V SA/Wa 1137/17

Starszy referendarz sądowy Anna Nasiłowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia ... marca 2017 r. nr ... w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu opłat abonamentowych p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. M. P. (dalej: "Skarżąca" lub "Strona") wniosła na urzędowym formularzu (PPF) o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że Skarżąca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Podstawą jej utrzymania jest świadczenie emerytalne w wysokości 1.778,07 zł. Do kosztów miesięcznego utrzymania Skarżąca zaliczyła: opłaty za media (około 250 zł) i czynsz (462 zł). Do zobowiązań zaliczyła pożyczkę w wysokości 900 zł (zaciągniętą na remont mieszkania, a wykorzystywaną na potrzeby codzienne). Strona wykazała majątek w postaci mieszkania o powierzchni 49 m.kw. i wartości około 150.000 zł. W odpowiedzi na zarządzenie referendarza sądowego z 14 września 2017 r. w sprawie wezwania do złożenia dokumentów oraz przedstawienia dodatkowych informacji Skarżąca przedstawiła sporządzony przez urząd skarbowy raport z kontroli zeznania podatkowego PIT-37 za 2015 r., raport z kontroli rocznego obliczenia podatku przez organ rentowy PIT-40A za 2016 r., wyciąg z rachunku bankowego prowadzonego przez PKO Bank Polski SA oraz SKOK im. Franciszka Stefczyka, potwierdzenie zapłaty czynszu mieszkalnego w wysokości 461,68 zł, faktury dokumentujące koszt zużycia gazu i energii elektrycznej, zaświadczenie o wykupieniu indywidualnej opieki medycznej wraz z umową oraz skierowania na badania lekarskie. Skarżąca wyjaśniła, że nie korzysta z pomocy społecznej, nie ma oszczędności, prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, nie uzyskuje pomocy od rodziny ani innych osób, korzysta z kredytu odnawialnego w wysokości 8.000 zł, miesięczne wydatki na utrzymanie są wyższe od wypłacanej emerytury. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje. Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – stosownie do treści przepisu art. 199 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. ), zwanej dalej: "p.p.s.a." – ponoszenie przez stronę kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Literalna wykładnia omawianych regulacji nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki przemawiające za udzieleniem prawa pomocy, ciąży na ubiegającej się o takie prawo stronie. Godzi się zatem przyjąć, iż wprowadzając wyjątek od ogólnej zasady partycypowania w kosztach sądowych, ustawodawca złożył obowiązek wykazania pozytywnych przesłanek na wnioskodawcę, zaś ocenę ich spełnienia pozostawił uznaniu referendarza lub sądu rozpoznającego wniosek. Dodatkowo podkreślić należy, iż instytucja prawa pomocy znajduje zastosowanie w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, czy wręcz znajdujących się w stanie ubóstwa. Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa do osób tych zaliczyć można bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone. Przypomnieć również trzeba, iż ocena zasadności wniosku o prawo pomocy polega na dokonaniu porównania wysokości obciążeń finansowych w postępowaniu sądowym z rzeczywistymi możliwościami płatniczymi wnioskującej strony, biorąc pod uwagę jej wydatki niezbędne dla utrzymania siebie oraz rodziny. Rozpoznanie skargi w niniejszej sprawie zależy od uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 200 zł i na obecnym etapie postępowania jest to jedyna opłata ciążąca na Skarżącej. Ewentualne inne koszty sądowe zależą od wyniku postępowania przed sądem I instancji i mogą pojawić się w związku z koniecznością uiszczenia opłaty kancelaryjnej w wysokości 100 zł, jeżeli Skarżąca wniesie o sporządzenie uzasadnienia do wyroku, a jej skarga zostanie oddalona oraz opłaceniem wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł, jeżeli Skarżąca zdecyduje się wystąpić z tym środkiem odwoławczym. Analizując wniosek oraz przedstawione dokumenty wskazać należy, że Skarżąca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i posiada stałe źródło dochodu w wysokości 1.778,07 zł z tytułu świadczenia emerytalnego. Posiada również majątek – mieszkanie o pow. 49 m.kw., a więc ma zagwarantowane potrzeby lokalowe. Do miesięcznych kosztów utrzymania Skarżąca zaliczyła wydatki w łącznej wysokości 712 zł. Z nadesłanych dokumentów wynika, że Skarżąca opłaca czynsz w kwocie 462 zł, energię elektryczną w wysokości 62,69 zł, gaz – około 22 zł. Równocześnie Skarżąca oświadczyła, że wprawdzie miesięczne wydatki "rozpisała na oko", ale są one wyższe od miesięcznych dochodów. Stwierdzić należy, że powołany argument nie uzasadnia uznania, że Strona spełnia przesłanki zwolnienia od kosztów sądowych. Ustawodawca uzależnił bowiem ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy od wykazania przez wnioskodawcę, że ten nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wobec złożonego oświadczenia niemożliwe jest przeprowadzenie analizy sytuacji majątkowej Strony. Wynika z niego, że Strona nie potrafi określić wysokości swoich miesięcznych wydatków. W takiej sytuacji nie jest możliwa ocena relacji dochodów do kosztów niezbędnego utrzymania. Nie można uznać, że wystarczające do rozpoznania wniosku jest wyjaśnienie, iż miesięczne wydatki są wyższe od miesięcznych dochodów. Ponadto nie uzasadnia przyznania prawa pomocy fakt, że Skarżąca korzysta z kredytu odnawialnego i posiada konto debetowe. Wskazane okoliczności potwierdzają, że Strona ma możliwość zapłaty wpisu sądowego w wysokości 200 zł - dzięki posiadanemu limitowi kredytowemu w rachunku bankowym w wysokości 8.000 zł. Świadczą również, że w ocenie instytucji bankowych Strona jest w stanie spłacać zobowiązania kredytowe. Przyznanie prawa pomocy jest możliwe jedynie w przypadku, kiedy Strona nie ma możliwości poniesienia kosztów sądowych. W świetle wskazanych powyżej okoliczności sytuacja taka nie występuje w sprawie niniejszej. W ocenie referendarza sądowego złożony wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie przywołać warto postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 maja 2008 r., sygn. akt II GZ 112/08, w którym Sąd orzekł, iż fakt uzyskiwania przez wnioskodawcę stałego miesięcznego dochodu przesądza o tym, iż udział w kosztach sądowych nie doprowadzi do uszczerbku w utrzymaniu koniecznym. Reasumując, Strona nie należy do osób pozbawionych środków do życia, a niewątpliwie do takich przypadków powinno sprowadzać się udzielenie prawa pomocy. Jej sytuacji majątkowej nie można utożsamiać z sytuacją osób nie osiągających żadnego dochodu lub też osiągających dochód niewystarczający na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Z wyłożonych względów, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.