V SA/Wa 1142/08

Referendarz sądowy Tomasz Zawiślak Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 9 lipca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi K. C. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2008 r. Nr [...] w przedmiocie przekazania sprawy zgodnie z właściwością; postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. zwolnienia od kosztów sądowych. K. C. wnosząc skargę na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] stycznia 2008 r. wystąpił z wnioskiem (uzupełnionym na urzędowym formularzu PPF z 28 maja 2008 r.) o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym tj. zwolnienia od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazał, iż gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z żoną, utrzymuje się z dochodów gospodarstwa rolnego w łącznej wysokości 480 złotych. Oświadczył, iż jest współwłaścicielem wraz z córką domu o powierzchni 80 m2, właścicielem mieszkania o powierzchni 40 m2, nieruchomości rolnej o powierzchni 7,36 ha i Zakładu [...] "N.". Wskazał, że nie posiada żadnych kosztowności, obligacji, akcji, zasobów pieniężnych i przedmiotów wartościowych. W związku z tym, iż dane zawarte we wniosku okazały się niewystarczające do oceny sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych skarżącego, zarządzeniem z dnia 2 czerwca 2008r. wezwano wnioskodawcę do uzupełnienia przedmiotowego wniosku przez udzielenie odpowiedzi na postawione pytania i nadesłanie stosownych dokumentów, w terminie siedmiu dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W dniu 2 lipca 2008 r. (data nadania) skarżący nadesłał dodatkowe oświadczenie, w którym podał, iż jedynym źródłem utrzymania skarżącego i jego żony jest dochód z gospodarstwa rolnego w łącznej wysokości 440 złotych miesięcznie. Stwierdził, iż otrzymał od Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji rolnictwa dopłaty do gruntów za 2007 rok w łącznej wysokości 4748,11 złotych. Wyjaśnił, iż miesięczne wydatki kształtują się następująco: wyżywienie 300 złotych, ubranie i środki higieniczne 50 złotych, podatek 35 złotych, lekarstwa i leczenie 40 złotych, opał 15 złotych. Oświadczył, iż nie posiada żadnych oszczędności pieniężnych, lokat, majątku ruchomego znacznej wartości oraz, że nie uzyskuje żadnej pomocy materialnej od innych członków rodziny i organizacji społecznych. Do pisma załączył trzy wyciągi z posiadanych rachunków bankowych z saldami na 30 czerwca 2008r. w wysokości odpowiednio: 0 złotych, 10.487,80 złotych i 48,33 złote, zaświadczenie z Urzędu Gminy z 1 lipca 2008r., kopie dwóch decyzji przyznających dopłaty bezpośrednie do gruntów za 2007r., kopie wydruku z księgi przychodów i rozchodów Zakładu [...] "N." za ostatnie 3 miesiące. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej ustawy p.p.s.a. – prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – stosownie do treści przepisu art. 199 p.p.s.a. – ponoszenie przez stronę kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Instytucja prawa pomocy powinna być zatem stosowana w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Jednocześnie, zawarte w omawianym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z tego prawa. Zatem rozstrzygnięcie będzie zależało od tego, co zostanie przez wnioskodawcę udowodnione. Zasadność wniosku skarżącego rozpatrzono zatem w dwóch aspektach, tj. z jednej strony uwzględniono wysokość obciążeń finansowych, jakie będzie on zobowiązany ponieść w postępowaniu, z drugiej zaś strony jego możliwości finansowe. W przedmiotowej sprawie wpis od skargi stanowi, zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów, z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193), kwotę 100 złotych. W tym kontekście uznano, iż złożony wniosek nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem skarżący nie wykazał, iż ustawowe przesłanki uprawniające do skorzystania z prawa pomocy we wnioskowanym zakresie wystąpiły w stosunku do jego osoby. W przedmiotowej sprawie zasadnicze znaczenie dla podjętego rozstrzygnięcia ma fakt posiadania przez skarżącego na rachunku bankowym kwoty ponad 10.000 złotych, którą należy potraktować jako oszczędności. Wysokość tej kwoty nie daje podstaw do przyjęcia twierdzenia, iż wnioskodawca jest osobą dla której poniesienie wydatku w postaci wpisu sądowego nie jest możliwe bez uszczerbku dla koniecznych kosztów utrzymania siebie. Prawo pomocy jest instytucją przewidzianą dla osób znajdujących się w stanie ubóstwa, dla których poniesienie wydatków sądowych nie jest możliwe bez uszczerbku w niezbędnym utrzymaniu, czego nie sposób powiedzieć o wnioskodawcy. Dodać wypada, iż wielokrotnie już podniesiono w orzecznictwie, że strona, dla wydatków związanych z postępowaniem sądowym winna znaleźć pokrycie w swych dochodach przez odpowiednie ograniczenie innych wydatków nie będących niezbędnymi dla utrzymania. Ubiegający się o taką pomoc winien więc poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Skoro zatem wnioskodawca – jak wynika z załączonych dokumentów – posiada środki pieniężne w kwocie ponad 10.000 zł, to przeznaczenie ich części na wpis sądowy od skargi, nie spowodowałoby uszczerbku dla koniecznego utrzymania, o którym mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Niezależnie od powyższego należy zauważyć, iż same oświadczenia skarżącego są niewiarygodne, gdyż zgodnie z załączonym przez niego wyciągiem z rachunku bankowego wnioskodawcy obroty na tym rachunku znacznie przekraczają deklarowane dochody (480 złotych miesięcznie). W okresie od 9 kwietnia do 30 czerwca 2008r. na rachunek bankowy skarżącego wpłynęła łącznie kwota 10.356,07 złotych z różnych tytułów (dopłaty bezpośrednie do gruntów, zwrot podatku, zapłata za 2 faktury), natomiast skarżący dokonał wypłat za ten okres w wysokości 7.729,41 złotych. Dodatkowo należy zwrócić uwagę, iż w dniu 25 czerwca 2008r. skarżący dokonał wypłaty kwoty 6000 złotych. Wypłata ta miała miejsce w dniu wezwania skarżącego do wskazania czy posiada rachunki bankowe i nadesłania wyciągów. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji postanowienia.