V SA/Wa 115/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński (spr.), Sędzia WSA - Małgorzata Rysz, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska, Protokolant - spec. Justyna Macewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 marca 2012 r. sprawy ze skargi J. F. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu dostosowania gospodarstwa rolnego do standardów UE oddala skargę. Po rozpatrzeniu wniosku J. F. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu dostosowania gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej wydaną przez Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w dniu [...] sierpnia 2011 r. tenże organ decyzją z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Decyzja z dnia [...] listopada 2011 r. została oparta m.in. na następujących ustaleniach i rozważaniach: J. F. na mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] otrzymał płatność z tytułu pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, w łącznej wysokości 96 373,25 zł. Pierwsza rata płatności w wysokości 48 186,63 zł została przekazana na rachunek bankowy Strony w dniu 28 lipca 2007 r. Ostateczny termin na dostosowanie gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej odnośnie składowania nawozów naturalnych wynikający z § 6 ust. 2 lit. a Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 17, poz. 142, z późn. zm.) upłynął z dniem 31 lipca 2008 r. J. F. nie złożył oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięcia w wyznaczonym przepisami prawa terminie i nie zrealizował przedsięwzięcia mającego na celu dostosowanie gospodarstwa rolnego do wymagań w zakresie przechowywania nawozów naturalnych. W związku z powyższym zobowiązany jest do zwrotu nienależnie pobranych płatności z tytułu dostosowania gospodarstwa do standardów Unii Europejskiej w wysokości 48 186,63 zł, co zostało ustalone decyzją Prezesa ARiMR nr [...] wraz z odsetkami naliczonymi od dnia doręczenia zaskarżonej decyzji do dnia zwrotu nienależnie pobranych płatności. J. F. podnosi, iż nie zrealizował przedsięwzięcia, gdyż uzyskał zezwolenie na budowę w dniu 7 listopada 2008 r. Ponadto informuje, że nie zrealizował przedsięwzięcia ze względu na długotrwałą niezdolność do pracy (podnosi, że złożył oświadczenie o długotrwałej niezdolności do pracy). Odnosząc się do powyższego organ podniósł iż przepisy § 10 ust. 2 rozporządzenia przewidują katalog okoliczności, w których pierwsza rata płatności nie podlega zwrotowi. Chodzi o następujące sytuacje: 1. realizacja przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania była niemożliwa ze względu na: a) długotrwałą niezdolność do pracy producenta rolnego lub b) wystąpienie klęski żywiołowej, lub c) zniszczenie budynków inwentarskich w gospodarstwie na skutek ognia lub innych zdarzeń losowych, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych, lub d) wystąpienie choroby zakaźnej zwierząt w gospodarstwie rolnym producenta rolnego; 2. producent rolny: a) złożył oświadczenie o zaistnieniu okoliczności wymienionych w pkt 1 zamiast oświadczenia, o którym mowa w § 9 ust. 3 pkt 1 lit. b, w terminie 14 dni od dnia, w którym okoliczności te ustąpiły, b) zrealizował przedsięwzięcie określone w planie dostosowania w terminie 6 miesięcy od dnia złożenia oświadczenia, o którym mowa w lit. a. W ocenie organu w niniejszej sprawie nie wystąpiły powyższe okoliczności. W aktach sprawy brak jest orzeczenia lekarza KRUS lub ZUS o długotrwałej niezdolności do pracy J. F. Z akt sprawy wynika jedynie, że Strona skarżąca jest chora i przebywała w szpitalu od dnia 1 stycznia 2009 do dnia 13 marca 2009 r. Ponadto przedłożyła 9 zaświadczeń lekarskich o niezdolności do pracy. Ostanie zaświadczenie lekarskie obejmowało okres czasu od dnia 18 października 2009 r. do dnia 16 listopada 2009 r. Jednakże strona przedłożyła dokumentację w sprawie przebytej choroby dopiero w dniu 28 maja 2010 r. Zatem nawet gdyby uznać przedłożone dokumenty za wystarczające dla potwierdzenia wystąpienia długotrwałej niezdolności do pracy J. F. to nie został zachowany termin na ich przedłożenie Kierownikowi Biura Powiatowego ARiMR w [...]