V SA/Wa 1114/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Piotr Kraczowski (spr.), Sędzia WSA - Krystyna Madalińska – Urbaniak, Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Protokolant - Małgorzata Sieczkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 marca 2010 r. sprawy ze skargi B. P. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia ... czerwca 2009 r. nr ... w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności dla gospodarstwa niskotowarowego. oddala skargę U Z A S A D A N I E N I E B. P. (zwany dalej: Skarżącym) ... marca 2005 r. złożył w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w S. wniosek o pomoc finansową na działanie wspieranie gospodarstw niskotowarowych. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. decyzją z ... lutego 2006 r. nr ... przyznał dla gospodarstwa niskotowarowego płatności w łącznej wysokości ... zł. Pismem z ... stycznia 2008 r. Skarżący zwrócił się do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. z prośbą o wyrażenie zgody na przejęcie przez córkę A. P. płatności i zobowiązań dla gospodarstwa niskotowarowego z powodów zdrowotnych Skarżącego i jego ciężko chorej żony. Do pisma Skarżący załączył m.in. akt notarialny z ... października 2006 r. wg którego B. i J. małżonkowie P. przenieśli w drodze darowizny własność gospodarstwa (objętego wnioskiem o pomoc finansową na działanie wspieranie gospodarstwa niskotowarowych) na rzecz A. P. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. pismem z ... lutego 2008 r. w odpowiedzi na pismo z ... stycznia 2008 r. poinformował Skarżącego o niedotrzymaniu zobowiązania niskotowarowego i o wynikających z tego faktu konsekwencjach. Ponadto drugim pismem z ... lutego 2008 r. poinformował A. P. o braku możliwości przejęcia przez nią zobowiązań oraz płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w świetle obowiązujących przepisów. Następnie Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. decyzją z... marca 2008 r. wstrzymał przyznaną Skarżącemu płatność dla gospodarstwa niskotowarowego, która – po rozpatrzeniu odwołania Skarżącego – została utrzymana w mocy decyzją Dyrektora Ś. Oddziału Regionalnego ARiMR z ... czerwca 2008 r. Prezes ARiMR zawiadomieniem z ... listopada 2008 r. poinformował Skarżącego o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych przyznanych decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. z ... lutego 2006 r. Prezes ARiMR decyzją z ... grudnia 2008 r. nr ... ustalił Skarżącemu kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarstw niskotowarowych. Skarżący ... grudnia 2008 r. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Prezes ARiMR decyzją z ... czerwca 2009 r. nr 38/08/09 – wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze zm.; zwanej dalej: k.p.a.), w zw. z art. 29 ust. 4 ustawy z 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98 poz. 634) – utrzymał w mocy własną decyzję z ... grudnia 2008 r. W uzasadnieniu decyzji Prezes ARiMR wskazał, że zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 4 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z 7 grudnia 2004 r. w spawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 286, poz. 2870 ze zm.; zwanego dalej: rozporządzeniem WGN) – płatność dla gospodarstwa niskotowarowego jest udzielana producentowi rolnemu, który zobowiąże się do nieprzenoszenia własności gospodarstwa niskotowarowego przez okres 5 lat od dnia przyznania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego. Organ wyjaśnił, że Skarżący umową darowizny z ... października 2006 r. przeniósł własność gospodarstwa niskotowarowego na rzecz córki i tym samym uchybił przyjętemu na siebie zobowiązaniu do nieprzenoszenia własności gospodarstwa przez okres pięciu lat od dnia przyznania płatności. Jednocześnie organ zauważył, iż zgodnie z § 10 rozporządzenia WGN – płatność dla gospodarstwa niskotowarowego podlega wstrzymaniu i zwrotowi, jeżeli producent rolny przeniósł własność gospodarstwa niskotowarowego przed upływem 5 lat od dnia przyznania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego, z zastrzeżeniem § 11 (przeniesienia własności gospodarstwa niskotowarowego na rzecz następcy producenta rolnego, któremu przyznano rentę strukturalną). W przedmiotowej sprawie § 11 rozporządzenie WGN nie ma zastosowania, ponieważ Skarżący nie ubiegał się o przyznanie renty strukturalnej. Organ odnosząc się argumentów Skarżącego dotyczących stanu zdrowia jego i jego małżonki stwierdził, że przepisy rozporządzenia WGN nie wymagają aby producent rolny, ubiegający się o płatności dla gospodarstwa niskotowarowego, działał