V SA/Wa 1097/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący – sędzia WSA Irena Jakubiec-Kudiura po rozpoznaniu w dniu 20 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi K. L. na decyzję Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu "Ułatwiania startu młodym rolnikom" postanawia: - przywrócić termin do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zarządzeniem z dnia 6 maja 2016 r. skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. W wezwaniu zawarto pouczenie, że nieuiszczenie wpisu w terminie 7 dni będzie skutkować odrzuceniem skargi. Powołane powyżej wezwanie wysłano na adres wskazany w skardze i jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru (k. 13 akt sądowych) zostało ono odebrane w dniu 25 maja 2016 r. przez A. L., dorosłego domownika skarżącego. Pismem z dnia 2 czerwca 2016 r. (data nadania) skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Następnie postanowieniem z dnia 29 czerwca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę wskazując, że skarżący w zakreślonym terminie nie uiścił wpisu sądowego od skargi. Wniosek o przyznanie prawa pomocy nie mógł natomiast odnieść skutku, ponieważ został wniesiony po upływie terminu do uiszczenia wpisu, tj. po dniu 1 czerwca 2016 r. Odpis powyższego postanowienia doręczono skarżącemu w dniu 14 lipca 2016 r. W dniu 21 lipca 2016 r. skarżący wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając ten wniosek wskazał, że wezwanie do uiszczenia wpisu odebrała jego małoletnia siostra A. L., która przekazała mu je dopiero w dniu 27 maja 2016 r. Skarżący nie został przez nią poinformowany, że wezwanie zostało odebrane dwa dni wcześniej – 25 maja 2016 r. Do wniosku skarżący dołączył wypełniony formularz o przyznanie prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie Sądu z dnia 27 lipca 2016 r. skarżący nadesłał odpis skrócony aktu urodzenia swojej siostry A. L., z którego wynika, że jest ona małoletnia – urodziła się w dniu 17 lipca 2001 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, że stosownie do treści art. 214 § 1 i art. 219 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718), dalej jako: "p.p.s.a.", strona wnosząca skargę jest zobowiązana uiścić należny wpis sądowy. Zgodnie z art. 220 § 1 p.p.s.a, Sąd nie może podjąć żadnej czynności na skutek pisma (w tym skargi), od którego nie została uiszczona opłata sądowa (w tym wpis sądowy), chyba, że stronie przysługuje ustawowe zwolnienie od kosztów sądowych określone w art. 239 p.p.s.a. lub zostanie przyznane na jej wniosek stosowne prawo pomocy obejmujące zwolnienie od tych kosztów. Podkreślić należy, że strona uczyni zadość wezwaniu Sądu w sytuacji, gdy w zakreślonym terminie uiści wpis od skargi albo, gdy w otwartym terminie do jego uiszczenia złoży wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wniosek o przyznanie prawa pomocy może zostać złożony na każdym etapie postępowania. Jednakże, jeżeli strona wezwana do uiszczenia kosztów sądowych wystąpi z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie kosztów, w terminie otwartym do wykonania wezwania, a wniosek w tym przedmiocie zostanie uwzględniony, to postanowienie w przedmiocie prawa pomocy obejmuje również koszty sądowe, których dotyczyło wezwanie. W takim przypadku z zachowaniem terminu do wystąpienia z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy wiążą się dla strony określone skutki procesowe. Oznacza to, że w tej wyjątkowej sytuacji strona uprawniona jest do wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2013 r., sygn. akt II OSK 2835/13). Przepis art. 86 § 1 p.p.s.a. przewiduje, że jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. W myśl art. 87 p.p.s.a pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (§ 1). Zgodnie natomiast z art. 87 § 4 p.p.s.a. równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. W ocenie Sądu warunki formalne wniosku o przywrócenie terminu zostały przez skarżącego dochowane. Wniosek o przywrócenie terminu został przez niego nadany w dniu 21 lipca 2016 r., zaś skarżący dowiedział się o uchybieniu terminu w dniu 14 lipca 2016 r., kiedy otrzymał odpis postanowienia o odrzuceniu skargi. Ponadto do wniosku skarżący dołączył formularz PPF. Stosownie do art. 87 § 2 powołanej ustawy w piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. W świetle tego przepisu, co wymaga zaakcentowania, przesłanką dla przywrócenia uchybionego terminu jest jedynie uprawdopodobnienie, że uchybienie nastąpiło bez winy strony. Uprawdopodobnienie oznacza złagodzenie rygorów dowodowych odnośnie do okoliczności usprawiedliwiających niedopełnienie czynności procesowej w terminie. W piśmiennictwie wskazuje