V SA/Wa 1142/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący - sędzia WSA - Michał Sowiński po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. C. z udziałem uczestnika postępowania M. C. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia ... stycznia 2008 r. nr ... w przedmiocie przekazania sprawy zgodnie z właściwością p o s t a n a w i a: odmówić zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 sierpnia 2008 r. K. C. wnosząc skargę na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z ... stycznia 2008 r. wystąpił z wnioskiem (uzupełnionym na urzędowym formularzu PPF z ... maja 2008 r.) o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym tj. zwolnienia od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazał, iż gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z żoną, utrzymuje się z dochodów gospodarstwa rolnego w łącznej wysokości ... złotych. Oświadczył, iż jest współwłaścicielem wraz z córką domu o powierzchni ... m2, właścicielem mieszkania o powierzchni ... m2, nieruchomości rolnej o powierzchni ... ha i Z. M. "...". Wskazał, że nie posiada żadnych kosztowności, obligacji, akcji, zasobów pieniężnych i przedmiotów wartościowych. Ponadto w dodatkowym oświadczeniu nadesłanym na wezwanie sądu skarżący podał, iż jedynym źródłem utrzymania jego oraz jego żony jest dochód z gospodarstwa rolnego w łącznej wysokości ... złotych miesięcznie. Stwierdził, iż otrzymał od Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji rolnictwa dopłaty do gruntów za 2007 rok w łącznej wysokości ... złotych. Wyjaśnił również, iż miesięczne wydatki kształtują się następująco: wyżywienie ... złotych, ubranie i środki higieniczne ... złotych, podatek ... złotych, lekarstwa i leczenie ... złotych, opał ... złotych. Oświadczył także, iż nie posiada żadnych oszczędności pieniężnych, lokat, majątku ruchomego znacznej wartości oraz, że nie uzyskuje żadnej pomocy materialnej od innych członków rodziny i organizacji społecznych. Do pisma załączył trzy wyciągi z posiadanych rachunków bankowych z saldami na ... czerwca 2008r. w wysokości odpowiednio: ... złotych, ... złotych i ... złote, zaświadczenie z Urzędu Gminy z ... lipca 2008r., kopie dwóch decyzji przyznających dopłaty bezpośrednie do gruntów za 2007r., kopie wydruku z księgi przychodów i rozchodów Z. M. "..." za ostatnie 3 miesiące. Postanowieniem z 9 lipca 2008 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazano m.in., iż złożony wniosek nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem skarżący nie wykazał, że ustawowe przesłanki uprawniające do skorzystania z prawa pomocy we wnioskowanym zakresie wystąpiły w stosunku do jego osoby. Po rozpatrzeniu sprzeciwu K. C. od powyższego postanowienia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 21 sierpnia 2008 r. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, iż skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego. Zasadniczy wpływ na zajęcie takiego stanowiska wywarła okoliczność posiadania przez skarżącego środków na rachunku bankowym w wysokości ponad ... złotych. Ponadto Sąd wskazał, że z faktury nr ... z ... czerwca 2008r. wynika, iż dotyczy ona opłaty za usługi doradcze w wysokości ... złotych. Biorąc pod uwagę powyższe Sąd uznał, że dla wydatków związanych z postępowaniem sądowym strona winna znaleźć pokrycie w swych dochodach przez odpowiednie ograniczenie innych wydatków nie będących niezbędnymi dla utrzymania. Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie, które Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 25 listopada 2008 r. sygn. akt II GZ 296/08 oddalił. W uzasadnieniu NSA wskazał, iż oceniając sytuację materialną skarżącego, Sąd I instancji trafnie przyjął, że zmniejszenie posiadanych przez skarżącego środków poprzez uiszczenie wpisu, nie spowoduje uszczerbku utrzymania koniecznego dla niego i jego rodziny. Podniósł przy tym, że w rozpatrywanej sprawie nie może być obojętna dla oceny kondycji finansowej skarżącego i związanej z tym możliwości ponoszenia kosztów sądowych wysokość należnego w sprawie wpisu w kwocie ... zł, którego uiszczenie nie zamknie stronie drogi do sądu. Następnie w toku rozpoznawanej sprawy K. C. wystąpił z kolejnym wnioskiem z ... stycznia 2009 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w części ponad kwotę ... złotych, podtrzymanym następnie w piśmie z ... października 2009 r. oraz w piśmie z ... grudnia 2009 r. Na wezwanie o uzupełnienie braku formalnego wniosku PPF poprzez złożenie go na urzędowym formularzu, przy piśmie z ... lutego 2010 r. skarżący złożył stosowny wniosek, który podpisany został przez K. C. oraz M. C. Zgodnie z zarządzeniem Sądu z... marca 2010 r. skarżący został wezwany do nadesłania w terminie 7 dni pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o posiadane dokumenty wyjaśnień, potwierdzonych stosownymi dokumentami, co zmieniło się w sytuacji materialnej skarżącego od czasu wydania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowienia z 21 sierpnia 2008 r. odmawiającego przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. zwolnienia od kosztów sądowych. W szczególności zobowiązano skarżącego do udzielenia następujących informacji: czy nadal uzyskuje dopłaty bezpośrednie do gruntów, bądź inną pomoc z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa lub Agencji Rynku Rolnego i jaka jest wysokość tej pomocy (za rok 2008, 2009); jak przedstawiają się aktualnie miesięczne wydatki skarżącego i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym związane z utrzymaniem tj. opłata za mieszkanie i opłaty związane z jego eksploatacją, opłaty na wyżywienie, ubranie, leczenie itd.; jaki jest stan posiadanych przez niego bądź osoby pozostające ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym rachunków bankowych, a także na jaki cel została rozdysponowana kwota zgromadzona na rachunku bankowym w wysokości ... zł (saldo na dzień ... czerwca 2008 r.). Powyższe wezwanie skarżący odebrał w dniu ... kwietnia 2010 r. i do dnia rozpoznania ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie nadesłał żądanych wyjaśnień i dokumentów. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając, w oparciu o przedstawione dokumenty, wniosek z ... lutego 2010 r., postanowieniem z 12 maja 2010 r. orzekł o odmowie zmiany postanowienia WSA z 21 sierpnia 2008 r. Po rozpoznaniu zażalenia złożonego na powyższe postanowienie, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 14 lipca 2010 r. sygn. akt II GZ 152/10 uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę WSA w Warszawie do ponownego rozpoznania wskazując, iż wniosek będący aktualnie przedmiotem rozpoznania przez Sąd I instancji w zaskarżonym postanowieniu złożyła M. C. i K. C., co powinno zobligować Sąd I instancji do wyjaśnienia statusu prawnego M. C. do wystąpienia w tym postępowaniu zainicjowanym wnioskiem złożonym w trybie art. 243 § 1 p.p.s.a. w toczącym się już postępowaniu sądowoadministracyjnym. Mając na uwadze powyższe wytyczne NSA zarządzeniem z ... września 2010 r. zwrócono się do M. C. o wyjaśnienie, w jakim charakterze złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy z ... lutego 2010 r., w odpowiedzi na które pismem z ... listopada 2010 r. oświadczyła, iż wniosek o przyznanie prawa pomocy złożyła jako żona K. C. i wspólnik Z. M. "..." [...]. Wobec powyższego zarządzeniem z ... listopada 2010 r. uznano M. C. za uczestnika postępowania (art. 33 § 1 p.p.s.a.