V SA/Wa 1160/19
WyrokWSA w Warszawie2020-01-30
Skład orzekający: Tomasz Zawiślak, Jadwiga Smołucha, Michał Sowiński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja Ministra Finansów zobowiązująca jednostkę samorządu terytorialnego do zwrotu nienależnie uzyskanej części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2014, oparta na ustaleniach audytu dotyczących błędnych danych wprowadzonych do systemu informacji oświatowej, jest zgodna z prawem, w szczególności w kontekście zarzutów dotyczących niezgodności instrukcji wypełniania systemu SIO z przepisami prawa powszechnie obowiązującego oraz naruszenia przepisów postępowania?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ administracji publicznej prawidłowo ustalił stan faktyczny na podstawie sprawozdania z audytu, które stanowi dokument urzędowy. Błędne dane wprowadzone do systemu informacji oświatowej przez szkołę specjalną, skutkujące zawyżeniem liczby uczniów przeliczeniowych i w konsekwencji nienależnym uzyskaniem części subwencji, stanowiły podstawę do wydania decyzji zobowiązującej do zwrotu środków na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego. Zarzuty naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego uznano za niezasadne, gdyż organ prawidłowo zebrał i ocenił materiał dowodowy, a instrukcja wypełniania systemu SIO, mimo że nie jest aktem powszechnie obowiązującego prawa, stanowiła podstawę do prawidłowego wprowadzenia danych w kontekście terminów sprawozdawczych.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Ministra Finansów zobowiązującej Powiat do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2014. Ustalono, że subwencja została zawyżona wskutek błędnego wykazania liczby uczniów przeliczeniowych w systemie informacji oświatowej przez Zespół Szkół Specjalnych. Powiat w skardze kwestionował prawidłowość ustaleń organu, zarzucając m.in. naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, a także niezgodność instrukcji wypełniania systemu SIO z przepisami prawa.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Sędzia WSA - Jadwiga Smołucha, Sędzia WSA - Michał Sowiński (spr.), Protokolant specjalista - Izabela Wrembel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2014 oddala skargę.
Przedmiotem skargi [...] jest decyzja Ministra Finansów
nr [...] z [...] kwietnia 2019 r. zobowiązująca do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2014 w wysokości 469 504 zł.
Przedmiotowa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we [...] w wyniku przeprowadzonego audytu w Zespole Szkół Specjalnych w [...] w zakresie gospodarowania środkami publicznymi obejmującymi część oświatową subwencji ogólnej, w tym wykonywanie obowiązków związanych z gromadzeniem danych stanowiących podstawę jej naliczenia na 2014 r., w dniu 17 kwietnia 2018 r. nr [...] wydał sprawozdanie z audytu. Audyt wykazał, że otrzymana przez [...] na 2014 r. część oświatowa subwencji ogólnej - wskutek zawyżenia liczby uczniów przeliczeniowych - została zawyżona o kwotę 465 280,49 zł.
Minister Finansów pismem z dnia 15 maja 2018 r. zawiadomił [...] o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2014.
W wyniku przeprowadzonego postępowania administracyjnego, Minister Finansów - decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] - zobowiązał [...] do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2014 w wysokości 469 504 zł.
Wnioskiem z dnia 6 lipca 2018 r. [...] zwrócił się o ponowne rozpatrzenie sprawy zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za 2014 r., wnosząc o uchylenie decyzji w całości oraz umorzenie postępowania w pierwszej instancji w całości. W uzasadnieniu Powiat wskazał, że nieprawidłowości w wykazaniu przez Zespół Szkół Specjalnych w [...] danych w systemie informacji oświatowej według stanu na dzień 30 września 2013 r. do nieodpowiednich tabel systemu przez szkoły zorganizowane przy podmiotach leczniczych, skutkujące błędnym kwalifikowaniem w systemie uczniów z potrzebami edukacyjnymi, zostały stwierdzone wyłącznie na podstawie zasad określonych w Instrukcji wprowadzania i przekazywania danych w systemie informacji oświatowej przy użyciu programu SIO wersja 3.15. Powiat zauważył, iż przedmiotowa Instrukcja nie była źródłem powszechnie obowiązującego prawa, w związku z tym brak jest jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, że na jej podstawie dopuszczalne było wprowadzenie - obok wymogów wynikających zwłaszcza z rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2014 r. - dodatkowych kryteriów decydujących o możliwości wykazywania uczniów w określonej tabeli i ich kwalifikowania do przeliczenia daną wagą.
