V SA/Wa 1150/10

Referendarz sądowy Tomasz Zawiślak Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 14 lipca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi F. [...] M. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 700/08 z 17 grudnia 2008r. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] stycznia 2008 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień do świadczenia pieniężnego; postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Wnioskiem złożonym na Formularzu PPF z 1 czerwca 2010r. (data nadania) F. [...] M. wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku, jak i w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazała, iż utrzymuje się ze świadczenia emerytalnego i zasiłku pielęgnacyjnego w łącznej wysokości 1.845,30 złotych netto. Oświadczyła również, iż jest właścicielem mieszkania o powierzchni 43 m2, nieruchomości gruntowej o pow. 1 ha, którą w sposób nieformalny przekazała dzieciom, innego majątku w tym zasobów pieniężnych, oszczędności, ani przedmiotów wartościowych nie posiada. Skarżąca wyjaśniła, iż zwracała się o pomoc prawną z urzędu ale jej odmówiono, również prywatne kancelarie (prawne) odmawiały skarżącej obrony jej praw. Do wniosku skarżąca załączyła dowody ponoszonych wydatków (mieszkanie – 398,25 złotych, telefon – 221,22 złotych) oraz uzyskiwanych dochodów w wysokości 1.845,30 złotych. W związku z tym, iż złożone oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącej, zarządzeniem z 8 czerwca 2010 r. wezwano zainteresowaną do złożenia dodatkowych informacji poprzez udzielenie odpowiedzi na konkretne pytania, w terminie siedmiu dni pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. Pismem z 29 czerwca 2010r. skarżąca wyjaśniła, iż oprócz powyższych wydatków miesięcznie ponosi: 1) koszty energii elektrycznej w wysokości 22,69 złotych, 2) leki na receptę w wysokości ok. 100 złotych, 3) leki bez recepty, środki do higieny osobistej i utrzymania w czystości mieszkania, korespondencja, inne nie przewidziane wydatki – do 300 złotych, 4) wyżywienie – 600 złotych (20 x 30 dni = 600 złotych). Wyjaśniła również, iż posiadana nieruchomość gruntowa o pow. 1,05 ha stanowi w części 63 arów nieużytki. Ponadto wskazała, iż posiada zabudowaną budynkiem letniskowym (budynek niewykończony) nieruchomość gruntową o pow. 1999m2, którą nabyła w drodze zasiedzenia. Oświadczyła, iż jedynym jej dochodem jest emerytura oraz, że nie posiada rachunków bankowych. Do ww. pisma skarżąca załączyła fakturę za leki i dokumenty potwierdzające wydatki za energię elektryczną. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej p.p.s.a. – prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. W przedmiotowej sprawie skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Niniejsza sprawa jest czwartą z kolei sprawą dotyczącą uprawnień kombatanckich dotyczących męża skarżącej J. M. W sprawie o sygn. akt V SA 2326/01 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę J. M. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych pozbawiającą go uprawnień kombatanckich. W sprawie o sygn. akt V SA/Wa 395/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J. M. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o odmowie uchylenia decyzji ostatecznej o pozbawieniu uprawnień kombatanckich. Natomiast w sprawie V SA/Wa 700/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę F. [...] M. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wydaną w przedmiocie uprawnień kombatanckich po zmarłym mężu J. M. Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – stosownie do treści przepisu art. 199 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. – ponoszenie przez stronę kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a.). Instytucja prawa pomocy powinna być zatem stosowana w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Jednocześnie, zawarte w omawianym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z tego prawa. Zatem rozstrzygnięcie będzie zależało od tego, co zostanie przez wnioskodawcę udowodnione. Zasadność wniosku skarżącej rozpatrzono zatem w dwóch aspektach, tj. z jednej strony uwzględniono wysokość obciążeń finansowych, jakie będzie ona zobowiązana ponieść w postępowaniu, z drugiej zaś strony jej możliwości finansowe. W tym kontekście uznano, iż złożony wniosek nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem skarżąca nie wykazała, że ustawowe przesłanki uprawniające do skorzystania z prawa pomocy we wnioskowanym zakresie wystąpiły w stosunku do jej osoby. W pierwszej kolejności zwrócić należy uwagę na fakt, iż skarżąca miesięcznie uzyskuje stały dochód w wysokości 1.845 złotych netto. Zgodnie z jej oświadczeniem ponosi wydatki w łącznej wysokości ok. 1640 złotych (mieszkanie – ok. 400 złotych, telefon – ok. 220 złotych, energia elektryczna ok. 20 złotych, leki – 100 złotych, wyżywienie ok. 600 złotych, środki czystości i inne nieprzewidziane – ok. 300 złotych). Porównując uzyskiwane dochody z ponoszonymi wydatkami oraz mając na uwadze, iż części kosztów (np. innych nieprzewidzianych) nie można uznać, za wydatki konieczne, należy zauważyć, że skarżąca jest w stanie ponieść w całości koszty postępowania sądowego. Dodatkowym argumentem przemawiającym za powyższym twierdzeniem jest fakt wszczęcia po raz czwarty postępowania sądowoadministracyjnego w przedmiocie uprawnień kombatanckich dotyczących jej zmarłego męża. W poprzednich postępowaniach skarżąca i jej zmarły mąż mieli merytorycznie rozpoznane sprawy przez sądy administracyjne, w sprawie V SA/Wa 395/05 skarżący J. M. korzystał z pełnomocnika z urzędu, ustanowionego przez WSA w Warszawie, a więc prawo do sądu zostało zrealizowane. Skarżąca wnosząc kolejną skargę winna liczyć się z obowiązkiem poniesienia kosztów takiego postępowania i ewentualnie rozpocząć gromadzenie środków finansowych, które pozwoliłyby jej na toczenie kolejnych sporów sądowoadministracyjnych. Skarżąca nie może natomiast przerzucać kosztów takiego postępowania na Skarb Państwa. Postępowanie w sprawie w stosunku do którego żąda wznowienia postępowania (V SA/Wa 700/08), zakończyło się wyrokiem z 17 grudnia 2008r. i od tej daty należy liczyć okres od którego skarżąca winna gromadzić środki finansowe pozwalające na pokrycie kosztów przedmiotowego postępowania. Niezależnie od powyższego skarżąca posiada dwie nieruchomości, które również mogła np. wydzierżawić lub sprzedać i uzyskane w ten sposób środki finansowe przeznaczyć na koszty postępowania. W związku z powyższym nie można uznać skarżącej za osobę, która nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Skarżąca może wygospodarować z własnego budżetu określone środki finansowe i przeznaczyć je na opłacenie wpisu od skargi i ewentualnie profesjonalnego pełnomocnika, jeśli uzna jego obecność w postępowaniu za zasadną. W tym miejscu przywołać należy utrwalone już orzecznictwo, zgodnie z którym, strona dla wydatków związanych z postępowaniem sądowym winna znaleźć pokrycie w swych dochodach przez odpowiednie ograniczenie innych wydatków nie będących niezbędnymi dla utrzymania. Ubiegający się o taką pomoc winien więc poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa. Warto również zauważyć, iż skarżąca próbowała zainteresować swoją sprawą kancelarie prawne, a więc należy uznać, iż posiadała środki finansowe na opłacenie profesjonalnego pełnomocnika. Wnioskodawczyni winna zatem, jeżeli dysponuje jakimikolwiek zasobami majątkowymi, partycypować w kosztach postępowania sądowego. Udzielenie stronie prawa pomocy jest bowiem formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w tym postępowaniu jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe, co w niniejszej sprawie nie ma miejsca. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji postanowienia.