V SA/Wa 1097/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Joanna Zabłocka, Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Mirosława Pindelska (spr.), Protokolant - Sylwia Wojtkowska-Just, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 października 2009 r. sprawę ze skargi G. S.A w O. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] w przedmiocie zgłoszenia sprzeciwu na wydanie zezwolenia na nabycie nieruchomości; 1. uchyla zaskarżone postanowienie 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz "G." Spółki Akcyjnej w O. kwotę 440 (czterysta czterdzieści złotych) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego W dniu [...] października 2006 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi – działając na podstawie art. 106 § 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (DZ. U. z 200 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej kpa) oraz art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców (Dz. U. z 2004 r. Nr 167, poz. 1758 ze zm.) – wydał postanowienie nr [...], którym zgłosił sprzeciw na wydanie zezwolenia na nabycie przez spółkę "G." S.A. z siedzibą w G. nieruchomości rolnej, obejmującej działkę położoną w województwie [...], w miejscowości D., Gm. K., stanowiącej własność H. i A. L.. Zgodnie z pouczeniem w ww. postanowieniu, pismem z dnia 15 listopada 2006 r. skarżąca "G." S.A. wystąpiła z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. W wyniku tego postępowania Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem nr [...] z dnia [...] lipca 2007 r. – wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 w zw. z art. 127 § 3 i art. 144 kpa oraz art. 1 ust. 1 o ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców – utrzymał w mocy postanowienie własne z dnia [...] października 2007 r. W motywach podjętego rozstrzygnięcia wskazał m.in., że nabycie przez spółkę "G." S.A. przedmiotowych gruntów rolnych byłoby sprzeczne z interesem rolnictwa, a ponadto ograniczyłoby możliwości prowadzenie i rozwoju okolicznych gospodarstw rodzinnych ze względu na wymóg zachowania odpowiednich odległości od okolicznych gospodarstw rolnych, na których jest prowadzona jakakolwiek hodowla [...], w celu eliminacji zagrożenia sanitarnego w planowanej [...]. Minister wyjaśnił, iż działka, której nabycie stanowi istotę sporu, nie jest objęta aktualnym planem zagospodarowania przestrzennego, a w obowiązującym planie do dnia 31.12.2003 r. przeznaczona była na cele rolne. Zgodnie natomiast z przepisami ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz. U. z 2003 r. Nr 64, poz. 592), preferowanym nabywca nieruchomości rolnych jest rolnik prowadzący gospodarstwo rolne, posiadający kwalifikacje rolnicze i zamieszkały w gminie na terenie której położona jest chociaż część nabywanej nieruchomości rolnej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca spółka wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia z dnia [...] października 2006 r. Zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego: - art.la ust. 5 ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców poprzez przyjęcie, że lokalizacja [...] przez skarżącego w miejscowości D. spowoduje niemożność usytuowania innej [...] w "najbliższej odległości"; - art.la ust. 1 pkt. 1 ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców oraz art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz. U. z 2003 r. Nr 64, poz. 592 ze zm.) poprzez przyjęcie, że wyrażenie przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi zgody na dalsze zakupy nieruchomości przez skarżącego, a tym samym dalszy rozwój produkcji [...] przez "G." S.A. jest niewskazany z punktu widzenia interesów rolnictwa; oraz przepisów prawa procesowego: - art. 7 i art. 77 § 1 kpa poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, a w szczególności przyczyn lokalizacji planowanej inwestycji w miejscowości D., konieczność zachowania odpowiedniej ochrony sanitarno – epidemiologicznej [...] oraz nieuwzględnienie interesu społecznego i słusznego interesu skarżącego przy wydaniu zaskarżonego postanowienia. W odpowiedzi na skargę – żądając jej oddalenia – podniesiono argumenty zbliżone z motywami zaskarżonych aktów administracyjnych. Wyrokiem z dnia 6 lutego 2008 r. sygn. akt V SA/Wa 2408/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę uznając ja za nieuzasadnioną. Sąd podzielił ocenę Ministra w przedmiotowej sprawie, iż nabycie spornej nieruchomości przez skarżącą spółkę ograniczy możliwość prowadzenia i rozwoju okolicznych gospodarstw rodzinnych ze względu na wymóg zachowania odpowiednich odległości od okolicznych gospodarstw wolnych, na których jest prowadzona jakakolwiek hodowla [....], w celu eliminacji zagrożenia sanitarnego w planowanej [...]