V SA/Wa 1137/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Michał Sowiński, Sędzia WSA - Andrzej Kania (spr.), Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Protokolant st. specjalista - Monika Włochińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w płatności opłat abonamentowych oddala skargę. Przedmiotem skargi wniesionej przez M. P. (dalej: Skarżąca, Strona) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest decyzja Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji (dalej: KRRiT lub organ) z [...] marca 2017 r., nr [...], uchylająca decyzję tego organu z [...] grudnia 2014 r. nr [...] i umarzająca postępowanie administracyjne w zakresie zaległości w płatności opłat abonamentowych za okres od 1 stycznia 2009 r. do 31 grudnia 2011 r. w wysokości [...] zł wraz z odsetkami w wysokości [...] zł oraz odmawiająca umorzenia zaległości w płatności opłat abonamentowych za okres od 1 stycznia 2012 r. do 31 maja 2014 r. w wysokości [...] zł wraz z odsetkami w wysokości [...] zł. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym: W dniu [...] września 2014 r. do KRRiT wpłynęło pismo K. T. z Federacji Konsumentów Oddziału w K., z prośbą o umorzenie zaległych opłat abonamentowych M. P. wskazanych w upomnieniu Poczty Polskiej S.A. z dnia [...] czerwca 2014 r., tj. za okres 01/2009-05/2014. W uzasadnieniu pisma, powołano brak uzyskania przez Skarżącą zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego po wejściu w życie przepisów rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych. Stwierdzono, że za umorzeniem należności z tytułu opłaty abonamentowej przemawia wiek Skarżącej oraz niska emeryturę uzyskiwana przez Skarżącą. Autor pisma stwierdził ponadto, że uregulowanie zaległości abonamentowych przyczyniłoby do pogorszenia sytuacji finansowej Skarżącej. Pismem z dnia [...] września 2014 r. wezwano wnoszącego powyższe podanie do usunięcia braków formalnych poprzez nadesłanie pełnomocnictwa do reprezentowania Skarżącej w sprawie umorzenia należności z tytułu opłat abonamentowych. Po uzupełnieniu wskazanego braku podania, KRRiT decyzją z [...] grudnia 2014 r. nr [...] odmówiła Skarżącej umorzenia zaległości w płatności opłaty abonamentowej za okres od 1 stycznia 2009 r. do 30 listopada 2014 r. wraz z odsetkami. W dniu [...] stycznia 2015 r. Strona wniosła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym zawiadomiła, że dokonała wyrejestrowania odbiorników rtv w 2001 r., Poczta Polska S.A. nie wypełniła obowiązku nadania indywidualnego numeru identyfikacyjnego (dalej: INI) wynikającego z rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych. Strona wniosła o: ,,przesłanie dowodu wysłania i doręczenia zawiadomienia o nadaniu nowego numeru identyfikacyjnego" oraz o ,,wydanie z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów dokumentów, na podstawie których wysunięto roszczenie dotyczące zapłaty za abonament za lata 2009-2013/14." W załączeniu do wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy Strona przesłała kserokopię pisma skierowanego do Poczty polskiej S.A. z dnia [...] listopada 2014 r. o wydanie z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów dokumentów, na podstawie których wysunięto roszczenie dotyczące zapłaty za abonament. Pismem z [...] listopada 2016 r. organ wezwał Stronę do uzupełnienia akt o dowody potwierdzające występowanie szczególnych względów społecznych lub przypadków losowych, które to jako wyjątkowe sytuacje, zgodnie z art. 10 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1204 ze zm.; dalej: ustawa o opłatach abonentowych), upoważniają KRRiT do umorzenia zaległości w płatności opłat abonamentowych oraz odsetek za zwłokę w ich uiszczaniu. Jednocześnie zawiadomiono Stronę, że w celu zobiektywizowania kryteriów oceny wniosków, Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji uchwałą nr 391/2012 dnia 30 października 2012 r. postanowiła, iż przesłankami umarzania lub rozkładania ww. zaległości na raty są w szczególności: 1. niedopełnienie formalności przewidzianych w art. 4 ust. 3 ustawy o opłatach abonamentowych przez osoby, o których mowa w art. 4 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych; 2. klęska żywiołowa obejmująca gospodarstwo domowe osoby zobowiązanej do uiszczenia opłaty abonamentowej; 3. ciężka i długotrwała choroba osoby zobowiązanej do