V SA/Wa 1139/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Małgorzata Dałkowska-Szary (spr.), Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Protokolant - Monika Włochińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 września 2010 r. sprawy ze skargi S. P. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia ... marca 2010 r. nr ... w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej o przyznaniu płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania oddala skargę Wnioskiem z ...maja 2005 r. S. P. (zwany dalej: skarżącym) wystapił o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2005. Po jego rozpatrzeniu Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w M. decyzją z ... lutego 2006 r. Nr ... przyznał skarżacemu płatność z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na rok 2005 w łacznej wysokości ... zł. W dniu ... sierpnia 2006 r. wpłynęły do organu oświadczenia przejmującego działki rolne D. P., P. S. oraz R. T. Jako załącznik do oświadczenia przejmującego działki rolne dołączono umowę darowizny S. i Z. P. sporządzoną w formie aktu notarialnego z ... października 2005 r. Mając powyższe na uwadze postanowieniem z ... listopada 2008 r. zostało wszczęte z urzędu postępowanie o wznowieniu postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją z ... lutego 2006 r. Po przeprowadzeniu wznowionego postępowania Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w M. decyzją z ... stycznia 2009 r. nr ... orzekł o uchyleniu decyzji własnej z ... lutego 2006 r. o przyznaniu płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania oraz odmówił skarżącemu przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2005 wyjaśniając, iż rozstrzygnięcie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w M. w oczywisty sposób jest sprzeczne ze stanem faktycznym bowiem przyznanie płatności skarżącemu decyzją z ... lutego 2006 r. w momencie gdy przekazał on w dniu ... października 2005 r. zgłoszone przez siebie we wniosku na rok 2005 działki rolne innemu producentowi rolnemu stoi w oczywistej sprzeczności z art. 2 ust. 1 i ust. 2 ustawy z 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz.U.Nr 6 poz. 40 ze zm.). Z przepisu tego wynika, iż jeżeli przekazanie gospodarstwa nastąpi w okresie od złożenia wniosku do wydania decyzji, płatność przysługuje temu producentowi, który przejął te grunty i który spełnia warunki w nim określone. Skarżący w dniu wydania decyzji przyznającej mu płatność bezpośrednią do gruntów rolnych nie spełniał, w ocenie organu, kryteriów zawartych w art. 2 ust. 1 i ust. 2 powyższej ustawy bowiem nie był już użytkownikiem i posiadaczem gruntów rolnych, co skutkowało uchyleniem w całości wydanej w sprawie decyzji i odmową przyznania wnioskowanych płatności na rok 2005. Pismem z ... lutego 2009 r. skarżący złożył odwołanie, w którym wniósł o uchylenie decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania w sprawie nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych i płatności ONW za 2005 rok. W wyniku jego rozpatrzenia Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR we W. decyzją z ... października 2009 r. działając na podstawie art. 156 § 1 pkt 2, art. 157 § 1 oraz art. 158 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2008r. Nr 98. poz. 634 ze zm.) stwierdził z urzędu nieważność decyzji na ... z ... lutego 2006 r. Po rozpatrzeniu odwołania od powyższej decyzji, Prezes ARiMR decyzją z ... marca 2010 r. nr ... utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z ... października 2009 r. (błędnie wskazana data ... października – uwaga Sądu). W jej uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że producent rolny ubiegający się o przyznanie płatności ONW zobowiązany jest do posiadania działek rolnych i prowadzenia na nich działalności rolniczej. W ocenie organu z przedłożonych dokumentów w sprawie wynika, iż zadeklarowane przez skarżącego we wniosku na rok 2005 działki rolne zostały przekazane w dniu ... października 2005 r. i tym samym decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w M. z ... lutego 2006 r. jest sprzeczna ze stanem faktycznym i rażąco narusza § 4 ust. 2 oraz § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 14 kwietnia 2004 r. (Dz. U. Nr 73, poz. 657, z późn. zm.) w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich w związku z art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2004 r. Nr 10, poz. 76, z późn. zm.) poprzez przyznanie płatności z tytułu ONW do gruntów rolnych nie będących w posiadaniu skarżącego w chwili wydania przedmiotowej decyzji. Jak dalej podkreślił Prezes ARiMR w uzasadnieniu decyzji w świetle przytoczonego § 2 ust. 1 oraz § 4 ust. 2 rozporządzenia ONW w związku z art. 3 pkt 3 ustawy, płatność można przyznać tylko takiej osobie, która w dniu wydania decyzji w sprawie płatności jest posiadaczem gruntów rolnych i spełnia pozostałe warunki określone ustawą. Przeniesienie