. To z kolei byłoby sprzeczne z interesem rolnictwa. Ponadto powołano się na opinię [...] Izby Rolniczej, z której wynika, iż do wniosku skarżącej o nabycie przedmiotowej nieruchomości odniesiono się negatywnie, ze względu na potrzebę stworzenia preferencji polskim rolnikom w zakupie ziemi rolniczej w okresie przejściowym na powiększenie ich gospodarstw rodzinnych. Powołano się także na przepisy ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego, zgodnie z którymi preferowanym nabywcą nieruchomości rolnych jest rolnik prowadzący gospodarstwo rodzinne, posiadający kwalifikacje rolnicze i zamieszkały w gminie, na terenie której położona jest chociaż część nabywanej nieruchomości rolnej. Powyższy wyrok został zaskarżony skargą kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wyrokiem z dnia 1 czerwca 2009 r. sygn. akt II OSK 891/08 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania temuż Sądowi. W uzasadnieniu orzeczenia NSA wskazał, że w zaskarżonym wyroku naruszono art. 1a ust. 5 i art. 1 a ust 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców poprzez pozostawienie poza oceną organu i Sądu pierwszej instancji okoliczności wymienionych w tych przepisach. Skoro powyższe przepisy odwołują się do ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego oraz nakazują uwzględnić aspekty obronności i bezpieczeństwa państwa, porządku publicznego, polityki społecznej i zdrowia społeczeństwa, a także więzi cudzoziemca z Rzeczpospolitą Polską i rzeczywiste potrzeby wynikające z charakteru wykonywanej działalności, to tym samym okoliczności te nie mogą pozostać poza ocena merytoryczną. Nadto NSA wskazał, że jeśli w przepisach tych jest mowa m.in. o obronności państwa i ustroju rolnym, to nie można oderwać tych przepisów od kompetencji przysługujących na gruncie tej ustawy Ministrowi Obrony Narodowej i ministrowi właściwemu do spraw rozwoju wsi. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy strony pozostały przy swoich stanowiskach. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Zgodnie z artykułem 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153 poz. 1270 ze zm.) Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny wydając wyrok wskazał na potrzebę stosowania przez organ przepisu prawa art. 1a ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców. Wskazał, że aczkolwiek przepis ten stanowi podstawę prawną decyzji w przedmiocie zezwolenia nabycia nieruchomości, to jednak jego sformułowania przemawiają za przyjęciem tezy, że znajduje on również zastosowanie przy ocenie wyrażania sprzeciwu przez Ministra Obrony Narodowej i ministra właściwego do spraw rozwoju wsi. Wojewódzki Sąd Administracyjny podziela ten pogląd prawny. Zgodnie z art. 1a ust. 1 zezwolenie, o którym mowa w art. 1 ust. 1, jest wydawane na wniosek cudzoziemca, jeżeli nabycie nieruchomości przez cudzoziemca nie spowoduje zagrożenia obronności, bezpieczeństwa państwa lub porządku publicznego, a także nie sprzeciwiają się temu względy polityki społecznej i zdrowia społeczeństwa (pkt 1) oraz wykaże, że zachodzą okoliczności potwierdzające jego więzi z Rzeczpospolitą Polską. Okolicznościami potwierdzającymi więzi cudzoziemca z Rzeczpospolitą Polską mogą być w szczególności okoliczności wymienione w art. 1a ust. 2 pkt 1-5 ustawy, w tym wykonywanie na terenie Rzeczpospolitej Polskiej działalności gospodarczej lub rolnej zgodnie z przepisami prawa polskiego. Artykuł 1a ust. 1 pkt 1 koresponduje z przepisem art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy. Jednocześnie przepis art. 1a ust. 5 ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców przewiduje, iż powierzchnia nieruchomości nabytych przez cudzoziemca (...) w przypadku określonym w ust. 2 pkt 5 powinna być uzasadniona rzeczywistymi potrzebami wynikającymi z charakteru wykonywanej działalności gospodarczej. Nadto art. 1a ust. 6 tej ustawy jednocześnie stanowi, że nabycie nieruchomości rolnych przez cudzoziemców następuje dodatkowo, z zachowaniem przepisów ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz. U. Nr 