osobiście w ramach prowadzonej działalności rolniczej. Fakt uznania producenta rolnego za długotrwale niezdolnego do pracy w gospodarstwie rolnym, nie stanowi negatywnej przesłanki do wypłacenia płatności w ramach działania wspieranie gospodarstw niskotowarowych. Co więcej rozporządzenie WGN dopuszcza możliwość wypłacenia 4 i 5 raty płatności, pomimo niezrealizowania przedsięwzięć zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego, jeżeli powodem była m.in. długotrwała niezdolność do pracy producenta rolnego (§ 9 ust. 3). Nie mniej jednak, negatywną przesłanką pozostaje fakt zbycia gospodarstwa niskotowarowego przed upływem 5 lat od dnia przyznania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego, co miało miejsce w przedmiotowej sprawie. Ponadto nie rozstrzygnięcie sprawy nie ma również wpływu fakt, że Skarżący ... kwietnia 2008 r. na mocy aktu notarialnego, stał się ponownie właścicielem gospodarstwa rolnego. Zdaniem organu Skarżący był zobowiązany do posiadania na własność gospodarstwa rolnego w sposób ciągły przez 5 lat od czasu przyznania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego. Ponowne przyjęcie na własność przedmiotowego gospodarstwa nie zmienia faktu, że Skarżący nie dotrzymał zobowiązania wynikającego z przepisu § 3 ust. 1 pkt 4 lit. b rozporządzenia WGN. Dodatkowo organ wskazał, że Skarżący podpisując wniosek ... marca 2005 r. oświadczył, iż znane mu są zasady przyznawania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego, oraz że jest świadomy skutków niewykonania zobowiązań wynikających z realizacji działania "wspieranie gospodarstw niskotowarowych". Jednocześnie Skarżący zobowiązał się do nieprzenoszenia własności gospodarstwa niskotowarowego przez okres 5 lat od dnia przyznania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego. Dlatego też – w opinii organu – należy uznać, że Skarżący został należycie poinformowany o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. Na decyzję z ... czerwca 2009 r. Prezesa ARiMR, Skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o jej uchylenie. Zaskarżonej decyzji zarzucił rażące naruszenie prawa materialnego: § 3 ust. 1 pkt 4 lit. b rozporządzenia WGN poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe stosowanie do stanu faktycznego w niniejszej sprawie. Bowiem samo zobowiązanie się do nieprzenoszenia własności gospodarstwa niskotowarowego przez okres 5 lat od dnia przyznania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego automatycznie nie może skutkować o nienależnym pobraniu płatności z tego tytułu zwłaszcza, iż w dacie podjęcia decyzji nadal jest właścicielem tegoż gospodarstwa i był w jego posiadaniu przez cały okres czasu, co wynika z § 3 aktu notarialnego rep. A nr ... z ... kwietnia 2008 r. Natomiast realizując decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. z ... lutego 2006 r. nie miał świadomości, iż przeniesienie własności będzie pociągać tak daleko idące ujemne skutki, gdyż decyzja ta nie zawierała takich klauzul ani zobowiązań, a jego stan zdrowia psychicznego był tego rodzaju, że usprawiedliwiał podjęte czynności cywilno – prawne. Zarzucił także, że decyzja o przyznaniu płatności nie zawierała uzasadnienia, a Skarżący nie składał żadnych zobowiązań o nieprzenoszeniu gospodarstwa rolnego, a w jej sentencji nie powołano się na § 10 rozporządzenia WGN. W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR podtrzymał w całości stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ przy wydawaniu zaskarżonej decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności dla gospodarstwa niskotowarowego, organ administracji nie naruszył przepisów prawa materialnego, ani proceduralnego, w stopniu, który uzasadniałby ich uchylenie. Szczegółowe warunki i tryb udzielania, wstrzymywania, zawieszania, zwracania i zmniejszania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych określa rozporządzenie WGN. W myśl § 3 rozporządzenia WGN – płatność dla gospodarstwa niskotowarowego jest udzielana producentowi rolnemu, który: 1) jest osobą fizyczną; 2) prowadził, przez okres co najmniej 3 lat przed złożeniem wniosku, działalność rolniczą w zakresie produkcji roślinnej lub zwierzęcej; 3) w dniu złożenia wniosku prowadził działalność rolniczą, w gospodarstwie rolnym stanowiącym przedmiot odrębnej własności producenta rolnego lub jego małżonka, albo przedmiot ich współwłasności oraz będącym gospodarstwem niskotowarowym w rozumieniu decyzji 85/377/EWG z 7 czerwca 1985 r. ustanawiającej wspólnotowa typologię gospodarstw rolnych (Dz. U. WE L 220 ze zm.); 4) zobowiąże się do realizacji przedsięwzięć mających na