V SA/Wa 1111/14

Referendarz sądowy Anna Nasiłowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 10 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi J.K. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia (...) marca 2014 r. Nr (...) w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o przyznaniu płatności na zalesianie za rok 2012 p o s t a n a w i a: - odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego albo adwokata W złożonym na urzędowym formularzu (PPF) wniosku o przyznanie prawa pomocy J. K. (dalej: "skarżący", "strona") wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata lub radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, nie posiada żadnych oszczędności, z powodu niskich dochodów nie stać go na poniesienie kosztów sądowych i opłacenie pełnomocnika. Wskazał również na zły stan zdrowia oraz ocenił, że jego sprawa "ma skomplikowany charakter". Skarżący oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i synem, posiada mieszkanie o powierzchni 63 m.kw., budynek gospodarczy oraz nieruchomość rolną o powierzchni 27 ha. Oświadczył, że jego żona i syn nie posiadają żadnego majątku. Zgodnie ze złożonym oświadczeniem źródłem utrzymania rodziny są dochody z renty i najmu nieruchomości (1.512 zł), działalności gospodarczej prowadzonej przez syna skarżącego (około 1000 zł miesięcznie) oraz dochody z pracy w wymiarze ¼ etatu świadczonej przez jego żonę (360 zł). Ponadto skarżący oświadczył, że zawarł umowę o kredyt na zakup ziemi w wysokości 45.000 zł. Z uwagi na to, iż złożone oświadczenia okazały się niewystarczające dla oceny możliwości majątkowych wnioskodawcy, zarządzeniem z 12 września 2014r. wezwano go do udzielenia dodatkowych informacji oraz złożenia określonych dokumentów. Wezwanie zostało doręczone skarżącemu w dniu 17 września 2014r. Skarżący nie odpowiedział na wezwanie. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje. Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a., Sąd może – na wniosek strony - przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 258 § 1 p.p.s.a. czynności w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy mogą wykonywać referendarze sądowi. Przystępując do rozpoznania wniosku, przypomnieć należy, że zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Powyższe oznacza, że każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia. Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie NSA z 6 października 2004r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, należy mieć na uwadze, że na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, do Sądu należy natomiast ocena przytoczonych okoliczności. Zgodnie z art. 245 § 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Prawo pomocy w zakresie częściowym stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika. W niniejszej sprawie skarżący złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika, a więc o przyznanie prawa pomocy w całości. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Sąd może natomiast zwolnić osobę fizyczną z części kosztów postępowania, jeśli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W sytuacji, gdy oświadczenie zawarte we wniosku budzi wątpliwości lub jest niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego wnioskodawcy, na podstawie art. 255 p.p.s.a., można wezwać skarżącego do złożenia dodatkowego oświadczenia uzupełniającego, jak i przedstawienia dokumentów potwierdzających wykazywane okoliczności. W przedmiotowej sprawie oświadczenie zawarte we wniosku złożonym na urzędowym formularzu PPF było niewystarczające do oceny, czy skarżący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Dlatego też niezbędne okazało się wezwanie skarżącego do nadesłania dokumentów i złożenia oświadczeń pozwalających na lepszą ocenę jego sytuacji majątkowej. Przypomnieć należy, iż wnioskodawca – na którym spoczywa ciężar wykazania uprawnienia do skorzystania z wyjątkowej instytucji prawa pomocy – winien z należytą starannością zapoznać się z treścią wezwania oraz udzielić odpowiedzi na zadane pytania i złożyć wskazane w nim dokumenty, zaś w razie gdyby okazało się to niemożliwe bądź znacznie utrudnione winien wyjaśnić przyczyny takiego braku. W rozpoznawanej sprawie wezwanie nie zostało przez wnioskodawcę wykonane w zakreślonym terminie, dlatego uznać należy, iż skarżący nie wykazał, że ustawowa przesłanka przyznania tego prawa w odniesieniu do jego osoby wystąpiła. Analizując oświadczenia złożone przez skarżącego na formularzu PPF zauważyć należy, że skarżący nie jest pozbawiony majątku oraz posiada źródła dochodów. Skarżący posiada mieszkanie, nieruchomość rolną, otrzymuje rentę i uzyskuje dochód z tytułu wynajmu nieruchomości, a członkowie jego rodziny (żona i syn) uzyskują dochody z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej oraz z tytułu świadczonej pracy. Mając na uwadze, że skarżący nie odpowiedział na wezwanie i nie przedstawił dodatkowych dokumentów, nie było możliwe podjęcie innego rozstrzygnięcia, ponieważ brak dodatkowych informacji uniemożliwił porównanie wysokości obciążeń finansowych z jakimi wnioskodawca powinien się liczyć w postępowaniu sądowym z jego rzeczywistymi możliwościami płatniczymi. W związku z powyższym, na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.