V SA/Wa 1132/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosława Pindelska, Sędzia WSA Irena Kudiura (spr.), Asesor WSA Piotr Kraczowski, , Protokolant K. M., po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 października 2007 r. sprawy ze skargi H. T. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. z dnia ... r. nr ... w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy Uchyla zaskarżoną decyzję Wnioskiem z dnia ...października 2006r. H.T.zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] o umorzenie zaległych składek na ubezpieczenie społeczne z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej za okres od 01.03.1999r do 28.02.2001r. W uzasadnieniu wniosku wyjaśniła, iż w związku z pomyłką przy wpisywaniu numeru NIP na deklaracjach składanych do ZUS wielokrotnie zwracała się do organu o sprostowanie powstałych z tego tytułu rozbieżności, ale ZUS nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w tym zakresie. Wskazała ponadto, iż znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, gdyż ma na utrzymaniu dwójkę dzieci w wieku szkolnym, a od dnia likwidacji prowadzonej działalności gospodarczej jedynym źródłem dochodów jest wynagrodzenie jej męża w wysokości 600 zł miesięcznie. Decyzją z dnia ...grudnia 2006 r. o Nr ... wydaną na podstawie art. 83 ust.1 pkt 3, art. 28 ust. 1 i 2 oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U.Nr 137, poz. 887 ze zm.) - dalej: "u.s.u.s." Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił H.T. umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy w łącznej kwocie ... zł. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że wnioskodawczyni prowadziła działalność gospodarczą od 1999r do lutego 2001r. w zakresie krawiectwa i zalega z zapłatą składek za poszczególne miesiące przypadające w tym okresie. Jej małżonek otrzymuje wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę w kwocie 1008,60 zł brutto, a na utrzymaniu pozostaje dwoje dzieci w wieku szkolnym. Analizując zgromadzony w sprawie materiał dowodowy ZUS stwierdził, że wnioskodawczyni nie posiada żadnych zobowiązań oraz wartościowego majątku ruchomego. Jest natomiast właścicielem nieruchomości położonej w P. dla której prowadzona jest księga wieczysta o nr KW .... W treści uzasadnienia decyzji wskazano, że zgodnie z art. 28 powołanej ustawy, należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Stosownie natomiast do art. 28 ust. 3a należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane mimo braku ich całkowitej nieściągalności, jeżeli przemawia za tym ważny interes osoby zobowiązanej do ich płacenia. Zgodnie zaś z rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r., Zakład może umorzyć należności z tytułu składek pomimo braku ich całkowitej nieściągalności jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Zdaniem organu H. T. nie wykazała w sposób dostateczny, by przystąpienie do spłaty zadłużenia w jakiejkolwiek formie, mogło spowodować brak możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, a nieruchomość położona w miejscowości P. daje możliwość dokonania zabezpieczenia hipotecznego wymaganych należności poprzez wpis do księgi wieczystej. Odnosząc się do kwestii omyłkowego dokonania wpłaty na NIP Zakładu K. s.c. zamiast na NIP wnioskodawczyni, ZUS w dniu ...września 2006r. w wyniku ponownego rozliczenia konta wydał zaświadczenie z informacją, iż H. T. opłaciła składki na ubezpieczenie społeczne za okres od 3/1999r. do 9/1999r. i 11/2000r. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia ...stycznia 2007r. o nr ... Zakład Ubezpieczeń Społecznych, (w imieniu którego działa Prezes), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji, a jako podstawę rozstrzygnięcia wskazał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego [Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.]. Organ odwoławczy w pełni podzielił stanowisko organu I instancji. Zwrócił uwagę na fakt, iż wnioskodawczyni nie otrzymuje świadczenia rentowego, co potwierdza stan jej zdrowia jako pozwalający na wykonywanie pracy, a problemy finansowe mają charakter przejściowy i nie stanowią wystarczającej przesłanki do umorzenia. Zdaniem Prezesa ZUS (działającego w imieniu Zakładu), po ponownym przeanalizowaniu całości materiału zgromadzonego w sprawie, nie ma podstaw do zmiany decyzji odnośnie odmowy umorzenia składek. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca H. T. ponownie przestawiła argumenty powoływane we wniosku o umorzenie zaległości wobec ZUS jak i we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Dodała ponadto, iż jest osoba bezrobotną i od momentu zamknięcia działalności gospodarczej (pomimo usilnych poszukiwań) nie znalazła pracy. Ponownie przedstawiła swoją trudną sytuację finansową i zdrowotną, a konkludując wyjaśniła, iz cyt: "w mojej obecnej sytuacji, życia mi nie wystarczy by spłacić to zadłużenie". W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji z dnia ...stycznia 2007r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie Sąd zauważa, że zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych [Dz.U. nr 153, poz. 1269] oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.], dalej - p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem i to na dzień wydania decyzji. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. Sąd zwraca także uwagę na treść art. 134 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, Sąd ma prawo i obowiązek uwzględnić również te okoliczności, które wprawdzie nie zostały wskazane w skardze jako zarzut, ale które miały na tę ocenę wpływ. W powyższym kontekście Sąd miał na uwadze okoliczność, że zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja została wydana z naruszeniem przepisów szeroko rozumianego postępowania administracyjnego. Na wstępie rozważań w tej materii powołać należy art. 31 u.s.u.s. Z przepisu tego wynika, że do należności z tytułu składek stosuje się między innymi art. 108 § 1 i 4 i art. 115 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. W ramach tego unormowania do należności z tytułu składek należy stosować w sposób odpowiedni art. 108 § 1 i art. 115 O.p. Ten ostatni stanowi, że wspólnik spółki cywilnej, jak również były wspólnik takiej spółki, ponosi solidarną odpowiedzialność za zobowiązania spółki, a także wspólników, wynikające z działalności spółki. O odpowiedzialności orzeka się w decyzji wydanej na podstawie art. 108 § 1 w związku z art. 115 § 1 O.p. Określenie wysokości zobowiązania - zgodnie z art. 115 § 4 powołanej ustawy - następuje w jednej decyzji łącznie z orzeczeniem o odpowiedzialności wspólnika za zobowiązania spółki. Powyższe oznacza, że obciążenie wspólnika w tym byłego wspólnika składkami, które ciążyły na spółce, jest możliwe dopiero w wyniku wydania i doręczenia decyzji konstytutywnej na podstawie art. 108 § 1 i 115 O.p. Wtedy też, po powstaniu zobowiązania wspólnika do zapłaty składek, istnieje możliwość zastosowania ulgi w postaci umorzenia składek na podstawie art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych [wyrok wsa III SA/Wa 263/05 LEX nr 166514]. Oceniając powyższe na gruncie przedmiotowej sprawy stwierdzić należy, że z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie ani też z samej decyzji nie wynika, że w toku postępowania administracyjnego wydana została uprzednio wskazana wyżej decyzja konstytutywna o odpowiedzialności osoby trzeciej, czym naruszono przepis art. 108 Ordynacji podatkowej. W konkluzji Sąd stwierdza, iż wskazana powyżej wada kwalifikowana zaskarżonej decyzji Prezesa ZUS (działającego w imieniu Zakładu) z dnia ...stycznia 2007r., stanowi okoliczność przesądzającą treść niniejszego rozstrzygnięcia. Sąd nie mógł w tej sytuacji ustosunkować się do merytorycznej argumentacji skargi ani oceniać w tym kontekście decyzji organu odwoławczego. Wyrokowanie zdeterminowane zostało bowiem omówionymi wyżej względami natury formalnoprawnej. Na marginesie Sąd wskazuje jednak, że ponownie rozpoznając sprawę organ drugiej instancji winien dokładnie wyjaśnić stan zdrowia H. T. oraz jej małżonka w kontekście zdolności do pracy bowiem ta kwestia nie była w sposób dostateczny wyjaśniona. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku. ----------------------- 4