V SA/Wa 1142/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący – sędzia WSA – Michał Sowiński po rozpoznaniu w dniu 29 sierpnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi K. C. z udziałem uczestnika postępowania M.C. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] w przedmiocie przekazania sprawy zgodnie z właściwością postanawia: odmówić M.C. przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata Wnioskiem z [...] stycznia 2012 r. M. C., dalej "strona" wniosła o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Ponieważ wniosek taki osoba fizyczna powinna złożyć na urzędowym formularzu PPF, Sąd wykonując zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z dnia 27 stycznia 2012 r., pismem z 31 stycznia 2012 r. wezwał stronę do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF w terminie 7 dni od dnia doręczenia pisma pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Do wezwania załączono formularz PPF. W dniu 5 marca 2012 r. do Sądu wpłynął wniosek o przyznanie prawa pomocy, na urzędowym formularzu PPF, w którym strona wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu podała, że utrzymuje się z dochodów z gospodarstwa rolnego w wysokości [...] złotych. Oświadczyła, iż jest współwłaścicielem wraz z córką domu o powierzchni [...] m2, właścicielem nieruchomości rolnej o powierzchni [...] ha i Z. M. "N.", który nie przynosi dochodu. Wskazała także, że nie posiada żadnych kosztowności, obligacji, udziałów, zasobów pieniężnych i przedmiotów wartościowych. Ponieważ uzupełniając wniosek o przyznanie prawa pomocy o urzędowy formularz PPF strona wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych, na podstawie zarządzenia z dnia 29 marca 2012 r. została wezwana do wyjaśnienia, czy wnosi o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata – co wskazała we wniosku z [...] stycznia 2012 r., czy o zwolnienie od kosztów sądowych – co wynika z wniosku uzupełnionego o formularz PPF w dniu 28 lutego 2012 r. – w terminie 7 dni pod rygorem przyjęcia, że zakres wniosku strona określiła na urzędowym formularzu PPF, a tym samym wnosi jedynie o zwolnienie od kosztów sądowych. Ponadto, w związku z tym, iż oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy było niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, stronę wezwano do udzielenia dodatkowych informacji oraz złożenia dodatkowych dokumentów w terminie 7 dni, pod rygorem ujemnych skutków prawnych (art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Powyższe wezwanie odebrał w dniu 24 kwietnia 2012 r. K. C. – mąż strony. W dniu 4 maja 2012 r. do Sądu wpłynęło pismo procesowe w sprawie przedłużenia terminu do nadesłania wyjaśnień i dokumentów, o co najmniej dwa miesiące, w związku z chorobą, leczeniem i rehabilitacją strony. Ponieważ pismo podpisała córka M. C., a w aktach sądowych brak było pełnomocnictwa procesowego, Sąd wezwał pełnomocnika do przedstawienia umocowania do działania w imieniu M.C., pod rygorem pominięcia pełnomocnika w postępowaniu. W dniu 11 czerwca 2012 r. do Sądu wpłynęło pismo strony, w którym wyjaśniła, że wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata oraz o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych pisma, do czego została wezwana przez Sąd pismem z 11 maja 2012 r. Do pisma nie załączyła pełnomocnictwa dla córki, dokumentów o które została wezwana pismem z dnia 29 marca 2012 r. i nie udzieliła odpowiedzi na postawione w wezwaniu pytania. Do pisma załączyła kartę informacyjną rehabilitacji kardiologicznej oraz skierowanie do szpitala. Postanowieniem z 15 czerwca 2012 r. referendarz sądowy odmówił stronie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata Strona wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia. W jego uzasadnieniu wskazała, że powodem nieprzedstawienia dodatkowych dokumentów wskazanych w wezwaniu Sądu były