Minister Finansów rozpatrując ponownie sprawę zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy decyzję własną z [...] czerwca 2018 r. W uzasadnieniu wskazał, że w przedmiotowej sprawie zastosowanie ma rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2014. Zawarty w ww. rozporządzeniu algorytm podziału części subwencji oświatowej dzielił subwencję pomiędzy poszczególne jednostki samorządu terytorialnego poprzez zastosowane zobiektywizowanych kryteriów w postaci wag przeliczeniowych (P1 - P45), które służyły wyłącznie do zróżnicowania wysokości części oświatowej subwencji ogólnej dla poszczególnych jednostek samorządu terytorialnego ze względu na różnorodność zadań prowadzonych bądź dotowanych przez samorządy. Naliczenie części oświatowej subwencji ogólnej na 2014 r. dla uczniów/wychowanków szkół i placówek oświatowych odbywa się więc na podstawie danych zawartych w odpowiednich tabelach systemu informacji oświatowej z uwzględnieniem odpowiednich wag przeliczeniowych, zgodnie z wymogami określonymi w opisach poszczególnych wag.
Tym samym, możliwość przyporządkowania podwyższonej wagi (P2, P3 oraz P4) istnieje tylko i wyłącznie w sytuacji posiadania przez ucznia w dniu sprawozdawczym aktualnego orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, wydanego przez poradnie psychologiczno-pedagogiczne, w tym poradnie specjalistyczne, na dany etap edukacyjny albo okres kształcenia w danej szkole.
W okresie objętym rozpatrywaną sprawą, kwestie organizacji kształcenia oraz specjalnych działań opiekuńczo-wychowawczych w szkołach specjalnych, zorganizowanych w podmiotach leczniczych regulowało - wydane na podstawie art. 71c ust. 2 ustawy o systemie oświaty - rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 8 marca 2013 r. w sprawie organizacji kształcenia oraz warunków i form realizowania specjalnych działań opiekuńczo-wychowawczych w przedszkolach i szkołach specjalnych, zorganizowanych w podmiotach leczniczych i jednostkach pomocy społecznej (Dz. U. poz. 380).
Kwestie wykazania w systemie informacji oświatowej danych o uczniach takich szkół reguluje Instrukcja wprowadzania i przekazywania danych w systemie informacji oświatowej według stanu na dzień 30 września 2013 r., w której m.in. zapisano :
"Szkoły przy zakładach opieki zdrowotnej, zakładach lecznictwa uzdrowiskowego oraz zakładach opiekuńczo-leczniczych nie wypełniają tabel dotyczących uczniów - szkoły te wypełniają tylko wiersze 1 i 2 w tabeli DO1, zgodnie z zasadą podaną przy opisie tej tabeli. Od reguły tej istnieje tylko jeden wyjątek - jeśli są w tych szkołach uczniowie, którzy przebywają w nich przez cały rok szkolny i nie są jednocześnie uczniami innej szkoły (nie są wykazani w księdze ewidencji uczniów innej szkoły w danym roku szkolnym). Takich uczniów/wychowanków należy wykazać w tabelach U1 - U5a i nie powinni oni być wykazani w wierszu 2 tabeli DO1."