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Należy zauważyć, że sprawa z wniosku skarżącego o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych została już rozstrzygnięta postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 sierpnia 2008 r. a postanowienie to stało się prawomocne, gdyż NSA oddalił zażalenie skarżącego uznając, iż jest on w stanie ponieść koszty postępowania sądowego w przedmiotowej sprawie. Postanowienie w sprawie prawa pomocy należy do tzw. postanowień niekończących postępowania w sprawie, które mogą być uchylane lub zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne – art. 165 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a. W orzecznictwie jak i doktrynie funkcjonuje pogląd, że zmiany stanu faktycznego lub prawnego uzasadniające zmianę lub uchylenie postanowienia w trybie art. 165 p.p.s.a. muszą dotyczyć okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, tak by uzasadniały zmianę lub uchylenie postanowienia. W przypadku sprawy dotyczącej prawa pomocy, zmiany musiałyby być tego rodzaju, żeby w ich świetle przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych stało się uzasadnione. Musiałyby to być zatem zmiany polegające na pogorszeniu sytuacji materialnej wnioskodawcy. Sąd stwierdza jednak, że w rozpoznawanej sprawie skarżący w złożonym ponownie wniosku o zwolnienie z kosztów sądowych w kwocie ... zł ponad kwotę ... złotych nie wskazał żadnych nowych okoliczności, które mogłyby uzasadniać wzruszenie prawomocnego postanowienia z dnia ... sierpnia 2008 r., a ponadto skarżący w toku sprawy uiścił już ... złotych tytułem wpisów (wpłaty po ... złotych z ... września 2008 r., z .... stycznia 2009 r. oraz z ... grudnia 2009 r.). W związku z powyższym Sąd uznał, że skarżący ma możliwość poniesienia przewidzianych kosztów sądowych, tj. na obecnym etapie sprawy do zapłaty z tytułu należnego w sprawie wpisu sądowego pozostała kwota ... złotych. Podkreślić również należy, iż ze złożonego ponownie wniosku wynika, iż skarżący nadal jest współwłaścicielem wraz z córką domu o powierzchni ... m2 oraz właścicielem mieszkania o pow. ... m2., nieruchomości rolnej o pow. ... ha i Z. M. "...". Prowadzi również nadal gospodarstwo rolne, z którego osiąga dochód w wysokości ... złotych miesięcznie, a zatem nieznacznie wyższy niż wskazany w pierwotnym wniosku (... zł). Zauważyć także należy, iż skarżący w roku 2008 i 2009 otrzymał dopłaty do gruntów w łącznej wysokości odpowiednio ... zł (2008) i ... zł (2009) co Sąd ustalił z urzędu na stronach internetowych Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi (www.beneficjenciwpr.minrol.gov.pl). W związku z powyższym uzyskane dopłaty znacznie przewyższają dopłaty uzyskane w 2007 r. w łącznej wysokości ... zł, które wskazano przy uzupełnianiu pierwotnego wniosku. Ponadto skarżący nie przedstawił na zapytanie Sądu aktualnych miesięcznych wydatków, a zatem należało przyjąć, iż kształtują się one nadal na tym samym poziomie. Jedyną nową okolicznością jaka pojawiła się w ponownym wniosku jest wskazana przez skarżącego długotrwała choroba narządu ruchu z związku z czym ponosi koszty leczenia. Skarżący nie podał jednak zwiększonych wydatków z tym związanych, tak więc Sąd uznał, że wskazana podczas rozpatrywania pierwotnego wniosku ponoszona kwota wydatków w wysokości ... zł miesięcznie na lekarstwa i leczenie jest kwotą nadal aktualną. Ponadto skarżący nie wyjaśnił na jaki cel została rozdysponowana kwota zgromadzona na rachunku bankowym w wysokości ... zł – stan na ... czerwca 2008 r. Tak więc Sąd uznał, przy braku aktualnych wyciągów z posiadanych kont bankowych, iż skarżący nadal dysponuje środkami na rachunku bankowym. Mając na uwadze powyższe należy uznać, iż skarżący nie wykazał pogorszenia swojej sytuacji materialnej, co uzasadnia twierdzenie, iż wnioskodawca nie jest osobą dla której poniesienie wydatku w postaci wpisu sądowego jest niemożliwe bez uszczerbku dla koniecznych kosztów utrzymania siebie. Zauważyć należy, iż powyższa kwestia była już wnikliwie oceniona przez Sąd, dlatego też na podstawie art. 165 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowił jak w sentencji.