V SA/Wa 1094/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Ewa Wrzesińska - Jóźków, Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Sędzia WSA - Michał Sowiński (spr.), Protokolant: starszy sekretarz - Marcin Kwiatkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 listopada 2011 r. sprawy ze skargi Z.P. na postanowienie Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania; uchyla zaskarżone postanowienie. Przedmiotem skargi z [...] kwietnia 2011 r. wniesionej przez Z. P. jest postanowienie Ministra Obrony Narodowej z [...] lutego 2011 r. nr [...], odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z [...] listopada 2010 r. o numerze [...]. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym. W dniu [...] listopada 2010 r. Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej wydał decyzję nr [...], w której odmówił Z. P. umorzenia należności pieniężnych z tytułu opłat za używanie lokalu i opłat pośrednich za lokal mieszkalny w kwocie 61.110,65 zł, w tym: 49.566,85 zł - należność główna, 11.543,80 zł - odsetki. Decyzja Prezesa WAM została doręczona skarżącemu w dniu 6 grudnia 2010 r. W dniu [...] grudnia 2010 r. (data nadania przesyłki) Z. P. zwrócił się do Prezesa WAM z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji. Wraz z wnioskiem skarżący złożył odwołanie, zaświadczenie lekarskie z dnia [...] grudnia 2010 r. potwierdzające hospitalizację od 16 grudnia 2010 r. oraz pismo przygotowawcze z dnia 14 grudnia 2010 r., skierowane do Sądu Okręgowego w K. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2011 r. o nr [...] Minister Obrony Narodowej odmówił Z.P. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] listopada 2010 r. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ wskazał, iż decyzja Prezesa WAM została doręczona skarżącemu w dniu [...] grudnia 2010 r. W terminie czternastu dni od dnia doręczenia ww. decyzji skarżący nie złożył odwołania, natomiast [...] grudnia 2010 r. (data nadania) zwrócił się z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 58 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.); dalej: "k.p.a." w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. W ocenie organu skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w niedochowaniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] listopada 2010 r. Minister wyjaśnił, iż pobyt Z. P. w trakcie biegu terminu do wniesienia odwołania w Niepublicznym Zakładzie Opieki Zdrowotnej nie przesądza, że strona rzeczywiście nie miała możliwości dokonania czynności procesowej i nadania pisma przez pocztę za pośrednictwem osoby trzeciej. Fakt, iż podczas pobytu w szpitalu, skarżący spotkał się z rodziną dopiero w dniu 23 grudnia 2010 r. nie może przesądzać, iż skarżący w ww. okresie nie mógł skorzystać z pomocy osób trzecich, tj. personelu Oddziału, w którym przebywał. Organ zauważył również, iż Z. P. nadal przebywa w ww. Zakładzie Opieki Zdrowotnej i sam fakt pobytu w nim nie stanowi przeszkody uniemożliwiającej korespondencję z organami administracji publicznej. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Z. P. zwrócił się o uchylenie postanowienia Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lutego 2011 r. odmawiającego przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] listopada 2010 r. W uzasadnieniu skarżący podniósł, iż został zatrzymany i zamknięty w [...] od dnia 16 grudnia 2010 r. do dnia 16 lutego 2011 r. W placówce tej pozbawiono go wszelkich praw i lekceważono, nie mógł więc liczyć na pomoc personelu szpitala w sporządzeniu, czy wysłaniu listu do organu. Był "faszerowany" lekami psychotropowymi osłabiającymi koncentrację i nie miał żadnej łączności z rodziną, bo zabrano mu telefon. Udało mu się zawiadomić rodzinę dzięki osobom trzecim przychodzącym w odwiedziny do ich bliskich. Dopiero w dniu 24 grudnia 2010 r. rodzina przyniosła mu papier i zabrała korespondencję. Wobec powyższego nie miał możliwości złożenia odwołania w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji Prezesa WAM. W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumentację przedstawioną w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie narusza prawo. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269, z późn. zm.), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi postanowień ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Badając przedmiotową sprawę według przedstawionych kryteriów Sąd takiego naruszenia się dopatrzył. W oparciu o art. 58 § 1 k.p.a.: "W razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy". § 2 tego artykułu wskazuje na dodatkowy warunek przywrócenia uchybionego terminu - "Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin." Oceniając wniosek pod tym kątem organ uznał, że nie zasługuje on na uwzględnienie, bowiem skarżący nie uprawdopodobnił, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy, ponieważ nie wykazał okoliczności wskazanych w art. 58 § 1 k.p.a. Drugi z warunków wynikający z art. 58 § 2 tej ustawy, mianowicie wniesienie wniosku o przywrócenie terminu wraz z dokonaniem czynności, dla której był określony termin jest w sprawie bez znaczenia wobec nie uwzględnienia przesłanki braku winy skarżącego w zakresie uchybienia terminowi. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że przy ocenie okoliczności sprawy o przywrócenie terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy, aby nie wprowadzać do stosunków procesowych elementu niepewności. Chodzi o to, aby z jednej strony nie doprowadzać do pochopnego przywracania terminu, z drugiej zaś, aby na skutek nadmiernej surowości nie zamknąć stronie drogi do obrony jej praw. Do okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu zalicza się np. przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar. Odnosząc się do okoliczności rozpatrywanej sprawy należy stwierdzić, iż organ dysponował wiedzą, iż skarżący w okresie, kiedy biegł termin do wniesienia odwołania chorował. Dysponował również organ wiedzą, że przebywał w szpitalu i jaki charakter miało schorzenie skarżącego. Ocena legalności zaskarżonego postanowienia sprowadza się w istocie do kontroli prawidłowości postępowania i oceny dowodów dokonanej przez organ orzekający. Art. 80 k.p.a., formułuje jedną z podstawowych zasad postępowania dowodowego - zasadę swobodnej oceny dowodów. Zgodnie z tym przepisem "Organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona". Oznacza to, że organ w ocenie materiału dowodowego nie jest skrępowany żadnymi regułami dowodowymi, a ustaleń faktycznych dokonuje według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnie rozważonego materiału. W teorii prawa podkreśla się, że swobodna ocena dowodów, aby nie przerodziła się w ocenę dowolną , musi być dokonana z uwzględnieniem norm prawa procesowego i z zachowaniem reguł tej oceny. Reguły te polegają na tym, że należy opierać się na materiale dowodowym zgromadzonym w toku postępowania, materiał ten musi być poddany wszechstronnej ocenie zaś ocena ta powinna odnosić się do poszczególnych dowodów z uwzględnieniem ich znaczenia dla sprawy. Rozumowanie, w wyniku którego organ ustala istnienie okoliczności faktycznych powinno być zgodne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Dopóki granice swobodnej oceny dowodów nie zostaną przez organ orzekający przekroczone Sąd nie ma podstaw do podważania dokonanych w ten sposób ustaleń. Dokonując zatem oceny, czy strona dopuściła się uchybienia terminu bez swej winy, organ powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne i ocenić winę według obiektywnych mierników staranności. Brak winy można przyjąć tylko wtedy, gdy wnioskodawca nie mógł przezwyciężyć przeszkody w zachowaniu terminu, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W rozpatrywanej sprawie, w ocenie Sądu, doszło do naruszenia przepisów art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. i to w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy. Minister Obrony Narodowej nie rozważył zebranych w sprawie materiałów dowodowych dotyczących przyczyn niezachowania przez skarżącego terminu do wniesienia odwołania. Z treści zaświadczenia przedłożonego przez skarżącego wynika jednoznacznie, iż w okresie od 16 grudnia 2010 r. do dnia złożenia wniosku o przywrócenie terminu wnioskodawca był hospitalizowany w [...] w K. Organ dysponował zatem dowodami i wiedzą o tym, że skarżący chorował. Doświadczenie życiowe i zasady logiki powinny podsunąć wniosek, że rodzaj i charakter choroby skarżącego uniemożliwiał podjęcie działań w stosownym do tego momencie. Zdaniem Sądu, spełnione zostały przez skarżącego także pozostałe przesłanki wnikające z art. 58 k.p.a., zatem uprawniony był wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Wobec powyższego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), zaskarżone postanowienie należało uchylić.