posiadania gruntów przed wydaniem tej decyzji uniemożliwia przyznanie płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania do przedmiotowych gruntów. Mając na uwadze fakt przeniesienia przez skarżącego w dniu ... października 2005 r. działek rolnych, które skarżący zadeklarował we wniosku na rok 2005 przyjąć, w ocenie organu odwoławczego należy, iż decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z ... lutego 2006 r. o przyznaniu płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2005 rażąco narusza przepis prawa omówione w zaskarżonej decyzji. W skardze na powyższą decyzję skarżący wniósł o jej uchylenie oraz o umorzenie postępowania w sprawie. Po opisaniu dotychczasowego przebiegu postępowania skarżący zarzucił organowi nieudzielanie informacji o dodatkowym obowiązku złożenia korekty do wniosku z ... maja 2005 r. (art. 9 k.p.a.), co w konsekwencji oznacza, iż wobec niego nie zaistniał obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności, co dodatkowo narusza art. 73 pkt 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z 21 kwietnia 2004 r. W ocenie skarżącego wydana w sprawie decyzja jest dla niego krzywdząca, a zgodnie z obowiązującym stanem prawnym organ wydając decyzję powinien wziąć pod uwagę wszystkie dowody istotne dla sprawy czego, zdaniem skarżącego, Prezes ARiMR nie uczynił. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi wskazując dodatkowo, iż rażącym naruszeniem prawa jest przyznanie płatności osobie, która w dacie wydania decyzji nie była posiadaczem gruntów rolnych (wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2087/06). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych; ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ). W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. dalej jako p.p.s.a. ) lub stwierdzenia nieważności aktu (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. ). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę z tego punktu widzenia należy uznać, że skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Niniejsza sprawa - prowadzona w trybie nadzwyczajnym - sprowadzała się do ustalenia, czy istnieją podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w M. z ... lutego 2006 r. nr ... przyznającej skarżącemu płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2005 w łącznej wysokości ... zł. Postępowanie to, będące samodzielnym postępowaniem administracyjnym, ograniczone więc było przesłankami wynikającymi z art. 156 § 1 k.p.a. uzasadniającymi stwierdzenie nieważności ww. aktu administracyjnego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 22 maja 1987 r., IV SA 1062/86, ONSA 1987 r., Nr 1, poz. 35 oraz z 28 maja 1985 r., I SA 89/85, GAP 1987, Nr 23, s. 43) i jak wynika z obu wydanych w tej sprawie decyzji podstawą stwierdzenia nieważności było uznanie, że ww. decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). W tym miejscu wyjaśnić należy, iż w orzecznictwie zgodnie przyjmuje się, że o rażącym naruszeniu prawa należy mówić jedynie w razie oczywistego naruszenia prawa. W wyroku z 31 stycznia 2006 r. (sygn. akt I OSK 883/05, Lex Nr 299873), Naczelny Sąd Administracyjny zaznaczył, iż rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Zaznaczył przy tym, że nie chodzi tu o błędy w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny. Zatem, ustalenie, czy w konkretnym wypadku nastąpiło "rażące naruszenie prawa", wymaga zawsze bardzo wnikliwego rozważenia sprawy. Naruszony przepis prawa nie może pozostawiać jakichkolwiek wątpliwości prawnych, a jego treść musi być jasna i nie może wywoływać sporów doktrynalno-orzeczniczych. Jak wynika z powyższego organy orzekające w niniejszej sprawie - prowadząc postępowanie wyjaśniające - obowiązane były uwzględnić stan prawny obowiązujący w dacie wydania decyzji z ... lutego 2006 r. oraz istniejący w tej dacie stan faktyczny, biorąc przy tym pod uwagę argumentację podnoszoną przez skarżącego w toku postępowania administracyjnego zakończonego zaskarżoną decyzją. W tym zakresie Sąd nie dostrzegł żadnych uchybień w kontrolowanym postępowaniu. Wprawdzie dla oceny decyzji z ... lutego 2006 r. znaczenie miał przede wszystkim materiał dowodowy zgromadzony w postępowaniu zakończonym tą decyzją, ale stanowisko skarżącego zaprezentowane w trakcie postępowania o stwierdzenie nieważności również należało w tym postępowaniu uwzględnić i ocenić, co - zdaniem Sądu - zostało prawidłowo dokonane przez organy orzekające. Jak wynika z treści zaskarżonej decyzji, Prezes Agencji, podzielając stanowisko organu pierwszej instancji uznał, że decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z ... lutego 2006 r. nr ... została wydana z rażącym naruszeniem § 2 ust. 1 oraz § 4 ust. 2 w/w rozporządzenia Rady Ministrów z 14 kwietnia 2004 r. (ONW) w związku z art. 3 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Podkreślenia wymaga, iż w świetle przepisów powołanych