I dalej:
Tabela DO1. Dane ogólne o uczniach szkoły/wychowankach przedszkola
Wiersz 1 - Należy wykazać średnią miesięczną liczbę wychowanków pozalekcyjnych zespołów zajęć wychowawczych/grup wychowawczych, zorganizowanych w szkołach/ przedszkolach przy podmiotach leczniczych według zasady: suma średnich stanów miesięcznych od września 2012 r. do sierpnia 2013 r. podzielona przez 12.
Wiersz 2 - Należy wykazać średnią miesięczną liczbę uczniów w szkołach/wychowanków w przedszkolach przy podmiotach leczniczych lub jednostkach pomocy społecznej według zasady: suma średnich stanów miesięcznych w dniach nauki szkolnej od września 2012 r. do czerwca 2013 r., podzielona przez 10.
Uwaga: W przypadku, gdy w oddziale specjalnym w szkołach zorganizowanych przy podmiotach leczniczych lub jednostkach pomocy społecznej są uczniowie, którzy przebywają w tych placówkach przez cały rok szkolny, należy ich wykazać w tabeli U3.1 i pozostałych tabelach dotyczących uczniów. Tacy uczniowie nie powinni być wykazywani w wierszu 2 tabeli DO1.
Algorytm podziału części subwencji oświatowej zawarty w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2014, przewiduje podwyższone wagi dla: uczniów oddziałów specjalnych, szkół podstawowych specjalnych, gimnazjów specjalnych i szkół ponadgimnazjalnych specjalnych - zorganizowanych w podmiotach leczniczych (P24 = 1,00), oraz wychowanków specjalnych zespołów pozalekcyjnych zajęć wychowawczych lub grup wychowawczych prowadzonych w szkołach podstawowych, gimnazjach i szkołach ponadgimnazjalnych - zorganizowanych w podmiotach leczniczych (P25).
Ponownie rozpatrując sprawę Minister Finansów dokonał analizy zgromadzonej dokumentacji, tj.: sprawozdania z audytu wydanego przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia [...] kwietnia 2018 r., wobec Zespołu Szkół Specjalnych w [...] oraz opinii przekazanej przez Ministerstwo Edukacji Narodowej w piśmie z dnia 5 marca 2019 r.
Minister zauważył, że do przyczyn wystąpienia nieprawidłowości w danych wykazanych w systemie informacji oświatowej według stanu na dzień 30 września 2013 r. należy: przyjęcie nieodpowiednich metod kwalifikowania uczniów/wychowanków do poszczególnych tabel systemu przez szkoły działające przy zakładach opieki zdrowotnej, co również przyczyniło się do błędnego kwalifikowania w systemie uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi; zakwalifikowanie jako uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi, uczniów którzy nie posiadali orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego.
Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że wskutek wykazania błędnych danych w systemie informacji oświatowej według stanu na dzień 30 września 2013 r. przez:
1. Szkołę Podstawową Specjalną wchodzącą w skład Zespołu Szkół Specjalnych w [...]: zawyżono o 5 liczbę uczniów przeliczanych wagą P3 oraz o 1 liczbę uczniów przeliczanych wagą P4, bowiem w NP2. "Uczniowie z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego (o orzeczonej jednej niepełnosprawności)" błędnie wykazano 3 uczniów, którzy nie przebywali w szkole przez cały rok szkolny 2012/2013 oraz 3 uczniów, którzy nie posiadali orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego; zawyżono o 3 liczbę uczniów przeliczonych wagą P2 z uwagi na fakt, iż w tabeli NP2a. "Uczniowie z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego z powodu niedostosowania społecznego" niesłusznie ujęto 3 uczniów, którzy nie posiadali orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego wydanego z powodu niedostosowania społecznego;