celu restrukturyzację gospodarstwa niskotowarowego dotyczących prowadzenia działalności rolniczej lub pozarolniczej działalności gospodarczej, zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego, a także do nieprzenoszenia własności gospodarstwa niskotowarowego przez okres 5 lat od dnia przyznania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego (§ 4). Rozporządzenie WGN określa także konsekwencje niedotrzymania zobowiązania polegającego na nieprzenoszeniu własność gospodarstwa niskotowarowego w okresie 5 lat od dnia przyznania płatności, którymi są wstrzymanie i zwrot płatność dla gospodarstw niskotowarowych (§ 10). Wstrzymanie płatności dla gospodarstwa niskotowarowego następuje na podstawie decyzji administracyjnej kierownika biura powiatowego Agencji, właściwego ze względu na miejsce zamieszkania producenta rolnego (§ 13). Jednakże, gdy przeniesienie własności gospodarstwa niskotowarowego nastąpi w związku z przyznaniem renty strukturalnej na rzecz następcy producenta rolnego, który w terminie 35 dni od daty przeniesienia własności tego gospodarstwa złoży stosowne oświadczenie, płatność dla gospodarstw niskotowarowych nie podlega zwrotowi a pozostała do wypłaty pomoc finansowa przysługuje temu następcy (§ 11). Z powyższego wynika, więc, że jednym z koniecznych warunków, które musi spełnić producent rolny ubiegający się o przyznanie przedmiotowej płatności, jak również ten, któremu taką płatność przyznano jest nieprzenoszenia własności gospodarstwa niskotowarowego przez okres 5 lat od dnia przyznania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego. Skarżący składając ... marca 2005 r. wniosek o pomoc finansową na wspieranie gospodarstw niskotowarowych – wbrew zarzutom skargi – miał świadomość wypełnienia ww. warunków. Bowiem we wniosku podpisał oświadczenie (sekcja XI wniosku), iż znane mu są zasady przyznawania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego, oraz że jest świadomy skutków niewykonania zobowiązań wynikających z realizacji działania "wspieranie gospodarstw niskotowarowych". Skarżący zobowiązał się również – zgodnie z pkt 15 ppkt 2 akapitu drugiego sekcji XI – do nieprzenoszenia własności gospodarstwa niskotowarowego przez okres 5 lat od dnia przyznania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego (z zastrzeżeniem, że zobowiązanie to nie dotyczy przeniesienia własności tego gospodarstwa na rzecz następcy w zamian za rentę strukturalną). Tak więc przyznanie przedmiotowej płatności począwszy od ... lutego 2006 r. spowodowało, że dopiero w lutym 2011 r. Skarżący mógłby przenieść własność gospodarstwa rolnego, bez konsekwencji wstrzymania a następnie zwrotu płatności. Z aktach sprawy bezsprzecznie wynika, że własność gospodarstwa niskotowarowego Skarżący przeniósł ... października 2006 r. na rzecz córki A. P. (umowa darowizny, akt notarialny rep. ...), a nie na rzecz następcy za rentę strukturalną, czynności tej dokonał przed upływem 5 letniego okresu, w którym własność gospodarstwa rolnego nie powinna być przenoszona bez konsekwencji wynikających z § 10 rozporządzenia WGN. W związku z tym organy słusznie uznały, iż Skarżący uchybił przyjętemu na siebie zobowiązaniu do nieprzenoszenia własności gospodarstwa przez okres 5 lat od dnia przyznania płatności. Przy czym wskazać należy, iż późniejsze powrotne przeniesienie (9 kwietnia 2008 r.) przez A. P. na rzecz Skarżącego własności gospodarstwa niskotowarowego, nie konwaliduje (naprawia) warunku nieprzenoszenia własności gospodarstwa niskotowarowego przez okres 5 lat od dnia przyznania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego. Bez znaczenia jest także podnoszony przez Skarżącego argument, że mimo przeniesienia własności gospodarstwa, cały czas pozostawał w jego posiadaniu, gdyż warunek dotyczy wyraźnie własności, a nie stanu posiadania. Zatem zarzut skargi dotyczący naruszenia § 3 ust. 1 pkt 4 lit. b rozporządzenia WGN należało uznać za bezzasadny. Za chybiony należało także uznać zarzut skargi dotyczący braku pouczenia Skarżącego w decyzji przyznającej płatność z 1 lutego 2006 r. o warunku nieprzenoszenia gospodarstwa rolnego. W sytuacji bowiem, gdy organ wydaje decyzję zgodną z żądaniem strony, zgodnie z art. 107 § 4 k.p.a. może odstąpić od uzasadnienia decyzji i taki przypadek miał miejsce w przedmiotowej sprawie. Poza tym Skarżący, co wyjaśniono powyżej, składając wniosek oświadczył, że znane mu są warunki i zasady przyznawania przedmiotowej płatności. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie – z mocy przepisu art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – orzekł jak w sentencji wyroku.