V SA/Wa 1124/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak (spr.), Protokolant ref. staż. - Tomasz Godlewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2010 r. sprawy ze skargi L.Z. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie wstrzymania przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych. oddala skargę Przedmiotem skargi L.Z. jest decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR z [...] lutego 2010 r. o utrzymaniu w mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G. z/s w M. o odmowie przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolno środowiskowych. Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym : W dniu 15 maja 2008 r. do Biura Powiatowego G. wpłynął wniosek L.Z. o przyznanie kolejnej płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych; wnioskodawca zadeklarował użytkowanie w ramach pakietu ochrona gleb i wód, wariant międzyplon ścierniskowy na powierzchni 6,80 ha. W dniu 3 lutego 2009 roku w gospodarstwie rolnym L.Z. została przeprowadzona kontrola na miejscu metodą inspekcji terenowej w oparciu o art. 27 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE L 141 z 30.04.2004r. z późń. zm.). Beneficjent został skierowany do kontroli na miejscu metodą manualną na podstawie weryfikacji wniosku o płatności na rok 2008 z której wynikało, iż rolnik nie spełnia wymóg z załącznika 1 cz.II do Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004r w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 174, poz. 1809 z póz. zm.) nakazującego w okresie zimy co najmniej 33 % gruntów ornych pokrywać roślinnością (oziminy, poplony). Z kontroli na miejscu został sporządzony raport nr [...] z którego wynika że w dniu kontroli na działkach rolnych C, D, E, F, T, na których Strona deklarowała we wniosku o płatność rolnośrodowiskową jako poplon gorczycę białą stwierdzono rżysko. Natomiast na działce rolnej Ł stwierdzono "uprawę po zbiorze". Natomiast przy wszystkich działkach rolnych z deklaracją poplonu stwierdzono kod niezgodności W28 - nie stwierdzono zasiewu uprawy na dzień kontroli K01c oraz W26 - nie stwierdzono deklarowanej rośliny, bądź deklarowana roślina należy do innej grupy płatności Podczas kontroli na miejscu zostały wykonane zdjęcia dokumentujące stan faktyczny na kontrolowanych działkach rolnych. Po zapoznaniu się z wynikami kontroli L.Z. złożył pismo, w którym domagał się ponownej kontroli. Wyjaśnił, iż we wrześniu 2008 r. wysiał gorczycę na wszystkich deklarowanych do poplonu działkach, ale zamiast zaorać pole wykonał tylko zabieg broną talerzową. Ponieważ panowała susza gorczyca wzeszła bardzo słabo i po okresie zimowym była praktycznie niewidoczna, gdyż rośliny przemarzły, a pozostałość zniszczyła zwierzyna leśna. Wskazał też, że na działkach ewidencyjnych nr [...] i [...] posiał mieszankę żyta z gorczycą o łącznej powierzchni 1,43 ha. Działki rolne położone na w/w działkach ewidencyjnych nie były deklarowane do płatności rolnośrodowiskowej na 2008 rok, dlatego nie były sprawdzane podczas kontroli na miejscu. Beneficjent podniósł również argument, iż jest w trudnej sytuacji finansowej i obawia się grożącej mu w tej sytuacji windykacji nienależnie pobranych środków. Jednak Biuro Kontroli na miejscu podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko. Decyzją z dnia [...] maja 2009 r. Kierownik Biura Powiatowego w G. z/s w M. odmówił przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych na rok 2008. Od powyższej decyzji L.Z. wniósł odwołanie. Kolejny raz podniósł, iż wykonał zabieg broną talerzową i posiał gorczycę na deklarowanej powierzchni. Ponadto oskarżył inspektorów kontroli na miejscu o żądanie korzyści majątkowych podczas drugiej wizyty w jego gospodarstwie. W dniu [...] października 2009 roku Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wydał decyzję nr [...] o uchyleniu całości decyzji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia w związku z przesłankami do wstrzymania płatności rolnośrodowiskowej. W dniu [...] grudnia 2009 roku Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji Modernizacji Rolnictwa w G. z/s w M. wydał decyzję nr [...] o wstrzymaniu płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych . W dniu 19 stycznia 2010 roku do [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wpłynęło odwołanie L.Z. od powyższej decyzji, w którym Strona podtrzymała swoje wcześniejsze stanowisko. Wspomnianą wyżej decyzją z [...] lutego 2010 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy nie zgodził się z zarzutami dot. nieprawidłowości w przeprowadzeniu kontroli na miejscu. Wskazał, że protokoły z kontroli na miejscu były ponownie weryfikowane przez organ do tego powołany. Natomiast działki ewidencyjne zostały zlokalizowane na podstawie podkładów mapowych oraz załączników graficznych. Kontrola w/w działek została przeprowadzona w obecności beneficjenta, który nie zgłaszał zastrzeżeń, co do lokalizacji działek rolnych, ani też nie wniósł uwag do protokołu. Nieprawidłowości zostały udokumentowane poprzez wykonanie zdjęć na spornych działkach. Podczas kontroli były sprawdzane nie tylko powierzchnie działek rolnych, rodzaje deklarowanej upraw, ale również dokumentacja oraz przestrzeganie zadań i warunków, które należy spełnić, aby otrzymać płatność rolno środowiskową; w rejestrze działalności rolnośrodowiskowej jest odnotowany zabieg talerzowania. Następnie został przekreślony i podpisany przez Beneficjenta. Natomiast pozostał zapis informujący o wykonaniu siewu gorczycy. Organ odwoławczy podkreślił, iż inspektorzy odnotowali fakt spełnienia przez stronę wymogu dotyczącego obsiania 33 % gruntów rolnych w okresie jesienno – zimowym. Według danych z protokołu nadzień wykonywania kontroli ogólna powierzchnia gruntów ornych w gospodarstwie L.Z. wynosiła 31,73 ha, w tym 24,27 ha było obsiane oziminą. Natomiast nie stwierdzono poplonów na działkach rolnych deklarowanych w pakiecie ochrona gleb i wód o łącznej powierzchni 6,80 ( w protokole 6,93 ha gdyż na działce rolnej Ł zamiast deklarowanej powierzchni 1,5 ha stwierdzono powierzchnię 1,63 ha).Zgodnie z § 3 ust 1 pkt 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 174 poz. 1809 z późn. zm.), płatność rolnośrodowiskowa jest udzielana producentowi rolnemu do działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, użytkowanych jako grunty orne, łąki lub pastwiska, a w przypadku pakietu rolnictwo ekologiczne użytkowanych również jako sady. Ponadto zgodnie z art. 23 Rozporządzenia Rady (WE) NR 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich ze środków Europejskiego Funduszu Orientacji Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniające i uchylające niektóre rozporządzenia (Dz. U. L 160,26/06/1999 P. 0080 – 0102), wsparcie jest przyznawane rolnikom, którzy zobowiążą się dc stosowania praktyk rolnośrodowiskowych przez okres co najmniej pięciu lat. W miarę potrzeby, dla szczególnych rodzajów zobowiązań określany jest dłuższy okres, uwzględniający ich skutki środowiskowe. Zobowiązania rolno środowiskowe obejmują więcej niż tylko stosowanie zwykłej dobrej praktyki rolniczej. Dalej organ wskazał, że w przypadku Skarżącego kwestią sporną nie jest sam fakt wysiania gorczycy, który Strona dokumentuje w rejestrze działalności rolnośrodowiskowej, ale złe zastosowanie uprawy agrotechnicznej, w wyniku której w miesiącu lutym na polu stwierdzono rżysko zamiast planowanej uprawy. Organ podkreślił. Że w programie rolnośrodowiskowym nie wystarczy posiać ziarno na plon. Należy również odpowiednio zadbać o uprawą. Faktem jest, że kontrola odbyła się w miesiącu zimowym i o tej porze rośliny mogły przemarznąć, niemniej jednak fakt zastania na polu rżyska nasuwa pytanie, czy został wykonany na polu jakikolwiek zabieg pouprawowy. Dalej organ odwoławczy przypomniał, że wnioskodawca podpisując wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej zobowiązuje się w sekcji XI wniosku do informowania Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o każdym fakcie, który ma wpływ na przyznanie płatności. W przypadku wcześniejszego zgłoszenia nieudatności uprawy Wnioskodawca może uniknąć sankcji. W przypadku ochrony gleb jest jeszcze dodatkowe wymaganie zawarte § 3 ust.2 w/w rozporządzenia mówiące, że w przypadku realizacji pakietu "ochrona gleb i wód" łączna powierzchnia działek rolnych użytkowanych jako grunty orne, do których może być udzielona płatność rolnośrodowiskowa wynosi co najmniej 1 ha. W związku z powyższym Strona nie dopełniła warunku zawartego w § 3 ust.1 pkt. 