. Ostatnie zaświadczenie o niezdolności do pracy kończyło się 16 listopada 2009 r. natomiast Strona złożyła powyższy dokument w dniu 28 maja 2010, co jednoznacznie wskazuje na uchybienie przewidzianego prawem 14 dniowego terminu na złożenie dokumentu. Organ nie kwestionuje tego że strona jest chora, jednak uprawnionym do orzekania w sprawach wystąpienia długotrwałej niezdolności do pracy jest lekarz orzecznik KRUS lub ZUS. W przedmiotowej sprawie J. F. nie dysponuje takim orzeczeniem. Ponadto długotrwała niezdolność do pracy J. F. nie stanowi argumentu w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności ponieważ Strona przebywała w szpitalu i była chora w 2009 r. natomiast termin zakończenia dostosowania gospodarstwa do standardów UE był wyznaczony na dzień 31 lipca 2008 r. Podkreślono także, że przystąpienie do realizacji przedsięwzięcia mającego na celu dostosowanie gospodarstwa rolnego do wymagań w zakresie przechowywania nawozów naturalnych jest dobrowolne a strona składając wniosek o przyznanie płatności na dostosowanie gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej znała zasady przyznawania tej pomocy, oraz świadoma był konsekwencji niewykonania zobowiązania i obowiązków jakie spoczywają na producencie rolnym przystępującym do programu (powyższe J. F. potwierdził złożonym na wniosku podpisem). Organ przypomniał również że wypłacona J. F. należności pochodzi ze środków z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej oraz ze środków krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie. Zgodnie zaś z art. 71 ust. 2 rozporządzenia nr 817/2004 w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z art. 73 ust. 3 rozporządzenia nr 796//2004. Stosowana stopa odsetek jest obliczana zgodnie z przepisami prawa krajowego, lecz nie jest ona niższa niż stopa procentowa stosowana w przepisach krajowych w odniesieniu do przypadku zwrotu kwot pieniężnych. Decyzję z dnia [...] listopada 2011 r. zaskarżył J. F. zarzucając jej naruszenie przepisu § 10 ust. 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 roku w sprawie szczególnych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. 2005 nr 17 poz. 142 zm.) poprzez uznanie, że w sprawie nie wystąpiły okoliczności wskazane w tym przepisie. Podnosząc powyższy zarzut skarżący wniósł o uchylenie kwestionowanej decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu skargi podkreślono ze zgodnie z treścią § 10 ust. 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich pierwsza rata nie podlega zwrotowi, jeżeli realizacja przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania była niemożliwa ze względu na długotrwałą niezdolność do pracy producenta rolnego, a producent rolny złożył oświadczenie o zaistnieniu tych okoliczności i zrealizuje to przedsięwzięcie w terminie 6 miesięcy od dnia złożenia oświadczenia. Skarżący spełnił wszystkie wymogi określone w tym przepisie – złożył stosowne oświadczenie w dniu 29 maja 2010 roku, załączając dokumentację medyczną wraz z dziewięcioma zaświadczeniami lekarskimi, stwierdzającymi długotrwałą niezdolność do pracy. Zdaniem autora skargi nie można się zgodzić, że okoliczność długotrwałej niezdolności do pracy producenta rolnego może być stwierdzona jedynie na podstawie orzeczenia wydanego przez lekarza orzecznika ZUS lub KRUS. Przepis § 10 ust. 2 wskazanego Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 roku nie zawiera takiego wymogu, zatem organ rozpoznający sprawę powinien samodzielnie dokonać oceny, czy przedłożone zaświadczenia stanowią podstawę do uznania producenta rolnego za długotrwale niezdolnego do pracy. Poza tym Prezes Agencji uznał dokumenty złożone przez stronę za stwierdzające niezdolność do pracy, a mimo to uznał, że nie zachodzi okoliczność wymieniona w § 10 ust. 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 roku. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Sąd zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Podstawę prawną pomocy o którą wystąpił skarżący stanowią przepisy Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. nr 17 z 2005 r. poz. 142 ze zm.). Rozporządzenie to zostało wydane w oparciu o art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i gwarancji Rolnej (Dz. U. nr 229 z 2003 r. poz. 2273 ze zm. ). Przywołane wyżej rozporządzenie stanowi że płatność jest udzielana producentowi rolnemu który: 1) został wpisany do ewidencji producentów (...) 2) prowadzi działalność rolniczą (...) 3) zobowiąże się do realizacji przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej w terminie określonym w tym planie w celu dostosowania gospodarstwa rolnego m.in. do wymagań w zakresie przechowywania nawozów naturalnych określonych w przepisach o nawozach i nawożeniu oraz w sprawie szczegółowych wymagań jakim powinny odpowiadać programy działań mające na celu ograniczenie odpływu azotu ze źródeł rolniczych (...) 