V SA/Wa 1103/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Andrzej Kania, Sędzia WSA - Beata Krajewska (spr.), Sędzia WSA - Joanna Zabłocka, , Protokolant - Marcin Woźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2009 r. sprawy ze skargi K. [...] S. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie: odmowy przyznania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom". Uchyla zaskarżoną decyzję Przedmiotem skargi z 17 czerwca 2009 r. (data nadania) wniesionej przez K [...] S. jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nr [...] z [...] maja 2009r. r. utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. nr [...] z [...] lipca 2008r. w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwienie startu młodym rolnikom". Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym: Wnioskiem z 3 marca 2008 r. K. S. zwrócił się do Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. o przyznanie pomocy w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Wnioskodawca oświadczył, iż jest właścicielem 2,0 ha gruntów oraz poddzierżawia grunty o powierzchni 21,38 ha od osoby trzeciej, które ta osoba dzierżawi od Agencji Nieruchomości Rolnych (ANR). Ponadto posiada grunty o powierzchni 9,12 ha przejęte na podstawie umowy cesji dzierżawy zawartej pomiędzy ANR a Z. S. Decyzją z [...] lipca 2008r. Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. odmówił przyznania Skarżącemu pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom". W uzasadnieniu wskazał, iż Wnioskodawca nie spełnienia warunku określonego w § 3 ust. 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 200. poz. 1443, z późn. zm.) - zwanego dalej "rozporządzeniem", gdyż powierzchnia użytków rolnych w gospodarstwie Skarżącego jest mniejsza niż średnia powierzchnia gospodarstwa rolnego w województwie [...]. Organ nie uwzględnił gruntów poddzierżawionych, gdyż jego zdaniem dysponentem gruntów z Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa (ZWRSP) jest Agencja Nieruchomości Rolnych. Umowy poddzierżawy, zdaniem organu, nie można traktować jako dzierżawy z ZWRSP. Dyrektor Oddziału wskazał, iż stroną umowy poddzierżawy nie jest ANR, do której należy ziemia tylko osoba trzecia, która dysponuje przedmiotem dzierżawy na podstawie umowy zawartej z ANR. Wydzierżawiającego tj. Agencję nie wiąże żaden stosunek prawny z poddzierżawcą i prawa tej osoby do rzeczy poddzierżawionej mogą się utrzymywać tak długo jak istnieje stosunek podstawowy. Skarżący od powyższej decyzji złożył odwołanie w którym stwierdził, iż zaskarżona decyzja jest dla Niego krzywdząca i narusza prawo poprzez niezakwalifikowanie gruntów pochodzących z umowy poddzierżawy do powierzchni gospodarstwa rolnego. W toku postępowania odwoławczego Skarżący załączył nowe dokumenty, z których wynika, iż z dniem [...] stycznia 2009 r. Wnioskodawca wstąpił w miejsce dotychczasowego dzierżawcy. Decyzją z [...] maja 2009r. Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazał, iż ze zgromadzonej dokumentacji wynika, iż Skarżący na dzień złożenia wniosku nie posiadał gospodarstwa rolnego spełniającego wymóg średniej powierzchni gospodarstwa rolnego w województwie. Powierzchnia gruntów, które mogą być zakwalifikowane, według przepisów rozporządzenia, do wyliczenia powierzchni gospodarstwa rolnego w przypadku Skarżącego wynosi 11,12 ha (grunty nabyte w drodze umowy darowizny - 2 ha oraz grunty przejęte na podstawie umowy cesji dzierżawy zawartej pomiędzy ANR a Z. S. – 9,12 ha), natomiast średnia powierzchnia gospodarstwa rolnego w województwie [...] wynosi 29,18 ha. Organ odwoławczy wskazał, iż grunty nabyte w drodze umowy poddzierżawy nie mogą być zakwalifikowane do ustalenia minimalnej powierzchni gospodarstwa rolnego Skarżącego. Wyjaśnił, że umowa dzierżawy dotycząca gruntów pochodzących z Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, jest umową o szczególnym charakterze. Mają do niej zastosowanie przepisy ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz. U. z 2007 r. Nr 231 poz. 1700. z późn. zm.). Zdaniem Prezesa Agencji, jest to inna umowa dzierżawy, niż umowa dzierżawy (poddzierżawy), do której mają zastosowanie wyłącznie przepisy Kodeksu cywilnego. Umowy poddzierżawy nie można zakwalifikować do umów dzierżawy z Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, dlatego też w niniejszej sprawie nie zostały spełnione warunki przyznania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" określone w § 3 ust. 5 ww. rozporządzeniu, co uniemożliwia przyznanie pomocy. Odnosząc się do wstąpienia Wnioskodawcy w miejsce dotychczasowego dzierżawcy z dniem [...] stycznia 2009 r. organ wskazał, iż fakt ten nie mógł mieć wpływu na wynik sprawy, gdyż warunek minimalnej powierzchni użytków rolnych w gospodarstwie Wnioskodawcy musi być spełniony najpóźniej w dniu złożenia wniosku o przyznanie pomocy. W dniu 17 czerwca 2009 r. K. [...] S. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] maja 2009r., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i uchylenie decyzji ją poprzedzającej. Skarżący stwierdził, iż zaskarżone decyzje zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa. Wskazał, iż umowa poddzierżawy została zawarta za zgodą Agencji i w związku z tym, objęty nią areał winien zostać zaliczony do powierzchni posiadanego gospodarstwa rolnego. Skarżący podniósł, iż nie zaliczenie mu do celów niniejszej sprawy powierzchni 21,38 ha gruntów poddzierżawionych z zasobów ANR nie znajduje odzwierciedlenia w istniejących przepisach prawa. Zdaniem Strony nie ma znaczenia czy dzierżawi czy też poddzierżawia ziemię wchodzącą w skład ANR, ważne jest natomiast, że ziemia należy i wchodzi w skład zasobu ANR oraz fakt wyrażenia pisemnej zgody przez Agencję Nieruchomości Rolnych na poddzierżawę. W związku z powyższym Skarżący stwierdził, iż spełnia warunki minimalnej powierzchni gospodarstwa, która w województwie [...] wynosi 29,18 ha, bowiem jego gospodarstwo rolne w dniu złożenia wniosku miało powierzchnię 32,50 ha. W odpowiedzi na skargę Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi, jako niezasadnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem w granicach zakreślonych w art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Stosując środki określone w wyżej wskazanych ustawach sądy dokonują oceny, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu materialnemu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. W rozpoznawanej sprawie, w ocenie Sądu, stan faktyczny został w toku postępowania administracyjnego ustalony prawidłowo i jest między stronami bezsporny. Skarga jest jednakże zasadna, bowiem Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oparł rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonej decyzji na niewłaściwej interpretacji § 3 ust. 5, pkt 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 200. poz. 1443, z późn. zm.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie podziela stanowiska organu, iż łączącej Skarżącego z G. K. umowy poddzierżawy z dnia [...] listopada 2007 r. nie można zakwalifikować do umów dzierżawy z Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, o których mowa w § 3 ust. 5, pkt 3 powołanego rozporządzenia. Jakkolwiek zasadnie organ przyjął, że umowa dzierżawy dotycząca gruntów pochodzących z Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa jest umową o szczególnym charakterze, ponieważ mają do niej zastosowanie przepisy ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz. U. z 2007 r. Nr 231 poz. 1700. z późn. zm.) to już wniosek, iż na gruncie § 3 ust. 5, pkt 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. charakter ten uniemożliwia zaliczanie do wymaganej powierzchni gospodarstwa ziemi dzierżawionej z Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa przez osobę trzecią a następnie poddzierżawionej przez młodego rolnika - jest w ocenie Sądu nieprawidłowy. Zasady wydzierżawiania mienia wchodzącego w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa reguluje art. 38 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz. U. z 2007 r. Nr 231, poz. 1700. z późn. zm.). Ust. 1 tego artykułu stanowi, iż mienie wchodzące w skład Zasobu może być wydzierżawiane lub wynajmowane osobom fizycznym lub prawnym na zasadach Kodeksu cywilnego ( z zastrzeżeniem art. 38a, którego treść w żadnej mierze nie wpływa na przyjętą przez Sąd wykładnię). Przepisy Kodeksu cywilnego natomiast dopuszczają poddzierżawienie przedmiotu dzierżawy i ustanawiają jeden warunek sprecyzowany w art. 698 k.c., który w § 1 stanowi, iż bez zgody wydzierżawiającego dzierżawca nie może oddawać przedmiotu dzierżawy osobie trzeciej do bezpłatnego używania ani go poddzierżawiać. W razie naruszenia powyższego obowiązku wydzierżawiający może dzierżawę wypowiedzieć bez zachowania terminów wypowiedzenia (§ 2 art. 698 k.c.). Zgodnie z powyższym unormowaniem sporna umowa poddzierżawy z dnia [...] listopada 2007 r. została zawarta między Skarżącym a osobą trzecią za zgodą Agencji Nieruchomości Rolnych, do Zasobu której należy poddzierżawiany grunt. Zgoda Agencji na poddzierżawę jest w sprawie niesporna. Wynika wprost z treści pisma Agencji Nieruchomości Rolnych z dnia [...] listopada 2007 r. skierowanego do dzierżawcy. W piśmie tym Agencja nadto poinformowała, że przygotuje umowę poddzierżawy. W umowie poddzierżawy znalazł się w § 3 zapis, dopracowany w § 1 Aneksu nr [...] do umowy poddzierżawy z [...] listopada 2007 r., potwierdzający wyrażenie przez Agencję w dniu [...] listopada 2007 r. pisemnej zgody na poddzierżawę. Zdaniem Sądu powyższe jednoznacznie prowadzi do wniosku, iż przy spełnieniu warunków z art. 698 k.c. poddzierżawienie przez młodego rolnika ziemi należącej do Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa pozwala na zaliczenie poddzierżawianej powierzchni do powierzchni użytków rolnych w gospodarstwie na podstawie § 3 ust. 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 200. poz. 1443, z późn. zm.). Przyjętą przez Sąd wykładnię § 3 ust. 5 rozporządzenia wzmacnia analiza zapisu pkt 3 tego przepisu. Ustawodawca położył akcent na dzierżawieniu ziemi należącej do Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa nie stawiając wymogu dzierżawienia ziemi od Agencji Nieruchomości Rolnych. Wobec powyższego, uznając skargę za zasadną, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1, lit. a prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ, z mocy art. 153 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jest związany oceną prawną wyrażoną w orzeczeniu sądu.