V SA/Wa 1106/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Dorota Mydłowska (spr.), Sędzia WSA - Małgorzata Rysz, Sędzia WSA - Michał Sowiński, Protokolant starszy sekretarz - Monika Włochińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2010 r. sprawy ze skargi Z. C - FHU "[...]"[...] na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę. Przedmiotem skargi Z. C., prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą FHU "[...], jest decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi (dalej; Minister) z dnia [...] marca 2010r nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezesa Agencji Rynku Rolnego z dnia [...] grudnia 2009r. w przedmiocie ustalenia kary pieniężnej w wysokości 67.264,80 PLN stanowiącej 60 % wartości celnej nasion konopi nieprzeznaczonych do siewu o kodzie CN 1207 99 91 objętych, wydanym dla Skarżącego pozwoleniem nr [...] r. Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym: Prezes Agencji Rynku Rolnego (dalej: Prezes Agencji) decyzją z dnia [...].05.2007r, udzielił Z. C. wykonującemu działalność gospodarczą pod firmą FHU "[...] pozwolenia o wskazanym wyżej numerze, na przywóz nasion konopi nieprzeznaczonych do siewu w ilości 60.000 kg. Przedsiębiorca dokonał na podstawie udzielonego mu pozwolenia przywozu towaru w ilości 60 000 kg, co stanowiło ilość określoną w pozwoleniu. Zgodnie z art.17 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 507/2008 z dnia 6 czerwca 2008r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1673/2000 w sprawie wspólnej organizacji rynków lnu i konopi uprawianych na włókno (Dz.U.L 149 z 7.6.2008r. str. 38-54) oraz § 4 ust. 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 8 lutego 2005r. w sprawie pozwoleń na przywóz konopi z krajów trzecich, przedsiębiorca występując z wnioskiem o wydanie pozwolenia zobowiązał się, ze w terminie 12 miesięcy od dnia udzielenia pozwolenia przywiezione nasiona zostaną: uczynione niezdatnymi do siewu, wymieszane z nasionami innymi niż konopie do celów żywienia zwierząt bądź wywiezione do kraju trzeciego. § 7 wymienionego rozporządzenia Ministra Gospodarki stanowi, że w terminie 14 miesięcy od dnia udzielenia zezwolenia importer wspólnotowy przedkłada Prezesowi Agencji dokumenty potwierdzające , że nasiona konopi zostały poddane wymaganym czynnościom, określonym w § 4 ust. 2 rozporządzenia. W dniu 27.10.2008r. została zlecona kontrola, która została przeprowadzona przez Sekcję Kontroli Technicznych Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego w [...] w dniu 05.11. 2008r. Ze sporządzonego raportu wynika, że przywiezione na podstawie pozwolenia nasiona konopi zostały uczynione niezdatnymi do siewu poprzez poddanie ich wysokim temperaturom, co potwierdzały protokoły z suszenia w celu zniszczenia zarodków. Zgodnie z § 7 rozporządzenia Ministra Gospodarki, wskazanego powyżej, w terminie 14 miesięcy od dnia udzielenia pozwolenia na przywóz nasion konopi, importer wspólnotowy przedkłada Prezesowi Agencji dokumenty potwierdzające, że nasiona konopi zostały poddane wymaganym czynnościom, określonym w § 4 ust. 2 rozporządzenia. W przedmiotowej sprawie termin na przesłanie wymaganych dokumentów upłynął 17.07.2008r. Przedsiębiorca tychże dokumentów we wskazanym terminie nie złożył. W związku z powyższym Prezes Agencji wydał w dniu 20.08.2009r. postanowienie o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie ustalenia wysokości kary pieniężnej co do nasion przywiezionych na podstawie przedmiotowego pozwolenia. Decyzją z dnia [...] grudnia 2009r nr [...] Prezes ARR nałożył na przedsiębiorcę karę pieniężną w wysokości 67.264,80 zł. W uzasadnieniu Prezes wskazał, że zgodnie z art. 39a ust, 1 pkt. 2 ustawy o administrowaniu obrotem towarowym z zagranicą, karze pieniężnej podlega ten, kto będąc importerem nasion konopi nieprzeznaczonych do siewu, oznaczonych kodem CN 1207 99 91, nie przekazuje w terminie , którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 8g pkt 3, dokumentów potwierdzających wykonanie czynności, których