4) nie pobiera innych środków publicznych z tytułu realizacji przedsięwzięcia o którym mowa w pkt 3 oraz zobowiąże się że nie będzie ubiegał o uzyskanie środków publicznych na realizację tych przedsięwzięć (§ 3 pkt 1,2,3,4 rozporządzenia) Przedsięwzięcie o którym mowa w § 3 pkt 3 lit. a treść pierwsze (a więc takie jak chciał realizować skarżący) polega na: 1) wyposażenie gospodarstwa rolnego w: a) płytę gnojową lub b) zbiornik na: - gnojowicę, lub - gnojówkę, lub 2) rozbudowie płyty gnojowej (§ 5 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia) Co istotne pierwsza rata płatności przyznana producentowi rolnemu podlega zwrotowi jeżeli nie zrealizował on w terminie przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania (...) - § 10 pkt 1 rozporządzenia. Przechodząc na grunt przedmiotowej sprawy przypomnieć trzeba że pierwsza rata płatności przekazana została na rachunek skarżącego w dniu 13 kwietnia 2006 r. Była to kwota 48 186,63 zł. Bezsporne jest również to że skarżący wiedział o tym że ostateczny termin na zrealizowanie przez niego inwestycji upłynął z dniem 31 lipca 2008 r. W tej kwestii uzyskał stosowną informację od Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...]. Podstawą informacji o której mowa była treść § 6 ust. 3 rozporządzenia. Z treści tegoż przepisu wynikało w sposób oczywisty iż termin realizacji takich inwestycji jak inwestycja skarżącego kończył się z dniem 31 lipca 2008 r. Poza sporem jest również to że skarżący nie złożył oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięcia w wyznaczonym przepisami prawa terminie. Skarga stoi jednak na stanowisku że w przypadku J. F. znajduje zastosowanie § 10 ust. 2 rozporządzenia. Przepis ten stanowi że pierwsza płatność nie podlega zwrotowi jeżeli realizacja przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania była niemożliwa ze względu m.in. na długotrwałą niezdolność do pracy producenta rolnego a producent rolny złożył oświadczenie o zaistnieniu w/w okoliczności w terminie 14 dni od dnia w którym okoliczności te ustąpiły, a nadto zrealizował przedsięwzięcie określone w planie dostosowania w terminie 6 miesięcy od dnia złożenia oświadczenia o którym wyżej mowa. W ocenie Sadu wykładnia powyższego przepisu dokonana w uzasadnieniu skargi jest wadliwa a okoliczności przedmiotowej sprawy wykluczają możliwość uznania że skarżący nie powinien zwracać pierwszej raty uzyskanej płatności. Jak już nadmieniono wcześniej skarżący otrzymał pierwszą ratę płatności w dniu 13 kwietnia 2006 r. Nie zrealizował jednak inwestycji w nieprzekraczalnym terminie wynikających z § 6 ust. 3 rozporządzenia (do dnia 31 lipca 2008 r.). Jednakże warunkiem zaniechania dochodzenia zwrotu płatności jest nie tylko zaistnienie jednej z czterech przesłanek wymienionych w § 10 ust. 2 pkt 1 lit. a,b,c,d, ale i jednoczesne wystąpienie dwóch przesłanek przewidzianych w § 10 ust. 2 lit. a i b. Jeśli zatem skarżący powołuje się na niemożliwość realizacji przedsięwzięcia w terminie z powodu długotrwałej niezdolności do pracy to winien złożyć oświadczenie w tej kwestii w terminie 14 dni licząc od dnia w którym okoliczności te ustąpiły. Z akt sprawy wynika że ostatnie zaświadczenie lekarskie dotyczące skarżącego obejmowało okres od dnia 18 października 2009 r. do dnia 16 listopada 2009 r. Termin 14 dni rozpoczął więc bieg 17 listopada 2009 r., jednakże skarżący przedstawił dokumentację dotyczącą choroby dopiero 28 maja 2010 r. Z pewnością więc termin o którym mowa nie został przez niego zachowany. Podkreślenia wymaga również i to że dokumentacja dotycząca niezdolności do pracy obejmowała część roku 2009 podczas gdy inwestycja powinna zostać zrealizowana do dnia 31 lipca 2008 r. Niezależnie więc od tego czy skarżący był długotrwale niezdolny do pracy czy też nie to okoliczność ta nie miała znaczenia w sprawie albowiem jego niezdolność do pracy nie przypadała na okres realizacji inwestycji. W tym stanie rzeczy nie można uznać (jak chce tego skarga) że płatność nie podlega zwrotowi ze względu na spełnienie wyłącznie przesłanki z § 10 ust. 2 pkt 2 lit. b rozporządzenia. Jest ona bowiem niewystarczająca nawet przy założeniu że skarżący był rzeczywiście długotrwale niezdolny do pracy. Z powyższych względów skargę oddalono na podstawie art. 151 ppsa.