się na następujące różnice między udowodnieniem a uprawdopodobnieniem faktu (okoliczności). I tak, udowodnienie czyni istnienie pewnego faktu pewnym, uprawdopodobnienie – tylko prawdopodobnym. Udowodnienie służy celowi przekonania organu orzekającego (sądu) o prawidłowości pewnego twierdzenia, uprawdopodobnienie służy celowi obudzenia w organie (sądzie) ufności w to, że pewne twierdzenie odpowiada prawdzie. Uprawdopodobnienie jest to czynność procesowa stwarzająca w świadomości organu orzekającego (sądu) mniejszy lub większy stopień przekonania o prawdopodobieństwie jakiegoś faktu (por. A. Wróbel w M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Zakamycze 2000, str. 371). W ocenie Sądu, w złożonym wniosku, jak i w jego późniejszym uzupełnieniu na wezwanie Sądu, skarżący wskazał na okoliczności, które uprawdopodobniają brak jego winy w dochowaniu terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 72 § 1 p.p.s.a., jeżeli doręczający nie zastanie adresata w mieszkaniu, może doręczyć pismo dorosłemu domownikowi, a gdyby go nie było administracji domu lub dozorcy, jeżeli osoby te nie mają sprzecznych interesów w sprawie i podjęły się oddania mu pisma. Przepis ten reguluje jedną z form tzw. doręczeń zastępczych, gdy przesyłka nie zostaje doręczona bezpośrednio do rąk jej adresata. Przyjmuje się wówczas fikcję prawną, że takie doręczenie nastąpiło. W niniejszej sprawie zarządzeniem z dnia 6 maja 2016 r. skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi. Wobec braku uiszczenia przedmiotowego wpisu, postanowieniem z dnia 29 czerwca 2016 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę. Kwestią wymagająca wyjaśnienia w sprawie jest jednak to, czy przedmiotowe zarządzenie wzywające skarżącego do uiszczenia wpisu od skargi zostało mu doręczone prawidłowo. W związku z powyższym zaznaczenia wymaga, że doręczanie pism jest czynnością materialno - techniczną, która wywołuje określone skutki prawne przez fakty. Skutki te związane są z doręczeniem pisma, natomiast z punktu widzenia poprawności czynności procesowych i biegu postępowania nie ma znaczenia, czy adresat z treścią tego pisma się zapoznał. Samo potwierdzenie odbioru ma istotne znaczenie przy ocenie daty rozpoczęcia lub zakończenia biegu terminu oraz możliwości dokonania określonych czynności. Tzw. doręczenie zastępcze, może być dokonane tylko z zachowaniem łącznie kilku przesłanek, tj. po pierwsze - adresat jest nieobecny w mieszkaniu w momencie doręczenia pisma, po drugie - pismo przyjmują osobiście za pokwitowaniem dorosłe osoby wymienione w przepisie, z zachowaniem kolejności w nim podanej, tj. domownik, administracja domu lub dozorca. Po trzecie - osoby te nie mają sprzecznych interesów, po czwarte - zobowiązują się do oddania pisma osobiście adresatowi. W niniejszej sprawie należy uznać, że przesyłka zawierająca wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi nie została prawidłowo doręczona w trybie zastępczym dorosłemu domownikowi skarżącego. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, znajdującego się w aktach sprawy, wynika, że odpis zarządzenia z dnia 6 maja 2016 r. odebrała w dniu 25 maja 2016 r. A. L. określona przez doręczającego jako "dorosły domownik". Stwierdzić należy, że w. zwrotne potwierdzenie odbioru (tzw. zwrotka) jest właściwym dowodem, z którym wiąże się domniemanie doręczenia przesyłki przez pocztę. Potwierdzenie to stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Pogląd ten należy uznać za ugruntowany w orzecznictwie sądowym (por. post. NSA z dnia 31 marca 2010 r. sygn. akt I FSK 1929/09 i powołane tam orzecznictwo Sądu Najwyższego, m.in. post. SN z dnia 30 kwietnia 1998 r. sygn. III CZ 51/98, opubl. OSNC 1998; wyrok NSA z dnia 12 grudnia 2008 r. sygn. akt II GSK 555/08, zbiór LEX nr 52569). Taki charakter zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki uzasadnia przyjęcie, że dokument ten korzysta z domniemania prawdziwości. Jednak domniemanie to może zostać obalone przeciwdowodem. W ocenie Sądu skarżący taki przeciwdowód przedstawił nadsyłając odpis skrócony aktu urodzenia A. L. – swojej siostry, z którego wynika, że w dniu odebrania ww. przesyłki była ona osobą małoletnią, gdyż urodziła się w dniu 17 lipca 2001 r. O tym, że wniosek o przyznanie prawa pomocy okazał się spóźniony skarżący dowiedział się dopiero po otrzymaniu odpisu postanowienia z dnia 29 czerwca 2016 r. o odrzuceniu skargi, co nastąpiło najwcześniej w dniu 14 lipca 2016 r. W tej sytuacji należało uznać, że skarżący uprawdopodobnił brak winy w dochowaniu terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Z powyższych względów na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.