mowa w art. 17a ust. 2 rozp. Komisji (WE) 245/2001. W myśl art. 39a ust.2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o administrowaniu obrotem towarowym z zagranicą (Dz. U. Nr 97 poz. 963 z póżn. zm.) , kara pieniężna wynosi 60 % wartości celnej przywiezionych nasion konopi. W odwołaniu przedsiębiorca podniósł, że spełnił podstawowe wymagania wynikające z § 4 ust. 2 pkt 2 rozporz. Ministra Gospodarki, a w dniu 5 listopada 2008r. dokumenty potwierdzające uczynienie nasion konopi niezdatnymi do siewu poprzez poddanie ich wysokim temperaturom zostały okazane kontrolerowi, a raport z przeprowadzonej kontroli wpłynął do ARR w dniu 12 listopada 2008r, co oznacza spełnienie warunków z otrzymanego pozwolenia. Ponadto, zdaniem strony, ustalona kara jest niewspółmiernie wysoka w stosunku do rodzaju i zakresu naruszonego obowiązku i stanowi naruszenie konstytucyjnej zasady sprawiedliwości społecznej, ponadto nie wzięto pod uwagę możliwości finansowych przedsiębiorcy oraz tego, że uchybienia nie spowodowały powstania szkody na rzecz Skarbu Państwa, Nadto, wskazano, ze uzasadnienie decyzji nie spełnia wymogów art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz.1071, z późn. zm,), dalej: k.p.a,. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...].02. 2010r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, ponadto podkreślił, że obowiązujące przepisy nie zawierają instrumentów pozwalających na zmianę wysokości kary w zależności od różnorakich czynników, w tym możliwości finansowych przedsiębiorcy. Wskazał także, że niezbędne informacje dotyczące zasad obrotu rynku konopi, w tym obowiązki jakie musi spełnić przedsiębiorca oraz sankcje za ich niedopełnienie, są ogólnie dostępne. Jednocześnie podkreślono, ze strona wykonuje działalność gospodarczą na własne ryzyko. Nie zgodził się także z zarzutami dot. naruszenia art. 107 k.p.a., gdyż decyzja zawiera wszystkie wymagane prawem elementy a także uzasadnienie faktyczne i prawne. Od powyższej decyzji Z. C. złożył skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżonej decyzji zarzucił: 1. obrazę przepisów prawa materialnego, tj. art. 39a ust, 1 pkt 2 oraz ust. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o administrowaniu obrotem towarowym z zagranica w zw. z art. 17 ust. 2 akapit 2 rozporz. Komisji (WE) nr 507/2008 z dnia 6 czerwca 2008r ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1673/2000 w sprawie wspólnej organizacji rynków lnu i konopi uprawianych na włókno (Dz.U.L 149 z 7.8,2008, str. 38- 54) oraz §7 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 8 lutego 2005r, w sprawie pozwoleń na przywóz konopi z krajów trzecich poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie tych przepisów skutkujące wymierzeniem Skarżącemu kary pieniężnej, 2. obrazę przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 8, 9, 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie - sprzeczne z podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego, jak również nieudzielanie Skarżącemu wszelkich niezbędnych wyjaśnień i wskazówek, co w konsekwencji skutkowało niedotrzymaniem przez Skarżącego terminu na przedłożenie Prezesowi ARR dokumentów potwierdzających, ze nasiona konopi zostały poddane procesowi uniezdatnienia do siewu, 3. obrazę przepisów Konstytucji, tj. art.2, 7, 8 ust. 2 polegająca na wydaniu skarżonej decyzji w sytuacji całkowitej niedookreśloności czynu, za który może zostać wymierzona kara administracyjna, jak również całkowitej niedookreśloności okoliczności skutkujących odstąpieniem od nałożenia kary lub zmniejszeniem rozmiarów nałożonej kary, co stanowi naruszenie konstytucyjnych zasad demokratycznego państwa prawa oraz praworządności, jak również naruszenie przez Organ II instancji zasady bezpośredniego stosowania Konstytucji. Rozwijając powyższe zarzuty w motywach skargi Strona wskazała, że w pełni wywiązała się z podstawowego obowiązku wynikającego z § 4 ust. 2 rozporz. Ministra Gospodarki i uniezdatniła nasiona konopi w terminie 12 miesięcy od dnia udzielenia