choroby – K. i M.C.. W jej ocenie, w postanowieniu z 15 czerwca 2012 r. nie wzięto pod uwagę i ocenę wszystkich okoliczności, w tym sytuacji majątkowej, zdrowotnej, finansowej strony. Dodała, że sytuację, którą przedstawiła we wniosku o przyznanie prawa pomocy może wykazać środkami dowodowymi wskazanymi przez Sąd, a jeśli jest to możliwe, to wniosła, aby Sąd wystąpił do właściwych instytucji o udzielenie informacji, co do jej sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Na wstępie zaznaczyć należy, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej powoływanej jako p.p.s.a. – wniesienie sprzeciwu na postanowienie referendarza sądowego skutkuje tym, iż traci ono moc a wniosek strony podlega ponownemu rozpatrzeniu. Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 p.p.s.a., Sąd może – na wniosek strony - przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. W myśl art. 245 § 2 i § 3 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, a w zakresie częściowym - zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W niniejszej sprawie strona złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, a więc o przyznanie prawa pomocy w całości. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zawarte w omawianym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa. Zatem rozstrzygnięcie będzie zależało od tego, co zostanie przez wnioskodawcę udowodnione. W sytuacji, gdy oświadczenie zawarte we wniosku budzi wątpliwości lub jest niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego wnioskodawcy, na podstawie art. 255 p.p.s.a., można wezwać taką osobę do złożenia dodatkowego oświadczenia uzupełniającego, jak i potwierdzającego wykazywane przez nią okoliczności. W przedmiotowej sprawie, oświadczenie zawarte we wniosku strony złożonym na urzędowym formularzu PPF było niewystarczające do oceny, czy strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Dlatego też niezbędne okazało się wezwanie strony do nadesłania dokumentów i złożenia oświadczeń pozwalających na lepszą ocenę jej sytuacji majątkowej. Na wezwanie odpowiedziała córka strony. Poinformowała ona Sąd, że jej matka jest chora i została poddana rehabilitacji po zabiegu operacyjnym. W związku z powyższym wniosła o przedłużenie o dwa miesiące terminu do wykonania wezwania skierowanego do strony na podstawie art. 255 p.p.s.a. Pomimo wezwania, do Sądu nie wpłynęło pełnomocnictwo upoważniające D. O.C. do reprezentowania matki. Następnie w dniu [...] czerwca 2012 r. do tut. Sądu wpłynęło pismo procesowe podpisane przez M.C., w którym nawiązując do pisma Sądu z [...] maja 2012 r., doręczonego w dniu 31 maja 2012 r. wniosła o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych, tj. do przedstawienia przez D. O.C. pełnomocnictwa procesowego do reprezentowania M.C. Przede wszystkim zauważyć należy, że wezwanie Sądu z 11 maja 2012 r. doręczono w dniu 31 maja 2012 r., a odpowiedź na wezwanie została nadana w dniu 8 czerwca 2012 r., a więc ostatniego dnia wyznaczonego w wezwaniu terminu. Ponadto, w tym samym piśmie strona wyjaśniła, że wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata oraz wskazała, że była hospitalizowana od [...] marca 2012 r. do [...] kwietnia 2012 r., a następnie przebywała w [...], poza jej miejscem zamieszkania. Do odpowiedzi strona załączyła kartę informacyjną [...] [...] oraz skierowanie do szpitala. Do pisma nie załączyła dokumentów, o które została wezwana pismem z dnia 29 marca 2012 r. i nie udzieliła odpowiedzi na postawione w wezwaniu pytania. Podkreślić wyraźnie należy, że wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy w związku z art. 255 p.p.s.a. wysłano stronie w dniu 4 kwietnia 2012 r. Pismo to strona odebrała w dniu 24 kwietnia 2012 r. W dniu 7 maja 2012 r. do Sądu wpłynęło pismo podpisane przez córkę M.C. w sprawie przedłużenia terminu do złożenia wyjaśnień