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 roku, gdyż kontrola przeprowadzona w lutym 2009 roku (okres zimowy) stwierdziła resztki pożniwne, wskazujące na brak zabiegów agrotechnicznych potrzebnych do wykonania prawidłowego wysiewu, co skutkuje odmową płatności w danym roku. Od powyższego rozstrzygnięcia L.Z. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze powtórzył po raz kolejny, że jesienią wysiał gorczycę. Wskazał ponadto, że prosił o kolejną kontrolę i sprawdzenie na miejscu czy gorczyca była wysiana. Jego zdaniem można to łatwo sprawdzić, gdyż ma ona inny system korzeniowy niż zboże. Wskazał też, że kontrola ograniczyła się tylko do tych działek, które miały być obsiane gorczycą. Na pozostałych działkach inspektorzy nie byli i do protokołu kontroli wpisali stan wg jego oświadczenia. W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie i uznając zarzuty skargi za bezzasadne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 §1 i 2 ustawy z dnia 25.07.2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności publicznej przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Przepis art. 3 §2 pkt 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm. - zwana dalej p.p.s.a.) stanowi, że kontrola działalności administracyjnej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mający wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego które mogły w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowań (art. 145 §1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). W niniejszej sprawie nie zachodzi żadna ze wspomnianych wyżej okoliczności mogąca doprowadzić do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Organy administracji: Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, działający w pierwszej instancji oraz Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, działający w drugiej instancji, wydali decyzje mające pełne oparcie w przepisach prawa. Organy wyczerpująco zebrały materiał dowodowy, zgodnie z art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz nie uchybiły przy tym zasadom określonym w rozdziale 2 działu I K.p.a. które przewidują podstawowe założenia prowadzenia postępowania. Szczegółowe warunki i tryb przyznawania płatności z tytułu wspierania przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt reguluje rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 20.08.2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wsparcie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. z 2004r. nr 274, poz. 1809 ze zm.). Przepis § 2 ust. 1 wyżej wymienionego rozporządzenia stanowi, że płatność rolnośrodowiskowa jest udzielana producentowi rolnemu, który prowadzi działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym o powierzchni wynoszącym co najmniej 1ha użytków rolnych i zobowiąże się do: 1) przestrzegania wymagań o których mowa w art. 23 Rozporządzenia 1257/1999/WE z 17.05.1999r. w sprawie wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOiGR), nowelizującego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz.Urz.WEL 160 z 26.06.1999r. z późn.zm.) oraz art. 13 i 20 Rozporządzenia 817/2004/WE z dnia 29.04.2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia 1257/1999/WE (Dz.Urz.UEL 153 z 30.04.2004r.) 2) realizacji pakietu o którym mowa w § 1 ust. 2 zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej czy prowadzenia rejestru działań realizowanych w ramach programu rolnośrodowiskowego (rejestru działalności rolnośrodowiskowej zawierającego wykaz wypasu zwierząt oraz działań agrotechnicznych w tym zastosowania nawozów i wykonania zabiegów przy użyciu środków ochrony roślin w tym też rejestr ten w odniesieniu do zastosowania nawozów prowadzi się dla całego gospodarstwa rolnego - rejestr działalności rolnośrodowiskowej prowadzi się na formularzu udostępnionym przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. 