pozwolenia na ich przywóz. Skarżący podkreślił, ze w dniu 5 listopada 2008r dokumenty potwierdzające powyższy fakt zostały okazane kontrolerowi Sekcji Technicznych OT ARR w [...], a raport z przeprowadzonej kontroli wpłynął do ARR w dniu 12 listopada 2008r, co oznacza spełnienie warunków nadania upoważnienia do przywozu nasion konopi innych niż siewne. Skarżący podniósł, że powyższa okoliczność nie została wzięta przez organ pod uwagę, a kara administracyjna nie może być wymierzona w oderwaniu od stanu faktycznego sprawy i całościowej oceny skutków związanych z jej nałożeniem. Jego zdaniem, wysokość wymierzonej w niniejszej sprawie kary pieniężnej w żaden sposób nie uwzględnia stopnia winy Skarżącego, który został de facto zrównany w odpowiedzialności z osobą, która po przywiezieniu na obszar Polski nasion konopi nie dokonała procesu nieuzdatnienia ich do siewu. Zarzucił niewspółmierność wymierzonej kary w stosunku do rodzaju i zakresu naruszonego obowiązku . Ustalenie tak wysokiej kary pieniężnej jest, w jego odczuciu, mocno krzywdzące i stanowi naruszenie zasady sprawiedliwości społecznej. Wskazał, że Prezes Agencji powinien uwzględnić możliwości finansowe przedsiębiorcy, a nałożona kara nie spełnia swojej funkcji prewencyjnej i pogarsza kondycję finansową firmy, Dalej Z. C. podkreślił, iż to w wyniku nieudzielania przez Prezesa Agencji należytej i wyczerpującej informacji o obowiązku przedłożenia wymaganych dokumentów, poniósł szkodę wskutek nieznajomości prawa. Na organie spoczywa obowiązek, zgodnie z art. 9 k.p.a. należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków. Zaznaczył, że "zasada czuwania,, wynikająca z powyższego przepisu nie może być wyłączona ze stosowania z powodu domniemania powszechnej znajomości przepisów prawa związanej z ich publikacją w dzienniku ustaw,, a zgodnie z utartym stanowiskiem doktryny, organ obowiązany jest z urzędu udzielać stronie i innym uczestnikom postępowania informacji prawnej. Bezczynność organu stanowi naruszenie prawa. Już z zaniedbania przez organ tego obowiązku powinna wynikać konieczność uchylenia przez organ II instancji decyzji Prezesa ARR, W ocenie Skarżącego decyzja została wydana z naruszeniem art. 7 i 8 ust, 2 Konstytucji RP, gdyż oba organy zbadały okoliczności faktyczne związane ze sprawą w sposób niewyczerpujący i nie oparli rozstrzygnięcia bezpośrednio na przepisach Konstytucji. Strona podniosła również, że decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie spełnia podstawowych wymogów określonych w przepisach k.p.a., nie zawiera uzasadnienia faktycznego jak również odniesienia do zarzutów odnośnie naruszenia art. 2 i 7 Konstytucji. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ponadto organ podkreślił, że w przedmiotowej sprawie nie zostały naruszone podstawowe zasady konstytucyjne tj. zasada demokratycznego państwa prawnego oraz zasada praworządności, gdyż przed wydaniem zaskarżonej decyzji organy obu instancji dokonały wnikliwej analizy prawnej istniejących regulacji oraz zbadały wszystkie okoliczności faktyczne jak i materiał dowodowy. Wskazał, ze działał na podstawie i w granicach przepisów prawa materialnego, a co za tym idzie - zgodnie z konstytucyjnymi zasadami wyrażonymi w art. 2 i 7 Konstytucji RP. Minister podniósł, że normy konstytucyjne nie mogą stanowić samodzielnej podstawy rozstrzygnięcia indywidualnej sprawy; możliwe jest to tylko w szczególnych sytuacjach, w których brak jest, zawartych w aktach normatywnych, uregulowań odnoszących się do danego stanu faktycznego, a w niniejszej sprawie sytuacja taka nie występuje. Ponadto ocena, czy przepisy powszechnie obowiązującego prawa są zgodne z Konstytucją nie leży w kompetencji Ministra, Wskazał także, że wydana decyzja zawiera wszystkie wymagane prawem elementy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył, co następuje: Na wstępie sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. inn. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), dalej "p.p.s.a."", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Funkcją sądownictwa administracyjnego jest więc sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. Wymaga to oceny, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. Rozważając w tym kontekście zarzuty zawarte w skardze stwierdzić należy, że nie są one zasadne. Bezsporne w sprawie jest to, że Przedsiębiorca wykonał obowiązek wynikający z art. 17 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 507/2008 z dnia 6 czerwca 2008r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1673/2000 w sprawie wspólnej organizacji rynków lnu i konopi uprawianych na włókno (Dz.U.L 149 z 7.6.2008, str. 38-54) oraz § 4 ust. 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 8 lutego 2005r, w sprawie pozwoleń na przywóz konopi z krajów trzecich, i w terminie 12 miesięcy od dnia udzielenia pozwolenia przywiezione nasiona zostały uczynione niezdatnymi do siewu poprzez poddanie ich wysokim temperaturom w celu zniszczenia zarodków. Są na wykonanie tej czynności, stosowne dokumenty. Jednakże, mimo istnienia obowiązku wynikającego z § 7 rozporz. Ministra Gospodarki, Skarżący nie przekazał Prezesowi ARR dokumentów potwierdzających ten fakt w terminie 14 miesięcy od dnia udzielenia zezwolenia. Termin ten upłynął w dniu 17.07.2008r. Dopiero przy piśmie z dnia 02.09.2009r Przedsiębiorca je przekazał, a więc uchybienie terminu wyniosło około 14 miesięcy. W związku z nieprzedłużeniem dokumentów w wymaganym przez prawo terminie, na podstawie art. 39a ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r o administrowaniu obrotem towarowym wymierzono karę pieniężną w wysokości 60 % wartości celnej przywiezionych nasion konopi. Podkreślenia wymaga fakt, że przepis nie różnicuje wysokości kary zależnie od tego, czy nie nastąpiło uniezdatnienie, czy też w wymaganym terminie nie przekazano dokumentów potwierdzających okoliczność dokonania uniezdatnienia. Zawsze wysokość kary, którą ma obowiązek nałożyć Prezes ARR, jest identyczna. Powołane wyżej przepisy nie dają organowi możliwości zmiany wysokości kary w zależności od różnorakich czynników, w tym możliwości finansowych przedsiębiorcy. Nie można się zgodzić z zarzutem naruszenia zasady demokratycznego państwa prawnego oraz zasady praworządności. Organ dokonał wnikliwej analizy okoliczności faktycznych i obowiązujących w tym zakresie regulacji prawnych, działając na podstawie i w granicach prawa. Rację ma organ utrzymując, że w niniejszej sprawie organ nie powinien bezpośrednio stosować przepisów Konstytucji RP, gdyż są , zawarte we wspomnianych wyżej aktach normatywnych, uregulowania odnoszące się do danego stanu faktycznego. Zdaniem sadu, zaskarżona decyzja zawiera wszystkie niezbędne elementy, które zostały umieszczone w jej strukturze, spełnia więc wymogi art.107 K.p.a.. Ponadto, prowadząc wieloletnią działalność gospodarczą Przedsiębiorca powinien dochować należytej staranności polegającej na znajomości przepisów odnoszących się do charakteru tej działalności. Organ administracyjny nie może z urzędu "pilnować" prawidłowego działania przedsiębiorców w sytuacji, kiedy określone przepisami obowiązki wynikają zarówno z obowiązującego prawa jak i z treści uzyskanego pozwolenia w którym, mającym formę decyzji, odstąpiono od uzasadnienia wobec uwzględnienia w całości żądań strony, wskazano jednak podstawę prawną- tę samą ustawę z 16 kwietnia 2004r, na podstawie której później została wymierzona kara pieniężna. Obowiązki uniezdatnienia nasion i przekazania dokumentów były jasne już w momencie otrzymania przez Skarżącego pozwolenia nr [...], zarzut więc nieudzielania mu informacji przez organ, nie może się w tej sytuacji ostać. Gdyby Przedsiębiorca miał wątpliwości, co do swoich obowiązków, i zwrócił się o wyjaśnienie, organ by mu go udzielił. W związku z powyższym, stwierdzając, że zarówno przeprowadzone postępowanie administracyjne, jak też wydana decyzja, są prawidłowe - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr 153, poz, 1270 z póżn. zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.