V SA/Wa 1149/14

Referendarz sądowy Anna Nasiłowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 22 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J.Ś. na postanowienie Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia (...) marca 2014 r. Nr (...) w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W złożonym na urzędowym formularzu (PPF) wniosku o przyznanie prawa pomocy J. Ś. (dalej: "skarżący" lub "strona") wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Wnioskodawca wskazał, iż gospodarstwo domowe prowadzi z żoną, posiada mieszkanie o pow. 49,9 m2 oraz nieruchomość rolną o pow. 2,64 ha. Skarżący uzyskuje dochód z tytułu emerytury w wysokości 2.164 zł brutto miesięcznie pomniejszone o kwotę 541 zł potrącaną w toku egzekucji administracyjnej, jego żona z takiego samego tytułu otrzymuje świadczenie w wysokości 2.309 zł brutto miesięcznie. W uzasadnieniu skarżący oświadczył, iż jest osobą chorą, jego miesięczne wydatki na leczenie wynoszą około 300 zł. Oświadczył również, że nie posiada oszczędności. W związku z tym, iż złożone wyjaśnienia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy, zarządzeniem z dnia 13 czerwca 2014 r. wezwano go do dodatkowego oświadczenia, poprzez udzielenie konkretnych informacji oraz złożenie określonych dokumentów. W odpowiedzi na wezwanie skarżący oświadczył, że nie jest w stanie zgromadzić zaświadczeń i pism dokumentujących jego sytuację materialną w terminie wskazanym w wezwaniu, dlatego wniósł o jego przedłużenie o 21 dni ewentualnie o rozpoznanie wniosku w oparciu o dokumentu i informacje, którymi dysponuje Sąd. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje. Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a., Sąd może – na wniosek strony - przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 258 § 1 p.p.s.a. czynności w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy mogą wykonywać referendarze sądowi. W myśl art. 245 § 2 i § 3 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, a w zakresie częściowym - zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W niniejszej sprawie skarżący złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, a więc o przyznanie prawa pomocy w części. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zawarte w omawianym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa. Zatem rozstrzygnięcie będzie zależało od tego, co zostanie przez wnioskodawcę udowodnione. Referendarz sądowy ocenia przedstawione informację i nie spoczywa na nim obowiązek udowadniania, że strona środki na pokrycie kosztów sądowych jednak posiada. Przypomnieć również trzeba, iż ocena zasadności wniosku o prawo pomocy polega na dokonaniu porównania wysokości obciążeń finansowych w postępowaniu sądowym z rzeczywistymi możliwościami płatniczymi wnioskującej strony, biorąc pod uwagę jej wydatki niezbędne dla utrzymania siebie oraz rodziny. W niniejszej sprawie, przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. W takich sprawach wpis sądowy jest stały i wynosi 100 zł, stosownie do przepisu § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów, z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193). W sytuacji, gdy oświadczenie zawarte we wniosku budzi wątpliwości lub jest niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego wnioskodawcy, na podstawie art. 255 p.p.s.a., można wezwać taką osobę do złożenia dodatkowego oświadczenia uzupełniającego, jak i potwierdzającego wykazywane przez nią okoliczności. W przedmiotowej sprawie, oświadczenie zawarte we wniosku złożonym na urzędowym formularzu PPF było niewystarczające do oceny, czy strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Dlatego też niezbędne okazało się wezwanie skarżącego do nadesłania dokumentów i złożenia oświadczeń pozwalających na lepszą ocenę jego sytuacji majątkowej. W odpowiedzi na wezwanie skarżący oświadczył, że wskazany w wezwaniu siedmiodniowy termin jest zbyt krótki na uzupełnienie wniosku w zakresie wskazanym w wezwaniu. Dlatego wniósł o przedłużenie terminu o 21 dni, ewentualnie o rozpoznanie wniosku na podstawie informacji posiadanych przez Sąd. Odnosząc się do wniosku o przedłużenie terminu wskazać należy, że w wezwaniu skierowanych do skarżącego na podstawie art. 255 p.p.s.a. nałożono na skarżącego obowiązek przedstawienia odcinków emerytury, dokumentów potwierdzających stan zdrowia, dokumentów stanowiących podstawę do wypłaty emerytury w pomniejszonej wysokości, decyzji w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości i podatku rolnego, a więc dokumentów, którymi z zasady skarżący powinien dysponować, bez konieczności podejmowania dodatkowych czynności np. wyjazdu poza miejsce zamieszkania, występowania do właściwych instytucji o ich udostępnienie. Ponadto skarżący został wezwany do szczegółowego wskazania i udokumentowania wysokości wydatków składających się na bieżące utrzymanie (np. opłaty za mieszkanie, wyżywienie, leczenie), udzielenia informacji, czy korzystał z jakichkolwiek form pomocy społecznej, jak wykorzystuje posiadaną nieruchomość rolną i czy prowadzi na tej nieruchomości jakąkolwiek działalność, czy otrzymywał albo otrzymuje dopłaty bezpośrednie do gruntów rolnych. W ocenie referendarza sądowego są to informacje, na które skarżący może odpowiadać na bieżąco; nie posiadają one bowiem waloru informacji szczególnych, dla których uzyskania konieczne było by wyznaczanie dodatkowych terminów. Odnosząc się do oświadczeń złożonych na formularzu PPF zauważyć należy, że zarówno skarżący, jak i jego żona posiadają stałe źródło dochodu w formie świadczeń emerytalnych, ponadto mają zapewnione potrzeby mieszkalne. Skarżący posiada również nieruchomość rolną o pow. 2,64 ha. Mając na uwadze, że skarżący nie przedstawił dodatkowych dokumentów i oświadczeń, uznać należy, iż nie wykazał, że ustawowa przesłanka przyznania prawa pomocy w odniesieniu do jego osoby wystąpiła. Brak dodatkowych informacji uniemożliwił porównanie wysokości obciążeń finansowych z jakimi skarżący powinien się liczyć w postępowaniu sądowym z jego rzeczywistymi możliwościami płatniczymi. Z tych względów uznać należało, że wnioskodawca nie wykazał tego, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, co z kolei powoduje, że na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.