3) w przypadku realizacji pakietu o którym mowa w §1 ust. 2 pkt 1 - realizacji tego pakietu na wszystkich działkach rolnych w gospodarstwie rolnym. Natomiast § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia wskazuje, że jest ona udzielana producentowi rolnemu do działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, użytkowanych jako grunty orne, łąki lub pastwiska a w przypadku pakietu o którym mowa w § 1 ust. 2 pkt 2, użytkowanych również jako sady. Zgodnie z załącznikiem nr 1 część II ust. 5 pkt 2 ppkt c akapit 1 wyżej wymienionego rozporządzenia w zależności od uprawianych roślin w plonie głównym należy do 30 września obsiać deklarowane działki: bobikiem, kapustą pastewną, rzepą ścierniskową, łubinem żółtym i wąskolistnym, peluszką, słonecznikiem, wyką siewną, rzepakiem jarym, rzodkwią oleistą, gorczycą, seradelą lub facelią - w wariancie K01c, Niekwestionowane w sprawie są ustalenia, że w dniu 15.05.2008r. Skarżący złożył wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt w którym zadeklarował realizację pakietu K01 - realizacja pakietu ochrony gleb i wód w wariancie - K01c - międzyplon ,ścierniskowy na powierzchni 6,80 ha. W dniu 03.02.2009r. w gospodarstwie Skarżącego przeprowadzono kontrolę, w wyniku której stwierdzono, że na działkach rolnych C, D, E, F oraz T na których strona deklarowała jako poplon gorczycę białą znajduje się rżysko. Czynności kontrolne przeprowadzone zostały w obecności Skarżącego. Sporządzono z nich protokół którego odpis został mu doręczony. Skarżący nie zakwestionował wyników kontroli ( tj. tego z ze na działkach zadeklarowanych do poplonu międzyścierniskowego było niezaorane rżysko i nie było widocznej uprawy gorczycy ), twierdził tylko, że gorczycę wysiał, ale z uwagi na błędny zabieg agrotechniczny uprawa się nie udała. Wyżej wskazane przepisy oraz ustalony stan faktyczny daje podstawę do oceny, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Stan na działkach zadeklarowanych do obsiania gorczycą nie budzi wątpliwości – widoczny jest na sporządzonej przez kontrolujących dokumentacji fotograficznej – jest widoczne rżysko zamiast zadeklarowanej uprawy. Stanowisko organu co do argumentów Skarżącego, że obsiał on zadeklarowane działki gorczycą, jednak nie przeorał pola, tylko wykonał zabieg broną talerzową, która jednak nie przyniosła pożądanego rezultatu z uwagi na panującą suszę, jest słuszne. Jak wyżej wspomniano rolnik zobowiązując się do realizacji przedsięwzięcia rolnośrodowiskowego zobowiązał się stosowania zasad dobrej praktyki rolniczej. Powinien więc dostosować wykonywane zabiegi do panujących warunków glebowych i wykonać takie zabiegi agrotechniczne, które umożliwiłyby właściwy wzrost roślinie wysianej jako poplon. Ze zdjęć w sposób ewidentny wynika, że takie zabiegi nie były wykonane i skutek w postaci pokrycia w okresie zimowym roślinnością działek zadeklarowanych we wniosku nie wystąpił. Należy dodatkowo wskazać, że rolnik nie powołał się na żadne z okoliczności , które mogłyby spowodować uniknięcie negatywnych skutków powyższego stanu rzeczy. Zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 rozporządzenia Komisji (WE) z dnia 29 kwietnia 2004r., 817/2004/WE dopuszcza się możliwość uwzględnienia przez Państwa Członkowskie, w indywidualnych przypadkach, siły wyżej według kategorii wymienionych tam od lit. a - f, takich jak - przykładowo - śmierć rolnika, jego niezdolność do wykonywania zawodu, poważna klęska żywiołowa itp. O okolicznościach tych należy zawiadomić organ na piśmie wskazując odpowiednie dowody. Dlatego też organ miał pełne podstawy do wstrzymania płatności za rok 2008 na podstawie § 17 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z 20.08.2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wsparcie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich i Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a skargę oddalił.