uiszczenia opłaty abonamentowej; 4. ogłoszenie wobec podmiotu zobowiązanego do uiszczenia opłaty abonamentowej upadłości układowej, o której mowa w tytule Vl części l, tytule Vll części I lub tytule V części III oraz w przypadkach przewidzianych w art. 13 lub 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1361, z późn. zm.); 5. dochód na jedną osobę nieprzekraczający miesięcznie: • 55,5% minimalnego wynagrodzenia za pracę brutto w gospodarstwie wieloosobowym (tj. w 2016 r. 1026,75 zł); • 74,0% minimalnego wynagrodzenia za pracę brutto w gospodarstwie jednoosobowym (tj. w 2016 r. 1369,00 zł). Pismem z 29 grudnia 2016 r. zatytułowanym ,,Wniosek o umorzenie zaległości z tytułu opłat RTV" Strona wniosła o stwierdzenie braku zobowiązania z tytułu opłat za odbiornik rtv. W uzasadnieniu Skarżąca powołała się na 3-letni okres przedawnienia, o którym mowa w art. 118 Kodeksu Cywilnego, oraz brak powiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego. W załączeniu przekazano pismo, w którym Strona oświadczyła, że nie uzyskała odpowiedzi od Poczty Polskiej S.A. na pismo z dnia [...] listopada 2014r. w sprawie wydania z akt sprawy odpisów dokumentów na podstawie, których wysunięto roszczenia z tytułu zaległych opłat abonamentowych. W podstawie prawnej zaskarżonej decyzji organ powołał art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonentowych w związku z art. 104 oraz art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postepowania administracyjnego (aktualnie t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.; dalej: k.p.a.) W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, że decyzją [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. nieprawidłowo zakreślono ramy przedmiotowe postępowania, rozpoznając sprawę w odniesieniu do zaległości za okres od 1 stycznia 2009 r. do 30 listopada 2014 r. w wysokości [...] zł wraz z odsetkami w wysokości [...] zł. We wniosku o umorzenie objęto zaległości za okres 01/2009 -05/2014 wraz z odsetkami za zwłokę, wyznaczając tym samym zakres przedmiotowy sprawy, w którym winno zapaść rozstrzygnięcie organu. Tymczasem rozstrzygnięciem objęto zaległości powstałe do [...] listopada 2014 r., tj. zaległości, które na dzień złożenia wniosku nie istniały. W tej sytuacji KRRiT wyjaśniła, że zobligowana była dokonać prawidłowej identyfikacji ram przedmiotowych postępowania, zgodnie z wnioskiem Strony, obejmując zakresem rozstrzygnięcia zaległości w płatności opłat abonamentowych za okres 01/2009 - 05/2014 i z tego względu należało w całości uchylić decyzję [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. i orzec co do istoty sprawy. Odnosząc się do przesłanek umorzenia należności z art. 10 ustawy o opłatach abonamentowych organ wyjaśnił, że dołożył wszelkich starań, aby umożliwić Stronie przedstawienie dowodów w tym zakresie. Strona nie przedstawiła dokumentów umożliwiających ocenę aktualnej kondycji finansowej gospodarstwa domowego, a dotyczących liczby osób prowadzących ze Stroną wspólne gospodarstwo domowe oraz potwierdzających dochód uzyskiwany przez te osoby. KRRiT wskazała, że Strona otrzymuje emeryturę, na tą okoliczność przedstawiła kserokopie trzech przekazów pocztowych z 2014 r., w wysokości [...] zł miesięcznie brutto. Wyjaśniła, że na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 6 ustawy o opłatach abonamentowych zwalnia się od opłat osoby, które ukończyły 60 lat oraz mają prawo do emerytury, której wysokość nie przekracza miesięcznie kwoty 50% przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzedzającym, ogłaszanego przez Prezesa GUS. Przepis ten wszedł w życie z dniem 1 marca 2010 r. Zauważyła, iż wysokość pobieranego przez Stronę świadczenia emerytalnego przekracza kwotę uprawniającą do zwolnienia. W 2010 r. była to kwota 1551,48 zł brutto, w 2011 r. kwota 1612,49 zł brutto, w 2012 r. kwota 1699,76 zł brutto, w 2013 r. kwota 1760,84 zł brutto. Biorąc pod uwagę powyższe, organ odmówił wykazanym okolicznościom, przymiotu przestanek, o których mowa w art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych. W ocenie organu powołane przez Stronę okoliczności, dotyczące wyrejestrowania odbiornika rtv, nie stanowią nadzwyczajnych, wyjątkowych przypadków, wpisujących się, w otwarty katalog okoliczności, umożliwiających przyznanie ulgi w spłacie zobowiązań publicznoprawnych. Poza