V SA/Wa 1157/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska, Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura, Sędzia WSA - Michał Sowiński (spr.), Protokolant starszy specjalista - Sylwia Wojtkowska-Just, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi V.T. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...]marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie uznania, że wniosek o nadanie statusu uchodźcy jest oczywiście bezzasadny, odmowy nadania statusu uchodźcy, odmowy udzielenia ochrony uzupełniającej oraz stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie zgody na pobyt tolerowany; 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców nr [...]z [...] stycznia 2011 r.; 2. zasądza od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adw. P. B. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu kwotę 295, 20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), w tym tytułem wynagrodzenia kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) oraz tytułem 23 % podatku od towarów i usług kwotę 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy). V. T., obywatel U. (dalej: "skarżący") złożył skargę na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z [...] marca 2011 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję wydaną przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców nr [...] z [...] stycznia 2011 r. o odmowie nadania statusu uchodźcy i udzielenia ochrony uzupełniającej oraz stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności dla udzielenia zgody na pobyt tolerowany. Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. Skarżący w dniu [...]grudnia 2010 r. wystąpił z wnioskiem o nadanie mu statusu uchodźcy. We wniosku oświadczył, że jest prześladowany przez mafię, obawia się o własne życie i dlatego nie chce wracać do kraju pochodzenia. Skarżący pożyczył znaczną kwotę pieniędzy na rozpoczęcie działalności gospodarczej w kraju pochodzenia, ale spóźnił się ze spłatą trzy tygodnie, co spowodowało "groźby, nachodzenie w domu, w pracy, dziecka w szkole". Decyzją z [...] stycznia 2011 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców rozpatrzył wniosek jako całkowicie bezzasadny, odmówił nadania statusu uchodźcy, odmówił udzielenia ochrony uzupełniającej oraz stwierdził, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie zgody na pobyt tolerowany. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że skarżący nie udowodnił, że był prześladowany w kraju pochodzenia z przyczyn wskazanych w ustawie o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i uzasadniających przyznanie skarżącemu międzynarodowej pomocy. W ocenie organu, podstawą ubiegania się skarżącego o nadanie statusu uchodźcy są przesłanki kryminalne (obawa przed realizacją gróźb osób pochodzących ze świata przestępczego) oraz przesłanki osobiste (chęć pozostania z narzeczoną w Polsce). Organ wskazał, że skarżący nie wykorzystał możliwości rozwiązania swoich problemów w kraju pochodzenia (nie zgłosił faktu kierowanych przeciwko niemu gróźb stosownym organom, np. prokuraturze) oraz zauważył, że chęć zawarcia związku małżeńskiego z obywatelką Polski powstała po krótkiej znajomości obojga. Zauważył również, że skarżący przez wiele lat prowadził w kraju pochodzenia działalność gospodarczą, a kłopoty z dalszym jej prowadzeniem nie wynikały z działania władz przeciwko skarżącemu, ale z przyczyn ekonomicznych. W ocenie organu w rozpoznawanym przypadku nie pojawiają się też przesłanki do udzielenia ochrony uzupełniającej, ponieważ w jego przypadku nie istnieje rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy ani też okoliczności uzasadniające wyrażenie zgody na pobyt tolerowany w Polsce, w rozumieniu art. 97 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2006 r. Nr 234, poz. 1695, z późn. zm.). Ponadto, organ nie stwierdził, że wydalenie skarżącego z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej narusza jego prawa do życia rodzinnego w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Organ wskazał, że małoletnie córki skarżącego oraz jego rodzice przebywają na terytorium Ukrainy. Od decyzji skarżący złożył odwołanie zarzucając istotne naruszenie prawa procesowego (art. 7, art. 77, art. 80 oraz art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.); dalej: "k.p.a."), prawa materialnego (art. 15, art. 97 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 8 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 Nr 61, poz. 284) oraz art. 3 ust. 1 i art. 18 Konwencji o prawach dziecka z dnia 20 listopada 1989 r. (Dz. U. z 1991r., Nr 526, poz. 120). W ocenie skarżącego organy stwierdzając brak podstaw do zastosowania wobec skarżącego ochrony międzynarodowej nie uwzględniły wskazywanych przez niego okoliczności: zagrożenie życia i zdrowia ze strony mafii, brak możliwości ubiegania się o pomoc władz kraju pochodzenia oraz związek nieformalny z obywatelką Polski, a odmawiając udzielenia ochrony nie uzasadniły swojego stanowiska. Decyzją z [...]marca 2011 r. Rada do Spraw Uchodźców utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy stwierdził, że odwołanie nie zawiera nowych okoliczności faktycznych i stanowi polemikę z ustaleniami organu pierwszej instancji. W ocenie organu skarżący nie wykazał, że był, albo ewentualnie będzie osobą prześladowaną przez władze kraju pochodzenia, z powodów wskazanych w Konwencji Genewskiej oraz ustawie o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Podzielił też opinię organu pierwszej instancji, że wskazane przyczyny opuszczenia kraju pochodzenia, obawa przed dłużnikami nie uprawniają do uzyskania statusu uchodźcy. Podkreślił, że skarżący nie wykorzystał pozostających w jego dyspozycji środków ochrony przez bezprawnymi działaniami i groźbami ze strony wierzycieli. Ponadto, złożył wniosek o nadanie statusu uchodźcy dopiero po umieszczeniu w areszcie w celu wydalenia. Organ stwierdził również brak przesłanek do objęcia skarżącego formą opieki uzupełniającej, ponieważ skarżący nie wykazał, że mógł być narażony na ryzyko doznania poważnej krzywdy w razie powrotu do kraju pochodzenia. Nie jest również zasadne udzielenie zgody na pobyt tolerowany, ponieważ fakt pozostawania w związku z obywatelką polską, może stanowić podstawę do ubiegania się o legalizacje pobytu na terytorium Polski na podstawie innych procedur i nie w ramach procedury o nadanie statusu uchodźcy. Od decyzji tej cudzoziemiec złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnosząc o jej uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Decyzji zarzucił naruszenie art. 15, art. 97 ust. 1 pkt 1 i pkt 1a ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz istotne naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy tj. art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a. poprzez niewłaściwe i niewyczerpujące przeprowadzenie postępowania dowodowego, art. 75 § 1, art. 78 § 1 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie zawnioskowanego dowodu z przesłuchania C. Z., art. 107 § 3 k.p.a. poprzez wadliwe uzasadnienie decyzji. Skarżący powtórzył, że na U.grożą mu tortury, nieludzkie albo poniżające traktowanie ze strony członków mafii. Zwrócił się o pomoc do przedstawicieli władz, ale policja odmówiła przyjęcia zgłoszenia, co w jego ocenie oznacza, że nie może skorzystać z ochrony kraju pochodzenia. Zarzucił, że organy administracji ograniczyły się do stwierdzenia, że skarżący mógł zgłosić naruszenie jego praw policji, a powinny zbadać, czy ochrona policji lub innych właściwych organów państwa zostałaby skutecznie udzielona. Ponieważ w ocenie skarżącego, w kraju pochodzenia nie może skorzystać z realnej, skutecznej ochrony ze strony władz państwowych, to spełnia przesłanki do udzielenia ochrony uzupełniającej, jak również udzielenia zgody na pobyt tolerowany. Zarzucił, że organy administracji odmawiając zgody nie uzasadniły swojego stanowiska. Odnosząc się do argumentu organu, iż fakt pozostawania w związku z obywatelką polską, może stanowić podstawę do ubiegania się o legalizację pobytu na terytorium Polski na podstawie innych procedur prawnych stwierdził, że takie procedury nie znajdują zastosowania w jego sprawie ponieważ nie pozostaje w związku małżeńskim z obywatelką Polski, a jedynie próbuje uzyskać zgodę na wstąpienie w związek małżeński. Przede wszystkim w ocenie skarżącego organy były obowiązane udzielić skarżącemu zgody na pobyt tolerowany z uwagi na zasadę ochrony prawa do życia rodzinnego. W tym zakresie organ nie rozważył, czy skarżący tworzy życie rodzinne z C. Z.i jej dziećmi i czy wydalenie skarżącego z Polski spowoduje naruszenie prawa do życia rodzinnego. Skarżący podkreślił, że w jego przypadku nie występują przesłanki naruszenia porządku publicznego, a ponadto wydalenie z Polski jest nieproporcjonalne do celu, jaki ma zostać osiągnięty. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w motywach zaskarżonej decyzji i stwierdził, że zarzuty zawarte w skardze nie dają podstaw do przyjęcia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa. W piśmie procesowym z dnia [...] listopada 2011 r. skarżący poinformował Sąd o wstąpieniu w związek małżeński z Panią C. Z. i załączył do pisma odpis skróconego aktu małżeństwa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sądy administracyjne, w tym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki określone w ustawie prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Podstawową funkcją sądownictwa administracyjnego i toczącego się przed nim postępowania jest ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie poprzedzające jej wydanie nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia organu administracji. Rozpatrując sprawę w oparciu o wskazane kryteria Sąd stwierdza, iż skarga jest zasadna. W ocenie organów obu instancji wydalenie cudzoziemca z terytorium Polski nie narusza jego prawa do życia rodzinnego w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Organ I instancji wyjaśnił, iż wnioskodawca nie tworzył z obywatelką polską C.Z. na tyle realnego związku, aby można było uznać, iż nawiązał w Polsce więzi o charakterze rodzinnym. Do wskazanego wniosku organy doszły w toku postępowania administracyjnego, bez przeprowadzenia wnioskowanych przez stronę dowodów, mających potwierdzić istnienie faktycznych więzi "rodzinnych" z C. Z.. Zatem ustalenia faktyczne organów orzekających w sprawie, jako oparte na niekompletnym materiale dowodowym, uznać należy za dowolne. Zasadne są w konsekwencji zarzuty skarżącego, iż postępowanie administracyjne poprzedzające wydanie zaskarżonej decyzji nie spełnia wymogów z art. 7, 77, i 80 k.p.a. W ocenie Sądu organy obu instancji naruszyły w toku postępowania, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zasady: dążenia do prawdy obiektywnej, pozyskiwania zaufania obywateli, wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz swobodnej oceny dowodów. Nie uwzględniony został także art. 78 § 1 k.p.a., zgodnie z którym żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu ma być okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Niespornie zgłaszane przez skarżącego na etapie postępowania odwoławczego wnioski o przeprowadzenia dowodu z przesłuchania C. Z.oraz dopuszczenie jako dowodu pisemnego oświadczenia C. Z. dotyczyły dowodów mogących mieć kluczowe znaczenie przy wydawaniu zaskarżonej decyzji. W toku ponownego rozpoznawania sprawy prowadzonego z poszanowaniem zasad wyrażonych w art. 7, 8, 77 § 1 i 80 k.p.a., dopiero dysponując pełnym materiałem dowodowym, organ mógłby na gruncie art. 97 ust. 1 pkt 1a ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony zająć stanowisko, czy wydalenie cudzoziemca nie narusza jego prawa do życia rodzinnego w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 135 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku. O przyznaniu wynagrodzenia pełnomocnikowi ustanowionemu w ramach prawa pomocy orzeczono na podstawie art. 250 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.