V SA/Wa 114/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska, Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński (spr.), Sędzia WSA - Małgorzata Rysz, Protokolant spec. - Mariusz Dzierzęcki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 września 2011 r. sprawy ze skargi A. R. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] znak [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji o przyznaniu pomocy finansowej ze środków unijnych; oddala skargę Decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR (z dnia [...] września 2010 r. nr [...]) którą stwierdzono wygaśnięcie decyzji o przyznaniu pomocy A. R. (z dnia [...] września 2009 r. nr [...]) z zastrzeżeniem dopełnienia określonych warunków. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy podniósł następujące okoliczności faktyczne i prawne: A. R. złożyła w dniu 24 czerwca 2009 r. wniosek o przyznanie pomocy w ramach działania "Ułatwienie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Wniosek ten został poddany weryfikacji w następstwie której stwierdzono, iż zainteresowana spełniała przesłanki warunkujące przyznanie pomocy określone w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 200, poz. 1443 z późn. zm.). Wobec powyższego Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wydał w dniu [...] września 2009 r. decyzję nr [...], w której przyznał A. R. pomoc finansową w wysokości 50 000 zł, z zastrzeżeniem dopełnienia warunków w tym: 1.złożenia wniosku o płatność, 2.nabycia gospodarstwa wskazanego w biznes planie, 3.podjęcia samodzielnego prowadzenia gospodarstwa, 4.ubezpieczenia się na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników z mocy ustawy w pełnym zakresie jako rolnik, 5.uzyskania wpisu do ewidencji producentów, stanowiącej część krajowego systemu ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, 6.przedłożenia w oddziale regionalnym Agencji: - dokumentu potwierdzającego tytuł prawny do gospodarstwa w formie aktu notarialnego, - oświadczenia o podjęciu samodzielnego prowadzenia gospodarstwa, - zaświadczenia z Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego o podleganiu ubezpieczeniu społecznym rolników jako rolnik, Przedmiotowa decyzja została skutecznie doręczona Stronie w dniu 4 września 2009 r. W dniu 11 lutego 2010 r. Strona złożyła wniosek o płatność wraz z wymaganymi załącznikami. Następnie w dniu [...] czerwca 2010 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wydał decyzję nr [...] o stwierdzeniu wygaśnięcia decyzji o przyznaniu pomocy uzasadniając to niespełnieniem przez Stronę warunku dotyczącego minimalnej powierzchni użytków rolnych w gospodarstwie, która powinna wynosić 11,96 ha. W dniu [...] lipca 2010 r. Prezes ARiMR wydał decyzję nr [...] w której uchylił w/w decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Dyrektora [...] OR ARiMR, w związku z wątpliwościami co do powierzchni użytków rolnych w gospodarstwie A. R.. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Dyrektor [...] OR ARiMR wydał w dniu [...] września 2010 r. decyzję nr [...] stwierdzającą wygaśnięcie decyzji o przyznaniu pomocy z zastrzeżeniem dopełnienia warunków z tytułu "Ułatwienia startu młodym rolnikom". Organ odwoławczy uznał powyższe rozstrzygnięcie za zasadne podnosząc, że zgodnie z § 16 ust 1-3 rozporządzenia pomoc wypłaca się na wniosek o płatność, który składa się w terminie 180 dni od dnia doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy. Do wniosku o płatność dołącza się jednak dokumenty potwierdzające spełnienie warunków z zastrzeżeniem których została wydana decyzja o przyznaniu pomocy. Dokumentami potwierdzającymi spełnienie warunków, są: - akt notarialny potwierdzający tytuł prawny do nieruchomości rolnych wchodzących w skład gospodarstwa, - oświadczenie beneficjenta o podjęciu samodzielnego prowadzenia gospodarstwa, sporządzone zgodnie ze wzorem udostępnionym przez Agencję; - zaświadczenie z właściwego oddziału Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy i w pełnym zakresie jako rolnik". W myśl § 17 ust 2 rozporządzenia "w przypadku niedopełnienia przez beneficjenta warunków, z zastrzeżeniem dopełnienia, których została wydana decyzja o przyznaniu pomocy, dyrektor oddziału regionalnego Agencji, w drodze decyzji, stwierdza wygaśnięcie tej decyzji". Z kolei § 3 ust 3 rozporządzenia stanowi, iż "przy ustalaniu powierzchni gospodarstwa bierze się pod uwagę średnią powierzchnię gruntów rolnych w gospodarstwie rolnym w poszczególnych województwach oraz średnią powierzchnię gruntów rolnych w gospodarstwie rolnym w kraju w roku poprzedzającym rok złożenia wniosku o przyznanie pomocy". Średnią o której mowa przyjmuje się na podstawie informacji ogłaszanych przez Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, na podstawie art. 42 ust 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej (Dz. U. Nr 35, poz. 217 i Nr 99, poz. 666). Z dokumentacji zgromadzonej w sprawie wynika, iż A. R. złożyła wniosek o przyznanie pomocy w dniu 24 czerwca 2009 r., a zatem za miarodajną w sprawie należało przyjąć średnią wielkość powierzchni użytków rolnych w gospodarstwie rolnym w województwie podlaskim w 2008 roku (rok poprzedzający, rok złożenia wniosku o przyznanie pomocy), która wyniosła w 2008 r. – 11,96 ha. Dokonując powtórnej analizy sprawy na podstawie wydanych przez Starostwo Powiatowe w [...] (w dniu 2 sierpnia 2010 r.) aktualnych wypisów z rejestru gruntów stwierdzono w odniesieniu do gospodarstwa rolnego A. R. nabycie działek o powierzchni – 14,62 ha, w tym użytków rolnych 9,14 ha na które składają się: - działka o nr [...]pow. 0,92 ha, w tym użytków rolnych 0,78 ha, - działka o nr [...] pow. 1,95 ha, w tym użytków rolnych 1,95 ha, - działka o nr [...] pow. 0,58 ha, w tym użytków rolnych 0,58 ha, - działka o nr [...] pow. 1,72 ha, w tym użytków rolnych 1,72 ha, - działka o nr [...] pow. 0,41 ha, w tym użytków rolnych 0,00 ha, - działka o nr [...] pow. 3,72 ha, w tym użytków rolnych 2,37 ha, - działka o nr [...] pow. 0,73 ha, w tym użytków rolnych 0,73 ha, - działka o nr [...]pow. 3,58 ha, w tym użytków rolnych 0,00 ha, - działka o nr [...] pow. 1,01 ha, w tym użytków rolnych 1,01 ha, Zdaniem organu odwoławczego z powyższego wynika, iż Strona nie spełniła warunku określonego w § 3 ust 3 oraz ust 4 rozporządzenia, dotyczącego minimalnej powierzchni użytków rolnych w gospodarstwie. Średnia powierzchnia gruntów rolnych w gospodarstwie rolnym w województwie podlaskim w 2008 r. wyniosła 11,96 ha, z kolei powierzchnia użytków rolnych w gospodarstwie A. R., wyniosła 9,14 ha. Skargę na decyzję organu odwoławczego wniosła A. R. domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji, oraz zasądzania na rzecz skarżącej kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi podniosła m.in., że uzupełniła wszystkie braki wniosku oraz złożyła wszystkie wymagane przez organ wyjaśnienia. Zdaniem skarżącej kwestionowana decyzja nie odzwierciedla stanu faktycznego gospodarstwa albowiem zaniża wielkość znajdujących się w nim gruntów rolnych, a nadto nie uwzględnia składanych przez skarżącą dowodów. Skarżąca podnosi również, że organ popada w sprzeczność przy ustaleniu powierzchni gruntów rolnych w przypadku: 1. pomocy w ramach programu "Ułatwienia startu młodym rolnikom", 2. płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego, Agencja uważa bowiem, że gospodarstwo skarżącej w pierwszym przypadku ma pow. 9,14 ha zaś w drugim 10,86 ha. Zdaniem skarżącej właściwa wielkość gospodarstwa to 14,62 ha, w tym grunty rolne 12,27 ha i lasy 2,35 ha. Potwierdzeniem takiego stanu rzeczy są naliczenia związane z podatkiem gruntowym. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Sąd zważył, co następuje: Organ odwoławczy zarzuca stronie, iż nie mogła ona uzyskać pomocy w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" albowiem nie spełniła warunku określonego w § 3 ust 3 oraz ust 4 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwienie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 200 z 2007 r. poz. 1443 ze zm.). Powyższa regulacja przewiduje, że pomoc finansowa w ramach działania o którym mowa jest przyznawana osobie fizycznej która m.in. do dnia złożenia wniosku o przyznanie pomocy nie prowadziła działalności rolniczej (z zastrzeżeniem § 7) i po raz pierwszy rozpocznie prowadzenie takiej działalności w gospodarstwie rolnym w rozumieniu art. 553 Kodeksu cywilnego (§ 2 ust 1 pkt 1 lit. a w/w rozporządzenia). Artykuł 553 Kodeksu cywilnego wskazuje natomiast, iż za gospodarstwo rolne uważa się grunty rolne wraz z gruntami leśnymi, budynkami lub ich częściami, urządzeniami i