właściwością KRRiT pozostaje postępowanie zmierzające do ustalenia, czy Strona skutecznie wyrejestrowała odbiorniki rtv, na co się powołuje. Nie jest celem postępowania o umorzenie zaległości abonamentowej zakwestionowanie istnienia zobowiązania publicznoprawnego, a zbadanie, czy wobec zobowiązanego istnieją nadzwyczajne, wyjątkowe okoliczności, które uzasadniają przyznanie ulgi w spłacie istniejącego zobowiązania. Postępowanie w przedmiocie umorzenia zaległości abonamentowych nie może zmierzać do zakwestionowania istnienia zaległości, statusu wnioskodawcy jako osoby zobowiązanej do uiszczenia opłat abonamentowych. Odnosząc się do argumentu o braku nadania lNl organ wskazał na ścisły podział kompetencji istniejący pomiędzy Krajową Radą Radiofonii i Telewizji a Pocztą Polską SA. Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji nie ma uprawnień w zakresie kontroli prawidłowości naliczania, ewidencji i innych obowiązków informacyjnych spoczywających na operatorze wyznaczonym. Niezależnie od powyższego KRRiT nie jest adresatem zarzutów dotyczących działania podmiotów, którym mocą ustawy zlecono działania z zakresu administracji publicznej. Niezawiadomienie Strony o nadaniu lNl nie jest też wyjątkową okolicznością, nie wypełnia przesłanki szczególnych względów społecznych oraz przypadków losowych, wobec czego nie stanowi podstawy do objęcia ulgą w spłacie zobowiązań publicznoprawnych. Organ stwierdził, że rozpatrując wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zasadnym było dokonanie ponownej weryfikacji okresu i kwoty zaległości istniejącej na numerze identyfikacyjnym przypisanym do Strony, tj. [...]. W dniu [...] marca 2017 r. KRRiT została poinformowana przez Pocztę Polską S.A., że Strona posiada do uregulowania zaległości za okres 01/2012-05/2014 w wysokości [...] zł wraz z odsetkami w wysoko6ci [...] zł. Natomiast zaległości za okres 01/2009-12/2011 w wysokości [...] zł wraz z odsetkami w wysokości [...] zł uległy przedawnieniu. Biorąc pod uwagę, iż zobowiązanie z tytułu opłat abonamentowych wygasło w zakresie, w którym należność została przedawniona, brak jest podstaw zdaniem organu do merytorycznego rozpatrzenia wniosku Strony w części dotyczącej zaległości za okres od 1 stycznia 2009 r. do 31 grudnia 2011 r. Przedawnienie należności uczyniło niniejsze postępowanie w tej części bezprzedmiotowym w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a., co uzasadniało umorzenie postępowania w tym zakresie. Skarżąca wniosła skargę na powyższą decyzję KRRiT, w zakresie odmowy umorzenia zaległości w płatności opłat abonamentowych za okres od 01.01.2012 r. do 31.05.2014 r., zarzucając decyzji - w zaskarżonej części - niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego mające wpływ na to rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu skargi Skarżąca wskazała, że zarejestrowane w 1985 r., odbiorniki rtv wyrejestrowała w 2001 r. z powodu złej sytuacji finansowej, nie pozwalającej na zakup nowych odbiorników (stare odbiorniki zepsuły się bez możliwości naprawy). Podkreśliła, że nigdy nie otrzymała zawiadomienia ze strony Poczty Polskiej o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego. Stwierdziła, że pomimo wystąpienia do Poczty Polskiej nie przedstawiono jej dokumentów w oparciu o które wystosowano roszczenie. Skarżąca wniosła o uznanie prawdziwości jej twierdzeń o wyrejestrowaniu odbiorników rtv i uznanie, że nie było podstaw w 2008 r. do nadania INI i wzywania do zapłaty zaległości w opłatach abonamentowych. W później składanych pismach procesowych Skarżąca podtrzymała powyższą argumentację wskazującą na nieistnienie obowiązku płatności należności z tytułu opłat abonamentowych. W odpowiedzi na skargę KRRiT wniosła o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2107) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302; dalej: p.p.s.a.) sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie tego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego. Z kolei, w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając skargę w świetle powyższych kryteriów uznać należało, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. Wskazać jednocześnie należy, iż złożenie przez Skarżącą wniosku o umorzenie zaległych opłat abonamentowych powinno wskazywać, iż ich istnienie nie jest kwestionowane. W tym kontekście