V SA/Wa 1149/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Michał Sowiński, Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Asesor WSA - Joanna Gierak-Podsiadły (spr.), Protokolant - Sylwia Wojtkowska-Just, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi G. L. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność organu egzekucyjnego oddala skargę. Przedmiotem skargi G. L. jest postanowienie Ministra Finansów z [...] lutego 2008 r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w R. z [...] listopada 2007 r. oddalające skargę na czynność organu egzekucyjnego, w następującym stanie faktycznym: Postanowieniem z [...] grudnia 2006 r., na podstawie art. 64a § 1 pkt 1, art. 121 § 4 i 5, i art. 122 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.), Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w T. nałożył na G. L. grzywnę w celu przymuszenia w wysokości [...] zł oraz obowiązek wniesienia opłaty egzekucyjnej za wydanie niniejszego postanowienia w wysokości 68 zł. Jednocześnie wezwał zobowiązanego do uiszczenia grzywny i opłaty w terminie 7 dni od daty doręczenia postanowienia wskazując, że w razie ich nie uiszczenia zostaną one ściągnięcie w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych. Wobec nie uiszczenia ww. kwot, w dniu [...] września 2007 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w T. wystawił tytuł wykonawczy, w którym jako należność główną wskazał [...] zł. Na podstawie ww. tytułu wykonawczego organ egzekucyjny - Naczelnik Urzędu Skarbowego w T. -prowadząc postępowanie egzekucyjne- zawiadomieniem z [...] października 2007 r. dokonał zajęcia prawa majątkowego, stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności, będącego bankiem w Banku [...] w B. Odpis tytułu wykonawczego wraz zawiadomieniem o zajęciu rachunku bankowego doręczono zobowiązanemu w dniu 15 października 2007 r. Odbiór potwierdziła matka zobowiązanego. Pismem z 19 października 2007 r., skierowanym do Dyrektora Izby Skarbowej w R. za pośrednictwem Naczelnika Urzędu Skarbowego w T., G. L. złożył skargę na czynność organu egzekucyjnego z 12 października 2007 r. w przedmiocie zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego. Zaskarżonej czynności egzekucyjnej zarzucił rażące naruszenie przepisów procesowych - art. 33 § 1 i 8 oraz art. 7 § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wniósł o uchylenie czynności egzekucyjnej, umorzenie postępowania egzekucyjnego i zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania. W uzasadnieniu pisma zobowiązany podał, że objęta przedmiotowym postępowaniem egzekucyjnym grzywna została na niego nałożona w celu przymuszenia go do wykonania obowiązku wynikającego z orzeczenia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w T. W tym miejscu podniósł, iż wszystkie obowiązki wynikające z tego orzeczenia zostały przez niego wykonane, o czym Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego został zawiadomiony, a tym samym orzeczenie to nie może podlegać wykonaniu w drodze egzekucji. W konsekwencji zobowiązany zażądał umorzenia postępowania egzekucyjnego. Nadto podał, że zastosowany w stosunku do niego środek egzekucyjny w postaci grzywny w celu przymuszenia w kwocie [...] zł jest niewspółmierny do stopnia zawinienia i narusza zasadę niezbędności. Przy piśmie z 24 października 2007 r., stosownie do postanowień art. 54 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Naczelnik Urzędu Skarbowego w T. przekazał ww. skargę według właściwości Dyrektorowi Izby Skarbowej w R. Postanowieniem z [...] listopada 2007 r. nr [...], po rozpatrzeniu ww. skargi zobowiązanego G. L. na czynność organu egzekucyjnego - Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. z dnia [...] października 2007 r., Dyrektor Izby Skarbowej w R. -działają na podstawie art. 54 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji- skargę tą oddalił. W uzasadnieniu postanowienia Dyrektor Izby przede wszystkim wyjaśnił, iż stosownie do art. 54 § 1 ww. ustawy zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność organu egzekucyjnego. Wskazał, że przez czynność organu egzekucyjnego należy rozumieć wszelkie podejmowane przez ten organ działania, zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego (art. 1a pkt 2 ww. ustawy). Rozpatrując zatem skargę na czynność egzekucyjną, organ nadzoru powinien ocenić prawidłowość