inwentarzem jeżeli stanowią lub mogą stanowić zorganizowaną całość gospodarczą, oraz prawami związanymi z prowadzeniem gospodarstwa rolnego. Przepisy które zdaniem organu zostały naruszone a mianowicie przywołane wcześniej § 3 ust 3 i ust 4 rozporządzenia przewidują że: - Przy ustaleniu powierzchni gospodarstwa bierze się pod uwagę średnią powierzchnię gruntów rolnych w gospodarstwie rolnym w poszczególnych województwach oraz średnią powierzchnię gruntów rolnych w gospodarstwie rolnym w kraju w roku poprzedzającym rok złożenia wniosku o przyznanie pomocy. - Średnią powierzchnię gruntów rolnych w gospodarstwie rolnym w poszczególnych województwach oraz średnią powierzchnię gruntów rolnych w gospodarstwie rolnym w kraju w danym roku przyjmuje się na podstawie informacji ogłoszonych przez Prezesa ARiMR na podstawie art. 42 ust 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008 r. Nr 170 poz. 1051 ze zm.). Co charakterystyczne oba w/w przepisy tj. § 3 ust 3 i ust 4 rozporządzenia oraz art. 42 ust 2 ustawy o płatnościach ..." operują pojęciem gruntów rolnych. Dokonując jednak ich wykładni nie można pominąć treści § 2 ust 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia. Przepis ten przewiduje, iż pomoc finansowa w ramach działania "Ułatwienie startu młodym rolnikom" jest przyznawana o ile powierzchnia użytków rolnych w gospodarstwie będzie nie mniejsza niż średnia powierzchnia gruntów rolnych w gospodarstwie rolnym w kraju oraz nie większa niż 300 ha. W tym miejscu godzi się również przywołać treść § 18 ust 1 pkt 1a i pkt 2a rozporządzenia. Stanowi on, że beneficjent powinien spełnić warunek dotyczący minimalnej powierzchni użytków rolnych w gospodarstwie o którym mowa w § 2 ust 1 pkt 1 lit. a nie mniejszej niż średnia powierzchnia gruntów rolnych w gospodarstwie rolnym w kraju, oraz warunek dotyczący minimalnej powierzchni użytków rolnych w gospodarstwie o którym mowa w § 2 ust 1 pkt 1 lit. a, nie mniejszej niż średnia powierzchnia gruntów rolnych w gospodarstwie rolnym w województwie. Przechodząc na grunt przedmiotowej sprawy podkreślić należy, iż bezspornym jest, że średnia powierzchnia gruntów rolnych w województwie podlaskim wynosiła w wymaganym okresie 11,96 ha (ogłoszenie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 29 września 2008 r. w sprawie wielkości średniej powierzchni gruntów rolnych w gospodarstwie rolnym w poszczególnych województwach oraz średniej powierzchni gruntów rolnych w gospodarstwie rolnym ...- Dz. Urz. MRiRW.08.22.29). Z informacji przekazanej przez Starostwo Powiatowe w [...] na której oparł się organ II instancji wynikało, że na podstawie aktualnych wypisów z rejestru gruntów stwierdzono, iż powierzchnia użytków rolnych w gospodarstwie skarżącej jest równa 9,14 ha. Powierzchnia ta nie była więc równa bądź większa od średniej powierzchni gruntów rolnych w województwie podlaskim o której wyżej mowa. To że dane dotyczące tejże powierzchni nie mogą budzić wątpliwości wynika także z oświadczenia pełnomocnika skarżącej który na rozprawie poprzedzającej wydanie wyroku oświadczył, że w 2009 r. przyznano skarżącej płatności w ramach wsparcia bezpośredniego do powierzchni 10,98 ha. Oznacza to, iż wówczas kiedy uzyskała ona płatność o której mowa nie mogła dysponować użytkami rolnymi przekraczającymi powyższą powierzchnię tj. 10,98 ha. W tym miejscu wypada również przypomnieć, że pojęcia grunt rolny i użytek rolny nie są tożsame. Gruntami rolnymi (nieruchomościami rolnymi) są bowiem nieruchomości które są lub mogą być wykorzystywane do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej i zwierzęcej nie wyłączając produkcji ogrodniczej, sadowniczej i rybnej (art. 461 kodeksu cywilnego). Definicja zawarta w powyższym przepisie ma zastosowanie także do wszystkich innych ustaw dotyczących nieruchomości rolnych, chyba że zawierają one postępowania odmienne. Kryterium wyodrębniającym nieruchomość rolną jest zatem rzeczywisty lub potencjalny sposób jej wykorzystania. O przepisaniu do gruntów rolnych decyduje więc możliwe a nie aktualne przeznaczenie. Od gruntów rolnych odróżnić jednak należy kategorię użytków rolnych, czyli gruntów które są użytkowane rolniczo (chodzi o faktyczne użytkowanie). Mając powyższe na względzie Sąd skargę oddalił jako niezasadną. Podstawą wyroku jest art. 151 p.p.s.a.