V SA/Wa 113/11

Referendarz sądowy Anna Nasiłowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 30 marca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi W.Z. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] listopada 2010 r. Nr [...] w przedmiocie: ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt p o s t a n a w i a: - odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych W złożonym na urzędowym formularzu (PPF) wniosku o przyznanie prawa pomocy W. Z. (dalej: "skarżący" lub "strona") wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wyjaśnił, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego siebie i rodziny. Roczne wydatki na prowadzone wspólnie z synem gospodarstwo rolne wynoszą około 286.148 złotych. Roczny dochód często nie pokrywa wydatków. W gospodarstwie domowym skarżącego pozostaje siedem osób, w tym troje dzieci. Skarżący posiada dom o powierzchni 200 m.kw., nieruchomość rolną o powierzchni 55,51 ha. Samochód osobowy S. rocznik 2009, kombajn R.B. z 1999 roku. Jego syn jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni 28 ha. Do miesięcznych dochodów skarżący zaliczył rentę żony w kwocie 639,19 zł oraz przychody z prowadzonego przez skarżącego oraz jego syna gospodarstwa rolnego w łącznej wysokości 10.200 zł. Skarżący wyjaśnił ponadto, że nakłady na prowadzone gospodarstwo rolne (własne oraz syna) wynoszą średnio około 23.845 zł miesięcznie, a koszty leczenia skarżącego i jego żony to wydatek miesięczny w wysokości 400 zł miesięcznie. W piśmie przewodnim do wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący wyjaśnił, że hoduje bydło oraz zajmuje się uprawą roślin, a na prowadzone gospodarstwo otrzymuje dopłaty unijne w wysokości 54.000 zł roczne, a jego syn w wysokości 26.200 zł, na dowód czego załączył kserokopie decyzji. Skarżący płaci podatek rolny w kwocie 1.561 zł, a jego syn w kwocie 1.600 zł. Skarżący opisał też koszty utrzymania gospodarstwa rolnego. Wskazał, że miesięczny wydatek na zakup paszy dla zwierząt wynosi około 1.500 zł, na środki ochrony roślin skarżący wydaje około 2.500 zł miesięcznie, inne wydatki to: materiały siewne (rzepak) – 4.200 zł rocznie, zboże 4.500 zł rocznie, ziemniaki 2.400 zł rocznie, nawóz: 60.000 zł rocznie, środki ochrony roślin około 30.000 zł rocznie. Ponadto do kosztów utrzymania gospodarstwa skarżący zaliczył koszty utrzymania i konserwacji maszyn rolniczych – 15.000 zł rocznie oraz koszty remontów i konserwacji budynków – 10.000 zł rocznie. Do kosztów bieżącego utrzymania skarżący zaliczył: zakup węgla – 6.300 zł, opłaty za gaz – 70 zł miesięcznie, energia - 650 zł miesięcznie, woda 250 zł na sześć tygodni. Skarżący wyjaśnił też, że jego syn zawarł umowę kredytu inwestycyjnego na zakup maszyny rolniczej, a raty z tego tytułu wynoszą 7.000 zł i 8.040 zł rocznie. Skarżący wydał 40.000 zł na budowę garażu do przechowywania maszyn rolniczych. Inwestycja nie została zakończona. Ponosi też koszt ubezpieczenia OC rolników (120 zł) oraz ubezpieczenie budynków (369 zł). Do wniosku skarżący załączył kopie dokumentów potwierdzających realizowane wydatki. Ponieważ oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz złożone wyjaśnienia okazały się niewystarczające do oceny stanu majątkowego skarżącego, wezwano go do udzielenia dodatkowych informacji oraz złożenia dodatkowych dokumentów. Odpowiadając na wezwanie skarżący przedstawił faktury przychodowe za okres od grudnia 2009 r. do lutego 2011 r. i wyjaśnił, że prowadzi działalność ogólnorolną, z której przychody nie są ewidencjonowane przez organy, które mogłyby wystawić zaświadczenie o uzyskiwanych dochodach. Przedstawił również wyciągi z własnego rachunku bankowego oraz rachunku bankowego jego syna i wyjaśnił, że współposiadaczami rachunków są żona i synowa. Do wyjaśnień załączył również zaświadczenie Ośrodka Pomocy Społecznej Gminy L. dotyczące sytuacji rodzinnej skarżącego, oświadczenie lekarzy weterynarii dotyczące kosztów usług weterynaryjnych i zakupu zwierzęcych środków leczniczych, oświadczenie H. K. w sprawie wartości cieląt, fakturę za zakup cieląt oraz 40 "paszportów", faktury VAT i paragony fiskalne na zakup paliwa i oleju napędowego, oświadczenie PHU W. w sprawie zakupu środków ochrony roślin, oświadczenie PHU R. w sprawie zakupu środków produkcji, faktury VAT na zakup środków ochrony roślin, nawozów, pasz i koncentratów, oświadczenie właściciela sklepu z częściami zamiennymi o zakupie części rolniczych, oświadczenie w sprawie zakupu opału. Skarżący przestawił również faktury VAT za dostawę wody, usługi telekomunikacyjne, energię elektryczną, informację KRUS o wysokości składki na ubezpieczenie społeczne rolników, zaświadczenie lekarskie skarżącego i jego żony oraz paragon zakupu leków oraz aktualny harmonogram spłat kredytu. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje. Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako P.p.s.a, Sąd może - na wniosek strony - przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z art. 245 § 2 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Prawo pomocy w zakresie częściowym stosownie do art. 245 § 3 P.p.s.a. obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Sąd może natomiast zwolnić osobę fizyczną z części kosztów postępowania, jeśli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Skarżący złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, a więc o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy oraz stan faktyczny sprawy, brak uzasadnienia dla przyznania skarżącemu prawa pomocy w żądanym zakresie, ponieważ nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Rozpoznanie skargi przez Sąd zależy od uiszczenia wpisu w kwocie 1.131 zł Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, synem, synową oraz trójką wnuków. Źródłem utrzymania rodziny jest prowadzone wspólnie gospodarstwo rolne o łącznej powierzchni 83,51 ha. Skarżący oświadczył, że miesięczny przychód z prowadzonego wspólnie z synem gospodarstwa wynosi 10.839,19 zł, a więc roczny przychód wynosi 130.070,19 zł. Zarówno skarżący jak i jego syn otrzymują dopłaty w kwocie 80.200 zł. Ponadto żona skarżącego otrzymuje rentę w wysokości 639,19 zł. Zgodnie z oświadczeniem skarżącego średnie miesięczne koszty prowadzonego gospodarstwa wynoszą 23.845 zł, co daje roczny wydatek w wysokości 286.140 zł, a roczny dochód często nie pokrywa wydatków. Skarżący nadesłał do Sądu zarówno faktury przychodowe jak i kosztowe. Zwrócił również uwagę, że prowadzi działalność ogólnorolną, z której przychody nie są ewidencjonowane, dlatego nie może przedstawić zaświadczenia o dochodach. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy mieć na uwadze, że w stosunkach wiejskich rozpowszechniona jest praktyka obrotu towarowego bez potwierdzenia dokonywanych transakcji dokumentami sprzedaży i kupna, co może mieć również związek z brakiem konieczności ewidencjonowania obrotu przez rolników. Powyższa okoliczność nie może przesądzać o braku podstaw do przyznania prawa pomocy, z powodu nieudokumentowania ponoszonych wydatków i uzyskiwanych dochodów, ale całościowa ocena akt sprawy wskazuje, że sytuacja majątkowa skarżącego i jego rodziny nie jest na tyle zła, aby zwolnić skarżącego z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Przede wszystkim analiza przedstawionych wyciągów z rachunków bankowych wskazuje, że zarówno skarżący jak i jego syn dysponują środkami pieniężnymi w kwocie przekraczającej wysokość wpisu. Wyciąg z rachunku bankowego na dzień [...] marca 2011 r. wykazuje środki pieniężne w kwocie 5.369,61 zł. Skarżący nie przestawił wyciągu za luty 20011 r., nie wykonując w tym zakresie wezwania do przedstawienia dokumentów. Na rachunku bankowym jego syna w dniu 28 lutego 2011 roku znajdowały się środki pieniężne w kwocie 5.903,59 zł. Skarżący dysponuje więc środkami pieniężnymi w kwocie znacznie przekraczającej wysokość wpisu od skargi. Zauważyć również należy, że w dniu 8 marca 2011 r. skarżący posiadał na rachunku 46.422,61 zł. W dniu 9 marca 2011 r. wypłacił z konta 11.000 zł , w tym 3.000 zł wypłacił gotówką. Następnie w dniu 12 marca 2011 r. wypłacił gotówką 30.000 zł. Mając na uwadze, że w dniu 8 marca 2011 r. skarżący odebrał wezwanie do nadesłania dodatkowych dokumentów, w tym wyciągów z rachunków bankowych, w ocenie referendarza sądowego wypłata z konta 33.000 zł była związana z otrzymaniem tego wezwania i została zrealizowana w celu wykazania przesłanek uzasadniających zwolnienie skarżącego od kosztów sądowych, a więc wykazania, że nie dysponuje środkami pieniężnymi na zapłatę kosztów sądowych. Ponadto, skarżący nie wykazał wszystkich rachunków bankowych i nie przedstawił wyciągów z rachunku bankowego, na który otrzymuje dopłaty. Powyższe dotyczy również jego syna. Zauważyć bowiem należy, że wskazane w decyzjach w sprawie dopłat rachunki bankowe mają inne numery, niż rachunki bankowe nadesłane do Sądu. Mając na uwadze powyższe, w ocenie referendarza sądowego nie jest zasadne przyznanie skarżącemu prawa pomocy, ponieważ skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżący posiada stałe źródła dochodów (dochody z dużego gospodarstwa rolnego oraz renta żony) oraz posiada na koncie bankowym środki pieniężne w wysokości 5.369,61 zł, co umożliwia zapłatę wpisu w kwocie 1.131 zł. Również jego syn wykazuje dodatnie saldo bankowe w wysokości znacznie przekraczającej wysokość wpisu. Zauważyć też należy, że zapłata wpisu umożliwi rozpoznanie złożonej skargi przez Sąd, a pozytywne rozstrzygnięcie sprawy dla skarżącego spowoduje orzeczenie na jego rzecz zwrot poniesionego kosztu. Mając na względzie całość powyższej argumentacji, na podstawie przepisów art. 243 § 1, art. 245, art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.