V SA/Wa 1095/14

Referendarz sądowy Konrad Łukaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi [...]w Ł. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie określenia kwoty dotacji przypadającej do zwrotu do budżetu państwa postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. [...] w Ł. wystąpiło z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W oświadczeniu o majątku i dochodach wskazano, iż [...] posiada kapitał zakładowy w wysokości 354,09 zł, nie posiada środków trwałych, zaś w ostatnim roku obrotowy poniosło stratę w wysokości 15,20 zł. Stowarzyszenie podniosło, iż zawiesiło swoją działalność od 1 stycznia 2009 r., nie osiąga żadnych przychodów, nie posiada rachunków bankowych, nie zatrudnia pracowników, nie posiada praw majątkowych do ruchomości ani nieruchomości, nie posiada żadnych wierzytelności. Jednocześnie wskazano, iż w kasie [...] zgromadzono 354,09 zł, z przeznaczeniem na opłacenie procedur likwidacyjnych. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: W postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest, że strona wnosząca do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki obowiązana jest do uiszczenia kosztów sądowych. Zgodnie bowiem z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; zwanej dalej "p.p.s.a.") – strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W myśl art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Określenie "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę. Rozpoznając przedmiotowy wniosek uznano, iż nie zachodzą przesłanki przemawiające za jego uwzględnieniem. Przypomnieć na wstępie trzeba, iż kwestia zastosowania wyjątkowej instytucji, jaką jest prawo pomocy, w odniesieniu do osób prawnych i innych jednostek organizacyjnych była już wielokrotnie wyjaśniana w orzecznictwie sądów administracyjnych. W postanowieniu z dnia 14 grudnia 2011 r. o sygn. akt I GZ 201/11, Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, iż zgodnie z treścią art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. rozstrzygnięcie sądu w zakresie prawa pomocy ma charakter uznaniowy. To oznacza, że nawet jeżeli zostałaby spełniona przesłanka braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, sąd nie musi przychylić się do żądania strony, a jedynie może przyznać prawo pomocy, jeżeli w oparciu o powyższy przepis uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu. Jednocześnie, trzeba podkreślić, że przyznanie prawa pomocy osobie prawnej nie ma charakteru obowiązkowego nawet w przypadku spełnienia przez nią przesłanek ustawowych (zob. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 11 marca 2010 r., sygn. akt I SA/Ol 21/10; orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie internetowej pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Na odmowę udzielenia prawa pomocy wpływ miała wysokość ciążących obecnie na Stowarzyszeniu kosztów sądowych, na które składa się wpis sądowy w wysokości 100 zł oraz okoliczność posiadania środków finansowych w wysokości 354,09 zł. Skoro zatem [...] zawiesiło swoją działalność, nie zatrudnia pracowników i nie posiada żadnych wierzytelności, to przeznaczenie kwoty 100 zł na opłacenie wpisu sądowego nie przekracza jego możliwości majątkowych. W świetle art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. nie można bowiem przyjąć, iż [...] nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Ustosunkowując się do twierdzeń wnioskującej strony, jakoby zgromadzone w kasie [...] środki były przeznaczone na opłacenie procedur likwidacyjnych, podnieść należy, iż wpis sądowy jako wydatek wiąże się z bieżącą działalnością przedsiębiorców, wpływa na wysokość strat finansowych ogółem, zatem winien być traktowany na równi z innymi wydatkami, które powinny zostać pokryte z bieżących dochodów. Należy również zauważyć, że w przypadku osób prawnych – wnoszących o przyznanie prawa pomocy, zasadnicze znaczenie ma fakt, iż sprawa ma ścisły związek z prowadzoną przez nie działalnością i możliwość prowadzenia takiej działalności nie powinna – z reguły, obciążać dochodów budżetowych Skarbu Państwa. Gdyby przyjąć odmienne stanowisko, budżet ten, a w konsekwencji całe społeczeństwo miałoby kredytować działania skarżących, związane z dochodzeniem przed sądami określonych roszczeń, czy też – jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, kwestionujące na drodze sądowej decyzję organu administracji publicznej. Niezależnie od podniesionej wyżej zasady równego traktowania kosztów sądowych z innymi wydatkami osoby prawnej, zauważyć trzeba, iż wskazane przez [...] "przeznaczenie" posiadanych środków finansowych nie może być traktowane jako obciążający je "wydatek", a co więcej wydatek w chwili obecnej niezbędny. Dodać należy, iż instytucja prawa pomocy znajduje zastosowanie w sytuacji, gdy wnioskująca strona nie posiada majątku, który mogłaby przeznaczyć na udział w kosztach sądowych, a nie w przypadku, gdy środki takie wprawdzie posiada ale przeznacza je na spłatę innych zobowiązań. Reasumując stwierdzić należało, iż nie zostały spełnione ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, bowiem wnioskujące [...] nie wykazało, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z wyłożonych względów, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a, orzeczono jak w sentencji postanowienia.