wskazać należy, iż podnoszone okoliczności, mające na celu wykazanie wyrejestrowanie odbiorników rtv czy tez twierdzenie o braku zawiadomienia ze strony Poczty Polskiej o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie poddają się kontroli Sądu w postępowaniu, którego przedmiotem jest odmowa umorzenia zaległości z tytułu abonamentu rtv. Badaniem może bowiem być objęte spełnienie przesłanek wynikających z art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych, stanowiącego podstawę do ubiegania się o udzielenie tego rodzaju ulgi. Natomiast okoliczności podniesione w skardze i późniejszych pismach procesowych Skarżącej, sprowadzające się w istocie do wykazania nieistnienia czy też przedawnienia obowiązku uiszczenia zaległości w płatności opłat abonamentowych, mogą być podstawą do zgłoszenia zarzutu w sprawie (ewentualnego) prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 599 ze zm.). Przechodząc do przedmiotu zaskarżenia należy przypomnieć, że zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych w wyjątkowych sytuacjach, jeżeli przemawiają za tym szczególne względy społeczne lub przypadki losowe, Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji może umorzyć lub rozłożyć na raty zaległości w płatności opłat abonamentowych, odsetki za zwłokę w ich uiszczaniu, opłatę, o której mowa w art. 5 ust. 3, oraz odsetki za zwłokę w jej uiszczeniu. Zapis "może" wskazuje, iż umorzenie należności nawet w przypadku zaistnienia okoliczności, które przemawiałyby za umorzeniem zaległości pozostawione jest swobodnemu uznaniu i ocenie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, która każdorazowo bada indywidualne okoliczności obrazujące sytuację wnioskodawcy. Co więcej, okoliczności wskazane w powyższym przepisie musi wskazać i uprawdopodobnić wnioskodawca. W ocenie Sądu organ prawidłowo przeanalizował i ocenił dokumenty i wyjaśnienia przedstawione przez Skarżącą i na tej podstawie – kierując się uznaniowością – odmówił umorzenia zobowiązania z tytułu opłaty abonamentowej. Skarżąca nie wykazała bowiem, pomimo wezwań ze strony organu, że znajduje się w szczególnej sytuacji życiowej czy też za umorzeniem przemawiają względy zdrowotne lub ekonomiczne. Skarżąca, pomimo wezwania, nie wyjaśniła sytuacji finansowej gospodarstwa domowego, nie podając żadnych informacji (dokumentów) odnośnie ilości osób prowadzących wraz ze Skarżącą wspólne gospodarstwo domowe czy też dochodów uzyskiwanych przez te osoby. Organ prawidłowo wyjaśnił, opierając się na informacji o wysokości emerytury otrzymywanej przez Skarżącą (w wysokości [...] zł miesięcznie brutto), że w sprawie nie zachodzą podstawy do zwolnienia od opłat abonamentowych przewidziane w art. 4 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych. Trafnie również organ ocenił, że okoliczności powoływane przez Skarżącą, podnoszone również w postępowaniu sądowoadministracyjnym, dotyczące wyrejestrowania odbiorników rtv czy braku powiadomienia o INI, mające wykazać brak obowiązku regulowania należności z tytułu opłat abonamentowych – nie stanowią szczególnych względów społecznych czy też przypadków losowych uzasadniających umorzenie zaległości w płatności opłat abonamentowych na podstawie art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych. Reasumując, zdaniem Sądu orzekającego w sprawie, zaskarżone rozstrzygnięcie KRRiT, odmawiające umorzenia zaległości w płatności opłat abonamentowych za okres od 1 stycznia 2012 r. do 31 maja 2014 r. wraz z odsetkami, jest prawidłowe, gdyż na gruncie stanu faktycznego sprawy oraz prawidłowo zastosowanych przepisów prawa nie zaistniały okoliczności uzasadniające umorzenie zaległości z tytułu opłat abonamentowych. Sąd zwraca jednocześnie uwagę, że wniosek o umorzenie należności może być ponawiany i każdorazowo podlegać będzie ocenie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji. W szczególności w przypadku zmiany stanu faktycznego lub uzyskania nowych dowodów Skarżący może ponownie wystąpić do organu z wnioskiem o umorzenie należności i wówczas ponownie sprawa umorzenia będzie rozstrzygana przez organ. Wydanie bowiem decyzji w przedmiocie umorzenia należności nie korzysta z tzw. powagi rzeczy osądzonej. W tych okolicznościach, działając na podstawie przepisu art. 151 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, orzekając jak w sentencji.