V SA/Wa 1112/09

Referendarz sądowy Tomasz Zawiślak Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi S. L. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] maja 2009r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt; postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych; S. L. wystąpił z wnioskiem z 12 listopada 2009r., złożonym podczas rozprawy, o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku, jak i w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazała, iż gospodarstwo domowe prowadzi wraz z żoną (obecnie w ciąży) i trójką małoletnią dzieci, utrzymuje się z dochodów z gospodarstwa rolnego w łącznej wysokości 1669,28 złotych oraz dochodów żony z tytułu umowy o pracę w wysokości 2400,12 złotych. Skarżący wskazała, iż posiada dom o powierzchni 100 m², nieruchomość rolną o pow. 18,7333 ha, żona skarżącego posiada łąkę o powierzchni 2,24 ha. Innych nieruchomości, ruchomości, oszczędności i przedmiotów wartościowych nie posiada. Wyjaśnia również, iż spłaca kredyt w wysokości 36.000 złotych zaciągnięty na zakup ziemi oraz wyjaśnił, iż w 2009 roku w wyniku powodzi utracił plon w wysokości 69%. Do wniosku załączył protokół szacowania strat w gospodarstwie rolnym i zaświadczenia urzędu gminy wskazujące na dochodowość tego gospodarstwa. Podczas rozprawy wskazał również, że składa ten wniosek, ponieważ wydaje się mu, że w ten sposób mógłby uzyskać zwrot uiszczonego wpisu sądowego. W związku z tym, iż złożone oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawczyni, Sąd zobowiązał skarżącego do przedłożenia w terminie 7 dni informacji o posiadanych przez siebie i małżonkę rachunkach bankowych oraz aktualnego ich stanu. Pomimo powyższego zobowiązania w zakreślonym terminie skarżący nie złożył dodatkowych dokumentów zgodnie z powyższym postanowieniem Sądu. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej p.p.s.a. – prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. W przedmiotowej sprawie skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – stosownie do treści przepisu art. 199 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. – ponoszenie przez stronę kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a.). Instytucja prawa pomocy powinna być zatem stosowana w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Jednocześnie, zawarte w omawianym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z tego prawa. Zatem rozstrzygnięcie będzie zależało od tego, co zostanie przez wnioskodawcę udowodnione. W sytuacji, gdy oświadczenie zawarte we wniosku jest niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego wnioskodawcy lub budzi wątpliwości, na podstawie art. 255 p.p.s.a., można wezwać taką osobę do złożenia dodatkowego oświadczenia uzupełniającego, jak i potwierdzającego wykazywane przez nią okoliczności. W przedmiotowej sprawie, oświadczenie zawarte we wniosku skarżącego złożonym na urzędowym formularzu PPF z 12 listopada 2009 r. (data złożenia) było niewystarczające do oceny czy strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Dlatego też niezbędne okazało się wezwanie wnioskodawcy do podania informacji pozwalających na lepszą ocenę jego sytuacji majątkowej. Mając zatem na uwadze, iż wezwanie nie zostało przez wnioskodawcę wykonane w zakreślonym terminie uznać należy, iż nie wykazała ona, że ustawowa przesłanka przyznania tego prawa w odniesieniu do jego osoby wystąpiła. W tym stanie rzeczy nastąpił brak możliwości porównania wysokości obciążeń finansowych z jakimi zainteresowany powinien się liczyć w postępowaniu sądowym z jego rzeczywistymi możliwościami płatniczymi. W konsekwencji, brak ten wykluczył dokonanie oceny czy zaistniały przesłanki uprawniające do udzielenia skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Na marginesie należy zauważyć, iż skarżącemu nawet w wypadku przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie nie przysługiwałby zwrot już uiszczonego wpisu, gdyż wniosek o przyznanie prawa pomocy "jest skuteczny od momentu jego wniesienia i nie obejmuje on zwolnienia od kosztów, do uiszczenia których strona obowiązana jest przed jego złożeniem" (por. postanowienie NSA z 23 czerwca 2004r., sygn. akt FZ 125/04). W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji postanowienia.