzenia działalności rolniczej na obszarze co najmniej 1 ha, 2. naruszenie prawa materialnego, a to § 9 ust. 2 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004r. polegające na niewłaściwym zastosowaniu powołanego przepisu prawa wskutek błędnego uznania, że skarżący w 2007r. zaniechał prowadzenia działalności rolniczej na działkach położonych na obszarze ONW, 3. naruszenie przepisów postępowania, a to art. 7 k.p.a. i art. 77 k.p.a. polegające na wydaniu decyzji pomimo niedokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz niezebrania i nierozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. W uzasadnieniu skarżący kwestionował twierdzenia organu, że w 2007r. zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej na deklarowanym obszarze. Podał, że co prawda wskutek różnych problemów, w tym osobistych i zdrowotnych, jakie zaistniały u skarżącego w okresie otrzymania decyzji kierownika Biura Powiatowego ARMiR w G o odmowie przyznania płatności ONW za rok 2007, skarżący nie złożył odwołania od tej decyzji. Jednak, w jego ocenie, decyzja ta nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, albowiem z akt sprawy wynika, że skarżący pomimo wydania powyższej decyzji nadal prowadził i prowadzi działalność rolniczą na obszarze objętym ONW, na działkach których powierzchnia przekracza 1 ha. Wskazał, że z powołanych przepisów wynika, że warunkiem przyznania płatności z tytułu ONW nie jest uzyskanie w okresie 5 lat trwania zobowiązania płatności z tytułu ONW, ale prowadzenie w tym okresie działalności rolniczej na obszarze o powierzchni co najmniej 1 ha. W odpowiedzi na skargę Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie wniósł o jej oddalenie i powtórzył argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie tego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego (ewentualnie - stwierdzenie jego wydania z naruszeniem prawa, v. art. 145 § 1 p.p.s.a.). Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu na podstawie ww. ustaw, Sąd stwierdził, iż jest ona prawidłowa, tj. nie narusza prawa materialnego oraz przepisów postępowania administracyjnego. Sąd zważył, iż zgodnie z § 2 ust. 1 mającego zastosowanie w sprawie niniejszej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 73, poz. 657 ze zm.), płatność ONW udziela się producentowi rolnemu: 1. który zobowiąże się do przestrzegania wymagań, o których mowa w art. 14 ust. 2 i 3 rozporządzenia 1257/1999/WE z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOiGR), nowelizującego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160, z 26.06.1999, ze zm.) oraz 2. jeżeli łączna powierzchnia działek rolnych położonych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza, wynosi co najmniej hektar. Art. 14 ust. 1 ww. rozporządzenia 1257/1999/WE z dnia 17 maja 1999 r. stanowi, iż rolnicy na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania mogą uzyskać wsparcie w postaci dodatków wyrównawczych. Dodatki wyrównawcze są przyznawane na każdy hektar gruntów użytkowanych rolniczo przez rolników, którzy prowadzą działalność rolniczą na minimalnym areale, który zostanie określony oraz podejmują się prowadzić działalność rolniczą na obszarze o mniej korzystnych warunkach gospodarowania, przez przynajmniej pięć lat od pierwszej wypłaty dodatku wyrównawczego (ust. 2). W myśl § 9 ust. 2 pkt 1 a ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r., w przypadku zaniechania działalności rolniczej na działkach rolnych położonych na obszarze ONW w okresie objętym zobowiązaniem, o którym mowa w § 2 ust. 1 pkt 1, producent rolny zwraca całość płatności ONW, za cały okres jej pobierania, jeżeli zaniechanie to nastąpiło na wszystkich działkach rolnych położonych na obszarze ONW. W ocenie Sądu organ administracji prawidłowo zakwalifikował , że zadeklarowanie do płatności za rok 2007 działek rolnych, których łączna powierzchnia nie przekraczała minimalnej powierzchni uprawniającej do otrzymania płatności stanowi zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej i w konsekwencji prowadzi do obowiązku zwrotu otrzymanych płatności ONW. Oczywiście należy zgodzić się ze skarżącym, że on zobowiązał się do prowadzenia działalności rolniczej na zadeklarowanym obszarze przez okres 5 lat, a nie do corocznego składania wniosku o dopłaty; tym samym nie można postawić znaku równości pomiędzy zaniechaniem prowadzenia działalności rolniczej oraz niezłożeniem wniosku o dopłaty. Jednak w tej konkretnej sytuacji organ miał prawo wysnuć taki wniosek, ponieważ skarżący wzywany do wyjaśnień dot. treści wniosku za rok 2007 ( k 34,35 akt adm.), takich wyjaśnień nie złożył – w szczególności nie wskazał dlaczego do płatności ONW zadeklarował powierzchnię mniejszą niż 1 ha. Przypomnijmy ,że np. takie wyjaśnienia składał w roku 2006 ( zmniejszenie wielkości upraw o [...] ha). W toku niniejszego postępowania , powiadomiony o jego wszczęciu , napisał co prawda pismo, w którym zaprzeczał zaniechaniu prowadzenia działalności rolniczej na zadeklarowanym obszarze, ale pismo to niczego nie wyjaśniało, w szczególności faktu dlaczego została zadeklarowana powierzchnia poniżej 1 ha. Należy przypomnieć, iż zgodnie z art.21 ust. 3 ustawy z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich ( Dz. U. Nr 64 poz.427 ) strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Zaś organ prowadzący postępowanie w sprawie przyznania pomocy jest zobowiązany m.in. w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, udzielać stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, zapewnić stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania ( art. 21 ust. 2 pkt 2,3,4 cyt. ustawy ). Jak wynika z wyżej cytowanych przepisów obowiązki organu w sprawach dot. pomocy z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich doznają szeregu ograniczeń w stosunku do postępowania toczącego się wyłącznie w oparciu o przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Dlatego też zarzuty skarżącego dot. niezebrania i nierozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego nie mogą być uznane za zasadne – to na nim bowiem taki obowiązek spoczywał i to on winien przejawić inicjatywę i aktywność w tym zakresie. Mając na uwadze powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a oddalił skargę