dokonanej czynności egzekucyjnej od strony wykonawczej, a więc jej zgodność z przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, które regulują sposób i formę zastosowania danego środka egzekucyjnego. Następnie Dyrektor Izby wskazał, iż materialnoprawną podstawę zastosowania egzekucji z rachunku bankowego (albowiem organ egzekucyjny w niniejszej sprawie zastosował ten właśnie środek egzekucyjny i on jest przedmiotem rozpatrywanej skargi), stanowi art. 80 ww. ustawy. Dyrektor Izby powołał postanowienia tego artykułu, a analizując sprawę w konsekwencji uznał, iż organ egzekucyjny działał zgodnie z prawem i dopełnił wszystkich czynności, do których był zobowiązany. Wyjaśnił, iż zaskarżona czynność egzekucyjna stanowiła pierwszą czynność podjętą w celu realizacji obowiązku objętego tytułem wykonawczym, a to obligowało organ egzekucyjny do doręczenia zobowiązanemu, z przystąpieniem do czynności egzekucyjnych, odpisu tytułu wykonawczego (art. 32 i 80 § 3 ww. ustawy). Dyrektor Izby wskazał, iż obowiązek ten został wykonany. Odpis tytułu doręczono zobowiązanemu w dniu 15 października 2007 r. wraz z zawiadomieniem o zajęciu rachunku bankowego z 12 października 2007 r. Odbiór potwierdziła jego matka i doręczenie to spełnia wymogi art. 43 k.p.a. Dalej, Dyrektor Izby wskazał, że zajęcie z 12 października 2007 r. zostało wystawione na druku odpowiadającym wzorowi tego rodzaju druków oraz, że zawiadomienie zawiera wszystkie elementy wskazane w art. 67 § 2 ww. ustawy egzekucyjnej. Na koniec Dyrektor Izby wyjaśnił, iż pozostałe podniesione przez zobowiązanego w skardze okoliczności, nie mogą być rozpatrywane w trybie skargi na czynność organu egzekucyjnego. W szczególności nie mogą być przedmiotem rozpoznania w tym postępowaniu okoliczności dotyczące postępowania wierzyciela przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, a dotyczące nałożenia na tegoż zobowiązanego obowiązku w postaci grzywny w celu przymuszenia. Odrębnym postanowieniem z [...] listopada 2007 r., wydanym na podstawie art. 66 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: k.p.a.), w związku z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Dyrektor Izby Skarbowej w R. zawiadomił G. L., że w zakresie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, wykonania obowiązku, zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego powinien on wnieść odrębne podanie do organu egzekucyjnego – Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. W uzasadnieniu tego postanowienia Dyrektor Izby wyjaśnił, iż do rozpatrzenia zarzutów zawartych w skardze z 19 października 2007 r. dotyczących wykonania obowiązku oraz zastosowania zbyt uciążliwego środka, których podstawę stanowi art. 33 pkt 1 i 8 ustawy egzekucyjnej, właściwy jest organ egzekucyjny. W zażaleniu na postanowienie Dyrektora Izby oddalające skargę na czynność organu egzekucyjnego zobowiązany wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia oraz o wstrzymanie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. W zażaleniu zobowiązany podtrzymał zarzuty zawarte w skardze z 19 października 2007 r., a dodatkowo wskazał na naruszenie art. 7 k.p.a. W piśmie z 14 stycznia 2008 r., na wezwanie Dyrektora Izby, doprecyzował zaś swój wniosek o wstrzymanie egzekucji -jak zaznaczył- do czasu rozpoznania zażalenia przez Ministra Finansów. Postanowieniem z [...] lutego 2008 r. Dyrektor Izby Skarbowej w R., powołując się na art. 54 § 6 w związku z art. 17 § 1 ustawy postępowaniu egzekucyjnym w administracji i wskazując na rozpatrzenie wniosku zobowiązanego o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego, postanowił wniosku tego nie uwzględnić i odmówił wstrzymania postępowania egzekucyjnego. Natomiast, postanowieniem z [...] lutego 2008 r., po rozpatrzeniu zażalenia zobowiązanego na postanowienie Dyrektora Izby z [...] listopada 2007 r. o oddaleniu skargi na czynność organu egzekucyjnego, Minister Finansów w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał zaskarżone orzeczenie w mocy. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy wyjaśnił, iż nie znalazł podstaw do zmiany lub uchylenia zaskarżonego postanowienia. Wskazał, że w przedmiotowej sprawie możliwe było przeprowadzenie czynności egzekucyjnej w postaci zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego oraz, że nie stwierdził uchybień formalnych w dokonanej czynności egzekucyjnej. Minister Finansów wyjaśnił też, że w postępowaniu tym ocenie podlega prawidłowość dokonanych czynności przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę ich dokonania. Natomiast podnoszona przez zobowiązanego kwestia wykonania egzekwowanego obowiązku oraz zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego zgodnie z art. 33 ustawy egzekucyjnej stanowi podstawę do zarzutu, w związku z czym w postępowaniu w sprawie skargi na czynność egzekucyjną nie może być rozstrzygana. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe postanowienie Ministra finansów z [...] lutego 2008 r. skarżący – G. L. wniósł o uchylenie "decyzji organu I i II instancji oraz przekazanie sprawy organowi I instancji", zarzucając rażące naruszenie art. 7, art. 8 i art. 77 k.p.a., które miało istotny wpływ na wydanie postanowienia. W uzasadnieniu skargi skarżący stwierdził, iż w jego ocenie organ administracji egzekwując od niego grzywnę w celu przymuszenia, wbrew zasadzie art. 7 k.p.a. przedkłada interes społeczny nad interes indywidualny. Wskazując na art. 77 k.p.a. skarżący podniósł, iż niniejsza sprawa nie została wyjaśniona wyczerpująco. Organ administracji wbrew rzeczywistemu stanowi faktycznemu nie ustalił, że obowiązek objęty tytułem wykonawczym został wykonany. W zakresie wstrzymania postępowania egzekucyjnego skarżący wskazał, iż jego wniosek w tym przedmiocie jest uzasadniony tym, że posiadane przez niego niewielkie dochody ledwo wystarczają na zaspokojenie zwykłych potrzeb życiowych. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie tego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego (ewentualnie – stwierdzenie jego wydania z naruszeniem prawa, v. art. 145 § 1 p.p.s.a.). Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia Ministra Finansów w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu na podstawie powyższych przepisów, Sąd nie dopatrzył się w sprawie uchybień prawa, które winny skutkować uchyleniem skarżonego orzeczenia i uznał, iż postanowienie, będące przedmiotem skargi jest prawidłowe, argumenty przedstawione w uzasadnieniu skarżonego orzeczenia przekonywujące i właściwe, natomiast podniesione w skardze zarzuty nieuzasadnione. Kontrolowane przez Sąd postępowanie wszczęte zostało pismem skarżącego z 19 października 2007 r. W piśmie tym skarżący bezsprzecznie wskazał, że wnosi skargę na czynność egzekucyjną Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. z [...] października 2007 r. w przedmiocie zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego. Powołał się przy tym na art. 54 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zgodnie z którym zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Należy też dostrzec, iż omawiane pismo skarżący skierował do Dyrektora Izby Skarbowej w R. za pośrednictwem Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. i złożył je w terminie 14 dni od dnia dokonania zakwestionowanej czynności egzekucyjnej, postępując tym samym zgodnie z § 3 i § 5 ww. art. 54. W tej sytuacji, zdaniem Sądu, pismo zobowiązanego z 19 października 2007 r. prawidłowo zostało potraktowane jako skarga na czynność organu egzekucyjnego i skierowane do rozpatrzenia do organu nadzoru – tj. do Dyrektora Izby Skarbowej w R. Zatem podstawę materialnoprawną postanowienia Dyrektora Izby z [...] listopada 2007 r. oraz zaskarżonego postanowienia Ministra Finansów stanowił w szczególności powyżej wskazany art. 54 ustawy egzekucyjnej zakreślający granice tego postępowania. W obu wydanych w sprawie postanowieniach słusznie więc zauważono, że postępowanie prowadzone na podstawie art. 54 sprowadza się do zbadania zaskarżonej czynności organu egzekucyjnego przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonania tej czynności. Takie też postępowanie w niniejszej sprawie, z uwzględnieniem art. 80, art. 67 i 32 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zostało przeprowadzone. W wyniku tego postępowania nie stwierdzono żadnych uchybień formalnych w dokonanej przez organ egzekucyjny w dniu 12 października 2007 r. czynności egzekucyjnej. W konsekwencji nie było podstaw do uwzględnienia skargi na czynność organu egzekucyjnego w postaci zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego, a wobec tego skarga ta podlegała oddaleniu. Skarżący nie kwestionuje sposobu i formy czynności egzekucyjnej dokonanej przez organ egzekucyjny, a polegającej na zajęcia prawa majątkowego, stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności, będącego bankiem. Nie zgadza się natomiast z nałożeniem na niego grzywny w celu przymuszenia oraz z prowadzeniem tej egzekucji. W trakcie trwania postępowania tak w piśmie z 19 października 2007 r., jak i w zażaleniu podnosił, iż wykonał obowiązek, w związku którym grzywna w celu przymuszenia została na niego nałożona, o czym wierzyciel został powiadomiony. To stanowisko skarżącego znajduje również swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu skargi, z którego wynika, iż skarżący nadal kwestionuje orzeczenie o nałożeniu na niego grzywny w celu przymuszenia. Wyjaśnia, iż obowiązek, w związku z którym ta grzywna została na niego nałożona, został wykonany. Dostrzegając stanowisko skarżącego Sąd wyjaśnia i podkreśla, iż zarzuty te nie mogły być przedmiotem oceny w niniejszym postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 54 ustawy egzekucyjnej. O tym, iż podnoszone przez skarżącego okoliczności nie mogą być rozpatrywane w trybie skargi na czynność organu egzekucyjnego, zobowiązany został poinformowany już w postanowieniu Dyrektora Izby wydanym w niniejszej sprawie w I instancji w dniu [...] listopada 2007 r. oraz w odrębnym postanowieniu tego organu z tej samej daty. W tym ostatnim, kierując się treścią art. 66 § 1 k.p.a., wyraźnie pouczono skarżącego o potrzebie złożenia odrębnego pisma zawierającego zarzuty w trybie art. 33 pkt 1 i 8 ustawy egzekucyjnej (dotyczące wykonania obowiązku oraz zastosowania zbyt uciążliwego środka), skierowanego do organu egzekucyjnego jako właściwego do ich rozpatrzenia. Z takiej możliwości zobowiązany skorzystał w ten sposób, że w piśmie z 3 grudnia 2007 r. zgłosił zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym powołując się tylko na pkt 8 art. 33, natomiast nie wskazując już na wykonanie obowiązku i w związku z tym pkt 1 ww. przepisu. Niemniej ww. pismem skarżący wszczął odrębne postępowanie przed organem egzekucyjnym w trybie art. 34 ustawy egzekucyjnej. Z wymienionych powodów, a wiec przede wszystkim z uwagi na zakres niniejszej sprawy prowadzonej w trybie art. 54, tak organy orzekające w tym postępowaniu, jak również Sąd rozpoznający skargę na postanowienie Ministra Finansów wydane w ww. trybie, nie mogły analizować i uwzględnić podnoszonych przez skarżącego okoliczności związanych z nałożeniem grzywny w celu przymuszenia. Niezależnie od powyższego Sąd zauważa, iż na podstawie art. 125 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym, nałożone, a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu. Postanowienie w sprawie umorzenia grzywny wydaje organ egzekucyjny na wniosek zobowiązanego. Odnośnie wniosku zawartego w zażaleniu o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego, Sąd wyjaśnia, iż wprawdzie został on postanowieniem Dyrektora Izby załatwiony odmownie, jednakże Sąd też dostrzega, iż postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. z [...] grudnia 2007 r. egzekucja prowadzona wobec skarżącego została wstrzymana do czasu rozpatrzenia wniesionego zarzutu. Konkludując, Sąd stwierdza, iż przeprowadzone postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie, zakończone zaskarżonym postanowieniem, nie naruszało przepisów zawartych w art. 7 oraz 77 § 1 i 80 k.p.a. W zgodzie z powyższymi przepisami organ nadzoru podjął niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i dał temu wyraz w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia. Rozpatrując skargę na czynność organu egzekucyjnego organ nadzoru miał także na względzie te zarzuty zgłoszone przez skarżącego, które nie mogły być załatwione w tym postępowaniu. Słusznie, postanowieniem z [...] listopada 2007 r. wydanym w oparciu art. 66 § 1 k.p.a. pouczył skarżącego o potrzebie złożenia odrębnego pisma w tym przedmiocie. W konsekwencji Sąd uznał, iż zaskarżone postanowienie utrzymujące w mocy postanowienie organu nadzoru – Dyrektora Izby Skarbowej w R., nie narusza przepisów proceduralnych wskazanych w skardze, w stopniu uzasadniającym jej uwzględnienie na podstawie art. 145 § 1pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Sąd analizując sprawę nie dopatrzył się także innych naruszeń prawa, które dawałyby podstawę do uchylenia zaskarżonego orzeczenia. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.