64, poz. 592). Powyższe odesłanie oznacza, że zasady wynikające z ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego, w tym w szczególności dotyczące prawa pierwokupu lub nabycia, stosuje się wprost do nabywania nieruchomości rolnych przez cudzoziemców. Ustawa o kształtowaniu ustroju rolnego nie różnicuje zasady nabywania nieruchomości rolnych dla cudzoziemców i dla obywateli polskich. Zatem okoliczności powyższe powinny być przedmiotem oceny organu, a czego nie ma w zaskarżonym postanowieniu. Przedmiotem badania i oceny organu powinna być też nie tylko opinia [...] Izby Rolniczej z dnia [...] czerwca 2007 r. ale również opinia [...] z dnia [...] czerwca 2007 r. W przeciwnym razie nadal aktualnym pozostałby zarzut skarżącej o braku wszechstronnej oceny zabranego materiału w sprawie. Skarżąca spółka w wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz w piśmie z dnia 21 listopada 2006 r. powołała się na specyfikę produkcji, konieczność zachowania wymogów sanitarno – weterynaryjnych, celowość lokalizacji [...] w bliskim sąsiedztwie, aby możliwy był szybki transport [...] z [...] do [...], co jest istotnym elementem zapewnienia sprawnego procesu produkcji. Spółka podniosła także, że uruchomienie 3 nowych [...] stworzy około 30 nowych miejsc pracy na terenie objętym wysokim wskaźnikiem bezrobocia. G. SA. w O. powołała się na konieczność zachowania wymogów sanitarno – weterynaryjnych, aby uzasadnić rzeczywistą potrzebę nabycia gruntów rolnych o powierzchni [...] ha. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia stwierdził, że nabycie przedmiotowej nieruchomości ograniczy możliwość prowadzenia i rozwoju okolicznych gospodarstw ze względu właśnie na wymóg zachowania odpowiednich odległości od okolicznych gospodarstw rolnych. Jest to stwierdzenie gołosłowne, gdyż brak jest w niniejszej sprawie jakichkolwiek danych w tym zakresie – brak jest danych, czy w pobliżu tej nieruchomości istnieją lub są planowane gospodarstwa rolne, na których prowadzona jest lub ma być prowadzona hodowla [...]. Brak tez jest odniesienia się do twierdzeń Spółki o możliwości stworzenia określonej liczby nowych miejsc pracy. Zważywszy, że wniosek o wydanie zezwolenia na nabycie nieruchomości dotyczy działki położonej na terenie województwa [...], gdzie utrzymuje się bardzo wysokie bezrobocie strukturalne, ten aspekt sprawy powinien być oceniony przez organ w ramach przesłanki polityki społecznej z art. 1a ust. 1 ustawy. Wiąże się to również z aspektem czy rolnicy na tym terenie są zainteresowani zakupem przedmiotowej nieruchomości, czy zatrudnieniem w spółce "G.". Powyższe okoliczności wskazują, że organ wydając zaskarżone postanowienie naruszył zarówno prawo materialne z art. 1a ust. 1 i ust. 5 ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców nie badając przesłanej w nich zawartych, jak też naruszył zasadny postępowania z art. 7 i 77 kpa poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy istotnych dla rozstrzygnięcia. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ powinien usunąć stwierdzone uchybienie w zakresie wyżej wymienionym. Powinien też mieć na uwadze, że przepis art. 8 ust. 2 ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców zwalnia cudzoziemców, będących obywatelami lub przedsiębiorcami państw – stron umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym (dalej EOG) albo Konfederacji Szwajcarskiej z obowiązku uzyskania zezwolenia na nabycie nieruchomości rolnych i leśnych, przez okres 12 lat od dnia przystąpienia Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej. Natomiast przepis art. 8 ust. 2a pkt. 1a tej ustawy skraca tek okres do 7 lat licząc od dnia zawarcia umowy dzierżawy ( pod warunkiem zachowania wymogów określonych w tym przepisie). Powyższe oznacza, że sam okres przejściowy nie stanowi samodzielnej podstawy do odmowy wydania zezwolenia na nabycie nieruchomości przez cudzoziemca lecz dopiero w połączeniu z konkretnymi okolicznościami występującymi w danej sprawie. Strona skarżąca – G. S.A. w O. jest cudzoziemcem w rozumieniu art. 1 ust. 2 pkt. 4 ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców i przedsiębiorca państwa członkowskiego EOG ([...]). Z uwagi na powyższe Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. "a" oraz "c" p.p.s.a. Rozstrzygniecie o kosztach postępowania sądowego opiera się na przepisie art. 200 i art. 205 § 2 i 3 p.p.s.a.