V SA/Wa 1138/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak (spr.), Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Protokolant spec. - Mariusz Dzierzęcki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi G. M. na postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. na rzecz G. M. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem wniesionej w dniu 13 lutego 2015 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargi G. M. (dalej także: Skarżący) jest postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nr [...] z [...] stycznia 2015 r. o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. nr [...] z [...] września 2014 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego. Przedmiotowe postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym: Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. decyzją nr [...] z [...] września 2014 r. ustalił G. M. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego na 27.334,08 zł. Rozstrzygnięcie to wraz z pouczeniem o 14 – dniowym terminie do wniesienia odwołania zostało doręczone dorosłemu domownikowi pełnomocnika Skarżącego 24 września 2014 r. Termin do wniesienia środka zaskarżenia upłynął 8 października 2014 r. W dniu 15 października 2014 r. Skarżący nadał w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego podpisany przez siebie wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Skierował go do Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa za pośrednictwem Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. We wniosku stwierdził, że jego pełnomocnik w trybie pilnym został hospitalizowany w Szpitalu Powiatowym w K., w którym przebywał od 30 września do 7 października 2014 r. Na okoliczność tą przestawił kartę pobytu szpitalnego pełnomocnika – W. M. we wskazanym szpitalu. Podał, że dopiero po opuszczeniu szpitala w K. pełnomocnik poinformował go o fakcie otrzymania decyzji i wskazał miejsce jej zdeponowania. Równocześnie stwierdził, że odwołuje się od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z [...] września 2014 r. Na kolejnych etapach postępowania Skarżący uzupełniał swoje odwołanie. Zaskarżonym postanowieniem nr [...] z [...] stycznia 2015 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa odmówił Skarżącemu przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z [...] września 2014 r. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wskazał, że zgodnie z k.p.a. w razie uchybienia terminowi, na prośbę zainteresowanego, przywraca się termin do dokonania czynności, jeżeli zainteresowany: 1) wniósł prośbę w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia; 2) jednocześnie z wniesieniem prośby dopełnił czynności, dla której był określony termin; 3) uprawdopodobnił, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Warunkiem przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności jest spełnienie łącznie trzech wskazanych przesłanek. Organ nie jest uprawniony do przywrócenia terminu w sytuacji, w której nie została spełniona którakolwiek z nich. W rozpoznawanej sprawie zdaniem organu Skarżący nie spełnił przesłanki trzeciej, tj. nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jego winy. Organ wskazał, iż uprawdopodobnienie ma na celu stworzenie w świadomości organu orzekającego mniejszego lub większego stopnia przekonania o prawdopodobieństwie jakiegoś faktu. Wyjątkowy charakter tej instytucji przemawia za przyjęciem możliwości przywrócenia terminu jedynie w sytuacji, w której strona w sposób przekonujący uprawdopodobni brak swojej winy. Nie może to jednak oznaczać, że w każdej sytuacji strona powołująca się na określony fakt może poprzestać jedynie na twierdzeniach. Osoba zainteresowana (wnioskodawca) obowiązana jest uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność w zakresie prowadzenia własnych spraw. Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu procesowego (w tym przypadku 14 - dniowego terminu do wniesienia odwołania) przyjmuje się obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony (wnioskodawcy) dbającej należycie o swoje interesy. O braku winy w uchybieniu terminu można zatem mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Wskazał, iż przywrócenie terminu jest niedopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zdaniem organu dostarczone zaświadczenie szpitalne nie spełnia przesłanki do przywrócenia terminu, gdyż nie dowodzi takiej choroby pełnomocnika, która uniemożliwiałaby mu wniesienia środka odwoławczego osobiście lub za pośrednictwem innej osoby (np. członka rodziny). Termin do złożenia środka odwoławczego biegł od 24 września 2014 r., tymczasem pełnomocnik Skarżącego został przyjęty do szpitala (zdaniem organu na planowy zabieg) dopiero 30 września 2014 r. Należycie dbając o interesy reprezentowanego Skarżącego, pełnomocnik powinien był nadać środek odwoławczy przed planowaną hospitalizacją. Wreszcie przebywał w szpitalu do 7 października 2014 r., zaś termin do nadania odwołania upływał następnego dnia. Z tych przyczyn zdaniem Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR Skarżący nie uprawdopodobnił braku zawinienia w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania. W skardze na wskazane postanowienie G. M. zarzucił rozstrzygnięciu naruszenie: - art. 124 § 2 k.p.a. poprzez brak uzasadnienia faktycznego wskazującego na tle konkretnych okoliczności sprawy, dlaczego zdaniem organu strona miała jakoby nie uprawdopodobnić, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jego winy; - art. 77 § 1 k.p.a. poprzez wyraźny brak rzetelnego rozpatrzenia dostępnego w sprawie materiału dowodowego; - art. 58 § 1 k.p.a. poprzez przyjęcie przez organ samowolnie rozszerzającej wykładni pojęcia "uprawdopodobnienia" braku winy powodującej, że organ jedynie stworzył pozory poszanowania wskazanej normy k.p.a., w rzeczywistości zaś zmienił jej sens nakładając na stronę w sposób bezpodstawny obowiązek udowodnienia wskazanego faktu; - art. 76 § 1 k.p.a. poprzez uznaniowe negowanie urzędowego dokumentu, jakim jest szpitalna Karta Informacyjna Pacjenta jako dowodu na to, co zostało w niej stwierdzone, tj. faktu, że pacjent we wskazanym w niej okresie był inwazyjne operowany, a następnie przebywał w szpitalu pod wpływem środków farmakologicznych. Do skargi dołączono ponownie Kartę Informacyjną ze Szpitala Powiatowego w K. dokumentującą leczenie W. M. od 30 września 2014 r. do 7 października 2014 r. oraz Kartę Informacyjną ze Szpitala Powiatowego w W. opisującą dalsze leczenie i rehabilitację pełnomocnika Skarżącego w okresie od 7 października 2014 r. do 28 października 2014 r. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje wcześniejsze stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.), sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego pod kątem zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Jednocześnie, zgodnie z przepisem art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to między innymi, że sąd administracyjny nie musi w ocenie legalności zaskarżonego postanowienia ograniczać się tylko do zarzutów sformułowanych w skardze, ale może wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu (patrz: T. Woś - Postępowanie sądowo-administracyjne, Warszawa 1996 r., str. 224). W tym celu sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszeń prawa w stosunku do aktów i czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, a podnoszone w niej zarzuty są zasadne. Sąd podziela stanowisko organu oraz poglądy wyrażone w orzecznictwie, zgodnie z którymi strona wnosząca o przywrócenie terminu jest obowiązana uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność w zakresie prowadzenia własnych spraw oraz to, że przeszkoda, która zaistniała była od niej niezależna, nagła i w szczególności nie do przewidzenia oraz to, że istniała przez cały czas biegu terminu do dokonania określonej czynności (patrz: np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 14 stycznia 2009 r. sygn. akt II SA/Gd 2/2008, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – www. orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd nie podziela jednak poglądu, zgodnie z którym Skarżący nie uprawdopodobnił, iż uchybienie terminu na złożenie odwołania nastąpiło w sposób niezawiniony. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (postanowienie NSA z dnia 2 października 2002 r.). Do takiej sytuacji doszło w realiach rozpoznawanej sprawy. Skarżący twierdzi, że hospitalizacja jego pełnomocnika miała charakter nagły. Organ z zawartego w karcie szpitalnej zapisu, że dolegliwości bólowe stawu biodrowego nasilały się od dwóch lat wysnuwa wniosek, że pełnomocnik Skarżącego został przyjęty do szpitala i zoperowany nazajutrz w ramach zabiegu wcześniej planowanego i przygotowywanego. Sąd poglądu takiego nie podziela. Sam fakt nasilających się od 2 lat dolegliwości bólowych biodra i pilne wykonanie operacji rekonstrukcji stawu biodrowego nie przeczy bynajmniej tezie, że hospitalizacja nie była wcześniej planowana. Równie dobrze niespodziewane zwiększenie dolegliwości bólowych mogło skutkować pilną i wcześniej nieplanowaną hospitalizacją. Zdaniem sądu to ostatnie twierdzenie zgodnie z wymogiem art. 58 § 1 k.p.a. zostało przez Skarżącego uprawdopodobnione. Skoro tak nie można uznawać za zawinionego braku wniesienie środka odwoławczego w terminie od doręczenia decyzji (24 września 2014 r.) do rozpoczęcia hospitalizacji (30 września 2014 r.). Skoro uprawdopodobniono, że zabieg nie był wcześniej planowany, trudno doszukiwać się niedbalstwa w działaniu polegającym na planach złożenie środka odwoławczego w kolejnych dniach przewidzianego terminu. Zważywszy na to, że pobyt W. M. w Szpitalu Powiatowym w K. zakończył się 7 października 2014 r. i od razu był kontynuowany od 7 do 28 października w Szpitalu Powiatowym w W. (por. informacje w punkcie: zalecenia Karty Informacyjnej z K. i Karta Informacyjna z W.), nie sposób utrzymywać, że zawinił on także w ten sposób, że nie nadał odwołania 8 października 2014 r. Upośledzony ruchowo pełnomocnik Skarżącego przebywał w szpitalach odległych od miejsca zamieszkania (A., gmina B., województwo [...]) o ponad 20 kilometrów, zażywając m.in. silne leki przeciwbólowe (np. poltram). Nie przekonuje w tym stanie rzeczy pogląd organu, że działał niedbale i w sposób zawiniony nie złożył odwołania korzystając z pomocy innych osób. Sam Skarżący (zamieszkujący w okolicach Warszawy) został powiadomiony przez swojego pełnomocnika (przebywającego na północnych krańcach województwa warmińsko - mazurskiego) o miejscu zdeponowania decyzji (a nie nawet o jej treści) po 7 października 2014r. Tym samym nadając wniosek o przywrócenie terminu w dniu 15 października 2014r. dokonał tego w terminie wskazanym w art. 58 § 2 k.p.a. Brak winy w uchybieniu terminu winien być oceniany w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od osoby dbającej należycie o swoje interesy. W realiach sprawy sąd nie stwierdza dopuszczenie się przez stronę choćby lekkiego niedbalstwa dającego podstawę do przyjęcia jej zawinienia w uchybieniu terminu i odmowy przywrócenia terminu. Mając powyższe na względzie, należy stwierdzić, że zaskarżone postanowienie podlega uchyleniu jako nieprawidłowe. Ponownie rozpatrując sprawę, organy administracji dostosują się do uwag wskazanych w niniejszym uzasadnieniu. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1) p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.