na podstawie art. 255 p.p.s.a. Pomimo wezwania, córka strony nie przedstawiła pełnomocnictwa do działania imieniu matki, a w dniu [...] czerwca 2012 r. wpłynęło pismo M.C.. Strona wyjaśniła w nim, że przedmiotem wniosku o przyznanie prawa pomocy jest zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Strona nie załączyła do pisma żadnych dokumentów, o które została wezwana pismem z 4 kwietnia 2012 r., ani nie złożyła wyjaśnień. Powyższe oznacza, że strona nie wykonała wezwania do uzupełnienia wniosku o przyznanie praw pomocy, pomimo upływu 7 tygodni od otrzymania wezwania. Podkreślić należy, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, fakt, że skarżąca przebywała w szpitalu oraz [...] się poza miejscem zamieszkania nie może usprawiedliwić jej braku działania w postępowaniu w sprawie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Podkreślić warto, że skarżąca nie jest osobą samotną, mieszka z mężem oraz ma córkę, z którą utrzymuje kontakt. W tych okolicznościach nie można uznać, że skarżąca nie miała faktycznej możliwości zebrania dokumentów wskazanych w wezwaniu z 4 kwietnia 2012 r. Ponadto, wskazać należy, że skarżąca osobiście skierowała w dniu 8 czerwca 2012 r. do Sądu pismo. Nie przedstawiła w nim żadnych informacji, o które została wezwana w piśmie z dnia 4 kwietnia 2012 r. Mając na uwadze powyższe okoliczności, uznać należy, iż skarżąca nie wykazała, że w odniesieniu do jej osoby wystąpiły ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. Na skutek niewykonania wezwania skierowanego do strony na podstawie art. 255 p.p.s.a., pomimo upływu 7 tygodni od daty otrzymania wezwania nastąpił brak możliwości porównania wysokości obciążeń finansowych z jakimi wnioskodawczyni powinien się liczyć w postępowaniu sądowym z jej rzeczywistymi możliwościami płatniczymi. W konsekwencji, brak ten wykluczył dokonanie oceny, czy zaistniały przesłanki uprawniające do udzielenia stronie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu sprzeciwu strona wskazała, że powodem nieprzedstawienia dodatkowych informacji i dokumentów był jej stan zdrowia oraz jej męża. Zauważyć jednak należy, że w złożonym sprzeciwie strona nie udzieliła żadnych informacji pozwalających na ocenę jej sytuacji materialnej i nie załączyła do sprzeciwu żadnych dokumentów, pomimo że, już w uzasadnieniu postanowienia wydanego w dniu 15 czerwca 2012 r., wskazano stronie, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa. Zatem rozstrzygnięcie będzie zależało od tego, co zostanie przez wnioskodawcę udowodnione. Podkreślić należy, że do obowiązków Sądu nie należy występowanie do instytucji i organów w celu uzyskania informacji i dokumentów w celu ustalenia, czy przyznanie prawa pomocy w konkretnej sprawie jest uzasadnione. Niezależnie od niewykonania wezwania do nadesłania dodatkowych dokumentów oraz informacji zauważyć należy, że strona nie jest pozbawiona majątku, posiada bowiem nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha i wskazała, że uzyskuje dochód z gospodarstwa rolnego. W związku z powyższym nie można stwierdzić, że strona nie posiada źródła utrzymania i nie dysponuje żadnymi środkami na poniesienie kosztów sądowych. A mając na uwadze, że strona nie odpowiedziała na wezwanie i nie przedstawiła dodatkowych dokumentów (np. wyciągów bankowych) nie było możliwe podjęcie innego rozstrzygnięcia, ponieważ brak dodatkowych informacji uniemożliwił porównanie wysokości obciążeń finansowych z jakimi wnioskodawca powinien się liczyć w postępowaniu sądowym z jego rzeczywistymi możliwościami płatniczymi. Wobec niewywiązania się z obowiązku przedstawienia dodatkowych informacji i dokumentów należy stwierdzić, że strona nie wykazała, że przyznanie prawo pomocy jest uzasadnione. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 254 i art. 260 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.