V SA/Wa 1150/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący - sędzia WSA - Joanna Zabłocka po rozpoznaniu w dniu 5 sierpnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi F. M. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 700/08 z 17 grudnia 2008r. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] stycznia 2008 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień do świadczenia pieniężnego; postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Wnioskiem złożonym na Formularzu PPF z 1 czerwca 2010r. (data nadania) F.M. wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku, jak i w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazała, iż utrzymuje się ze świadczenia emerytalnego i zasiłku pielęgnacyjnego w łącznej wysokości [...] złotych netto. Oświadczyła również, iż jest właścicielem mieszkania o powierzchni [...] m2, nieruchomości gruntowej o pow. [...] ha, którą w sposób nieformalny przekazała dzieciom, innego majątku w tym zasobów pieniężnych, oszczędności, ani przedmiotów wartościowych nie posiada. Skarżąca wyjaśniła, iż zwracała się o pomoc prawną z urzędu ale jej odmówiono, również prywatne kancelarie (prawne) odmawiały skarżącej obrony jej praw. Do wniosku skarżąca załączyła dowody ponoszonych wydatków (mieszkanie – [...] złotych, telefon – [...] złotych) oraz uzyskiwanych dochodów w wysokości [...] złotych. W związku z tym, iż złożone oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącej, zarządzeniem z 8 czerwca 2010 r. wezwano zainteresowaną do złożenia dodatkowych informacji poprzez udzielenie odpowiedzi na konkretne pytania, w terminie siedmiu dni pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. Pismem z 29 czerwca 2010r. skarżąca wyjaśniła, iż oprócz powyższych wydatków miesięcznie ponosi: 1) koszty energii elektrycznej w wysokości [...] złotych, 2) leki na receptę w wysokości ok. [...] złotych, 3) leki bez recepty, środki do higieny osobistej i utrzymania w czystości mieszkania, korespondencja, inne nie przewidziane wydatki – do [...] złotych, 4) wyżywienie – [...] złotych ([...] x 30 dni = [...] złotych). Wyjaśniła również, iż posiadana nieruchomość gruntowa o pow. [...] ha stanowi w części [...] arów nieużytki. Ponadto wskazała, iż posiada zabudowaną budynkiem letniskowym (budynek niewykończony) nieruchomość gruntową o pow. [...]m2, którą nabyła w drodze zasiedzenia. Oświadczyła, iż jedynym jej dochodem jest emerytura oraz, że nie posiada rachunków bankowych. Do ww. pisma skarżąca załączyła fakturę za leki i dokumenty potwierdzające wydatki za energię elektryczną. Postanowieniem z dnia 14 lipca 2010 r. odmówiono skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Pismem z dnia 28 lipca 2010 r. skarżąca wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia. Następnie w piśmie procesowym z dnia 29 lipca 2010 r. skarżąca oświadczyła, że jest w stanie wpłacić wpis sądowy w kwocie 200 zł. Z informacji udzielonej przez Oddział Finansowo - Budżetowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wynika, iż w dokumentach księgowych dotyczących opłat sądowych, zidentyfikowano wpłatę do niniejszej sprawy (WBD [...] z [...] sierpnia 2010 r. - kwota 200 zł). Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Na wstępie zaznaczyć należy, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a. – wniesienie sprzeciwu na postanowienie referendarza sądowego skutkuje tym, iż traci ono moc a wniosek skarżącej podlega ponownemu rozpatrzeniu. W postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest, że strona wnosząca do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki obowiązana jest do uiszczenia kosztów sądowych. Zgodnie bowiem z art. 199 – strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)). Literalna wykładnia omawianych regulacji nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki przemawiające za udzieleniem prawa pomocy, ciąży na ubiegającej się o takie prawo stronie. Godzi się zatem przyjąć, iż wprowadzając wyjątek od ogólnej zasady partycypowania w kosztach sądowych, ustawodawca złożył obowiązek wykazania pozytywnych przesłanek na wnioskodawcę, zaś ocenę ich spełnienia pozostawił uznaniu sądu rozpoznającego wniosek. Mając na uwadze powyższe, Sąd przeanalizował wniosek złożony na urzędowym formularzu PPF z uwzględnieniem zarówno obciążeń wynikających z zastępstwa profesjonalnego pełnomocnika i obowiązku ponoszenia kosztów sądowych jak i możliwości finansowych. Biorąc powyższe pod uwagę należało uznać, iż w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki do udzielenia skarżącej prawa pomocy w zakresie całkowitym. W przedmiotowej sprawie skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Niniejsza sprawa jest czwartą z kolei sprawą dotyczącą uprawnień kombatanckich dotyczących męża skarżącej J.M.. W sprawie o sygn. akt V SA 2326/01 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę J. M. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych pozbawiającą go uprawnień kombatanckich. W sprawie o sygn. akt V SA/Wa 395/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J. M. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o odmowie uchylenia decyzji ostatecznej o pozbawieniu uprawnień kombatanckich. Natomiast w sprawie V SA/Wa 700/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę F.M. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wydaną w przedmiocie uprawnień kombatanckich po zmarłym mężu J.M. W tym kontekście uznano, iż złożony wniosek nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem skarżąca nie wykazała, że ustawowe przesłanki uprawniające do skorzystania z prawa pomocy we wnioskowanym zakresie wystąpiły w stosunku do jej osoby. W pierwszej kolejności zwrócić należy uwagę na fakt, iż skarżąca miesięcznie uzyskuje stały dochód w wysokości [...] złotych netto. Zgodnie z jej oświadczeniem ponosi wydatki w łącznej wysokości ok. [...] złotych (mieszkanie – ok. [...] złotych, telefon – ok. [...] złotych, energia elektryczna ok. [...] złotych, leki – [...] złotych, wyżywienie ok. [...] złotych, środki czystości i inne nieprzewidziane – ok. [...] złotych). Porównując uzyskiwane dochody z ponoszonymi wydatkami oraz mając na uwadze, iż części kosztów (np. innych nieprzewidzianych) nie można uznać, za wydatki konieczne, należy zauważyć, że skarżąca jest w stanie ponieść w całości koszty postępowania sądowego. Wskazać należy, iż skarżąca uiściła 200 zł tytułem wpisu sądowego od skargi, co prowadzi do konkluzji, iż była w stanie ponieść taki wydatek bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Wobec tego, iż na skarżącej na obecnym etapie postępowania nie ciążą inne koszty sądowe, odmowa przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie nie ma wpływu na prawo strony do sądu. Dodatkowym argumentem przemawiającym za powyższym twierdzeniem jest fakt wszczęcia po raz czwarty postępowania sądowoadministracyjnego w przedmiocie uprawnień kombatanckich dotyczących jej zmarłego męża. W poprzednich postępowaniach skarżąca i jej zmarły mąż mieli merytorycznie rozpoznane sprawy przez sądy administracyjne, w sprawie V SA/Wa 395/05 skarżący J. M. korzystał z pełnomocnika z urzędu, ustanowionego przez WSA w Warszawie, a więc prawo do sądu zostało zrealizowane. Skarżąca wnosząc kolejną skargę winna liczyć się z obowiązkiem poniesienia kosztów takiego postępowania i ewentualnie rozpocząć gromadzenie środków finansowych, które pozwoliłyby jej na toczenie kolejnych sporów sądowoadministracyjnych. Skarżąca nie może natomiast przerzucać kosztów takiego postępowania na Skarb Państwa. Postępowanie w sprawie w stosunku do którego żąda wznowienia postępowania (V SA/Wa 700/08), zakończyło się wyrokiem z 17 grudnia 2008r. i od tej daty należy liczyć okres od którego skarżąca winna gromadzić środki finansowe pozwalające na pokrycie kosztów przedmiotowego postępowania. Niezależnie od powyższego skarżąca posiada dwie nieruchomości, które również mogła np. wydzierżawić lub sprzedać i uzyskane w ten sposób środki finansowe przeznaczyć na koszty postępowania. W związku z powyższym nie można uznać skarżącej za osobę, która nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Skarżąca może wygospodarować z własnego budżetu określone środki finansowe i przeznaczyć je na koszty sądowe i ewentualnie profesjonalnego pełnomocnika, jeśli uzna jego obecność w postępowaniu za zasadną. W tym miejscu przywołać należy utrwalone już orzecznictwo, zgodnie z którym, strona dla wydatków związanych z postępowaniem sądowym winna znaleźć pokrycie w swych dochodach przez odpowiednie ograniczenie innych wydatków nie będących niezbędnymi dla utrzymania. Ubiegający się o taką pomoc winien więc poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa. Warto również zauważyć, iż skarżąca próbowała zainteresować swoją sprawą kancelarie prawne, a więc należy uznać, iż posiadała środki finansowe na opłacenie profesjonalnego pełnomocnika. Wnioskodawczyni winna zatem, jeżeli dysponuje jakimikolwiek zasobami majątkowymi, partycypować w kosztach postępowania sądowego. Udzielenie stronie prawa pomocy jest bowiem formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w tym postępowaniu jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe, co w niniejszej sprawie nie ma miejsca. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 254 § 1 i art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.