powyżej, płatność ONW udziela się producentowi rolnemu, który m.in. zobowiąże się do przestrzegania wymagań, o których mowa w art. 14 ust. 2 i 3 rozporządzenia 1257/1999/WE z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOiGR), nowelizującego i uchylającego niektóre rozporządzenia. Zgodnie z § 7 ust. 1 rozporządzenia ONW w przypadku gdy w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia wydania decyzji administracyjnej w sprawie płatności ONW nastąpi przeniesienie posiadania wszystkich działek rolnych położonych na obszarach ONW na rzecz innego podmiotu w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, płatność ONW przysługuje temu podmiotowi, jeżeli: 1) w terminie 14 dni od dnia przeniesienia posiadania działek rolnych złoży on wniosek do kierownika biura powiatowego Agencji na formularzu udostępnionym przez Agencję; 2) zobowiąże się do: a) kontynuowania działalności rolniczej zgodnie z zasadami zwykłej dobrej praktyki rolniczej do końca okresu objętego zobowiązaniem, o którym mowa w § 2 ust. 1 pkt 1, złożonym przez poprzedniego posiadacza działek rolnych, b) zapłaty na rzecz Agencji równowartości kwoty płatności ONW, uzyskanej przez poprzedniego posiadacza działek rolnych, jaką posiadacz ten obowiązany byłby zwrócić, jeżeli zaniechałby prowadzenia działalności rolniczej na tych działkach rolnych - w przypadku zaniechania działalności rolniczej na działkach rolnych w okresie objętym zobowiązaniem, o którym mowa w lit. a. Z powołanego § 7 ust. 1 i 2 rozporządzenia ONW wynika, iż w sytuacji gdy przekazanie gospodarstwa nastąpi w okresie od złożenia wniosku do wydania decyzji płatność przysługuje temu producentowi, który przejął te grunty i który spełnia warunki w nim określone. W ocenie Sądu, organy administracji orzekające w sprawie, prawidłowo przyjęły, iż skarżący w dniu wydania decyzji z ... lutego 2006 r. przyznającej mu płatność ONW nie spełniał kryteriów zawartych w § 2 ust. 1 rozporządzenia ONW, ponieważ nie był już użytkownikiem i posiadaczem gruntów rolnych. Powyższą okoliczność potwierdza umowa darowizny z ... października 2005 r., sporządzona w formie aktu notarialnego Rep. A nr ... przenosząca m.in. własność działek gruntu nr [...] (zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności ONW na rok 2005) na rzecz obdarowanych. Wyjaśnienia w tym miejscu wymaga, iż przeniesienie posiadania gruntów przed wydaniem tej decyzji uniemożliwia przyznanie płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania do przedmiotowych gruntów. Tym samym wydanie przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w M. decyzji z ... lutego 2006 r. przyznającej skarżącemu płatność ONW na rok 2005 z w/w przyczyn, rażąco narusza prawo, co właściwie zauważył Dyrektor D. Oddziału ARiMR we W. stwierdzając jej nieważność. Odnosząc się do zarzutu skarżącego, a dotyczącego naruszenia art. 9 k.p.a. zauważyć należy, iż skarżący był poinformowany o swoich prawach i obowiązkach, o czym m.in. świadczy złożony przez skarżącego, podpis pod oświadczeniem zamieszczonym na stronie 4 wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych - sekcja IX Oświadczenia i zobowiązania, że znane są mu zasady przyznawania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych i skutki podejmowanych działań i zaniedbań - tak pozytywne, jak i negatywne obciążają stronę. Nie można tym samym stwierdzić, aby w toku prowadzonego w sprawie postępowania administracyjnego doszło do naruszenia podstawowych jego zasad, a w szczególności art. 9 k.p.a. nakładającego na organ administracji obowiązek informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych strony. Również niezasadny okazał się zarzut naruszenia art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiający szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz.U. L 141 z 30.4.2004, str. 18) bowiem decyzja przyznająca wnioskowane przez skarżącego płatności na rok 2005 wydana została na podstawie przedłożonych temu organowi dokumentów, wobec czego nie można przyjąć, aby płatność ONW przyznana została na skutek pomyłki organu wydającego kwestionowane rozstrzygnięcie. Reasumując Sąd wyjaśnia, iż analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wskazuje, iż przyznanie skarżącemu decyzją z ... lutego 2006 r. przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w M. płatności ONW na rok 2005 rażąco naruszyło § 2 ust. 1 oraz § 4 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 14 kwietnia 2004 r. (ONW) w związku z art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji (...) ponieważ przyznanie płatności dotyczyło osoby, która w dacie wydania decyzji nie była posiadaczem gruntów rolnych Z tych wszystkich przyczyn, uznając zarzuty skargi za niezasadne i nie stwierdzając, aby wydane w sprawie decyzje naruszały przepisy prawa materialnego lub procesowego w zakresie mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 151 p.p.s.a. sąd orzekł jak w sentencji.