2. Gimnazjum Specjalne wchodzące w skład Zespołu Szkół Specjalnych w [...]: zawyżono o 1 liczbę uczniów przeliczanych wagą P4, gdyż w tabeli NP2 nieprawidłowo wykazano 1 ucznia, który nie przebywał w Szkole przez cały rok szkolny 2012/2013; zawyżono o 21 liczbę uczniów przeliczonych wagą P2, w związku z tym, iż w tabeli NP2a wykazano 5 uczniów, którzy nie posiadali orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego (posiadali jedynie postanowienia sądowe nakazujące umieszczenia ucznia w zakładzie leczniczym) oraz 16 uczniów, którzy nie przebywali w szkole przez cały rok szkolny 2012/2013;
3. Liceum Ogólnokształcące Specjalne wchodzące w skład Zespołu Szkół Specjalnych w [...]: zawyżono o 5 liczbę uczniów przeliczonych wagą P25 ze względu na wykazanie w tabeli DO1 wiersz 1 - zawyżonej o 5 liczby wychowanków z powodu błędu w wyliczeniu średniej miesięcznej liczby wychowanków; zawyżono o 17 liczbę uczniów przeliczonych wagą P2, ze względu na fakt, że w tabeli NP2a błędnie ujęto 14 uczniów, którzy nie przebywali w szkole przez cały rok szkolny 2012/2013 oraz 2 uczniów, którzy nie posiadali orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, a jednie postanowienie sądowe nakazujące umieszczenie ucznia w zakładzie leczniczym, nie będące - stosownie do regulacji dotyczących naliczania części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2014 - podstawą do umieszczenia danych w systemie informacji oświatowej, a także w tabeli NP2 niesłusznie wykazano 1 ucznia, legitymującego się orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego z powodu upośledzenia w stopniu lekkim, który nie przebywał w szkole przez cały rok szkolny 2012/2013; dodatkowo ze względu na nieodpowiednie zastosowanie metod kwalifikowania uczniów/wychowanków do poszczególnych tabel systemu (wprowadzenie danych do tabeli U3.1, NP2 i NP2a zamiast do tabeli DO1. wiersz 1 i 2) zawyżyła o 4 liczbę uczniów ogółem oraz liczbę uczniów przeliczonych wagą P7, P24 i P44.
W związku z wprowadzeniem nieprawidłowych danych do systemu informacji oświatowej wg stanu na dzień 30 września 2013 r. nastąpiło zawyżenie liczby uczniów przeliczeniowych ogółem o 89,5434, a tym samym zawyżono o kwotę 469 504 zł część oświatową subwencji ogólnej na rok 2014 dla [...].
Dodatkowo wyjaśniono, że ww. kwota zawyżenia subwencji różni się od kwoty ustalonej przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej we [...] (tj. kwota 465 280,49 zł). Różnica wynika z faktu, iż Dyrektor UKS przy wyliczeniu kwoty części oświatowej subwencji ogólnej nie uwzględnił obniżenia wskaźnika korygującego Di na skutek obniżenia się łącznej liczby uczniów szkół zlokalizowanych na terenach wiejskich lub w miastach do 5 000 mieszkańców w jednostce samorządu terytorialnego, ustalona na podstawie danych systemu informacji oświatowej dla bazowego roku szkolnego według stanu na dzień 30 września 2013 r. i dzień 10 października 2013 r.
W skardze na powyższą decyzję skarżący Powiat wniósł o uchylenie w całości obu wydanych w sprawie decyzji podnosząc zarzuty naruszenia:
I. przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.
1) art. 7 i 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018, poz. 2096, z późn. zm.); dalej: "k.p.a.", polegające na braku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego oraz niepodjęcie przez Ministra Finansów wszelkich niezbędnych działań zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, albowiem organ:
- nie wyjaśnił podniesionego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy twierdzenia [...] o sprzeczności Instrukcji wprowadzania i przekazywania danych w Systemie Informacji Oświatowej przy użyciu programu SIO wersja 3.15 (30 września 2013 r.) z przepisami ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o systemie informacji oświatowej (Dz. U. Nr 139 poz. 814, z późn. zm.); dalej: "u.s.i.o." oraz z przepisami rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2014 (Dz. U. poz. 1687),
- nie zebrał informacji w sprawie powyższych rozbieżności,
- nie przeprowadził własnej analizy prawnej w tym zakresie;
2) art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 77 k.p.a. polegające na braku odniesienia się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do twierdzeń Skarżącego oraz braku wyjaśnienia dlaczego odmówił wiarygodności twierdzeniom [...] o sprzeczności ww. Instrukcji SIO z ww. ustawą z dnia 15 kwietnia 2011 r. oraz ww. rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 grudnia 2013 r. oraz wyjaśnienia przyczyn z powodu których tak uczynił;
3) art. 6 k.p.a. w związku z art. 7 i art. 77 k.p.a. polegające na oparciu się w swojej decyzji na Instrukcji wprowadzania i przekazywania danych w Systemie Informacji Oświatowej przy użyciu programu SIO wersja 3.15 (30 września 2013 r.), pomimo zarzutów o jej niezgodności z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, w szczególności ww. ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. i ww. rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 grudnia 2013 r. i jednoczesny brak własnych analiz prawnych podważających twierdzenia Skarżącego, co narusza również art. 87 Konstytucji RP, jako oparcia rozstrzygnięcia na akcie powielaczowym o charakterze technicznym instrukcyjnym nie ujętym w katalogu źródeł prawa powszechnie obowiązującego;
4) art. 8 i art. 11 k.p.a. poprzez naruszenie zasady zaufania do organu administracji publicznej oraz zasady przekonywania przez nieustosunkowanie się do istotnych dla sprawy okoliczności, podnoszonych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, tj. powierzchowności audytu oraz ogólnikowości zapisów w protokołach pokontrolnych, nie odniesienia się przez skarżony organ do twierdzeń Skarżącego, iż podstawą do podejmowania działań władczych nie może być instrukcja wypełniania SIO, która nie może być zaliczona do katalogu aktów normatywnych, o których stanowi art. 87 Konstytucji RP;
5) art. 28 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w stosunku do Skarżącego w związku z rozpoczęciem audytu przez Dyrektora Izby Skarbowej we [...] w Zespole Szkół Specjalnych w [...] i w konsekwencji pozbawienia Skarżącego prawa do czynnego udziału w postępowaniu audytowo-kontrolnym, którego skutkiem było wszczęcie postępowania administracyjnego zakończonego wydaniem zaskarżonej decyzji;
6) zaniechanie zbadania zgodności Instrukcji wprowadzania i przekazywania danych w systemie informacji oświatowej przy użyciu programu SIO wersja 3.15 (30 wrzesień 2013 r.) z ustawą o systemie informacji oświatowej.
II. Przepisów prawa materialnego mających wpływ na wynik postępowania, tj.:
1) art. 34a ust. 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256 poz. 2572, z późn. zm.) w brzmieniu obowiązującym w dacie audytu, obecnie art. 57 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. prawo oświatowe (Dz. U. z 2018 poz. 996, z późn. zm.), poprzez jego nieuwzględnienie w trakcie kontroli przeprowadzonej przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we [...] i zaniechanie zawiadomienia i umożliwienia czynnego udziału w audycie - kontroli przez organ prowadzący jakim jest Skarżący, a odpowiedzialny za nadzór finansowy. De facto pozbawiono Skarżącego na etapie audytu możliwości składania wniosków dowodowych, stanowisk prawnych oraz wyjaśnień. Tak przeprowadzone postępowanie pozbawiło Skarżącego czynnego udziału na każdym etapie postępowania;
2) art. 37 ust. 1 pkt. 2 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. z 2018 poz. 1530, z późn. zm.); dalej: "u.d.j.s.t.", poprzez jego niewłaściwe zastosowanie.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Na wstępie wyjaśnić należy, iż zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647, z późn. zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, z późn. zm.) - dalej: "p.p.s.a.", sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ewentualnie ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 lit. a-c p.p.s.a.).
Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Wykładnia powołanego przepisu wskazuje, że Sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony, granicą praw i obowiązków Sądu, wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami, mianowicie: legalnością działań organu oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Rozpoznając sprawę według powyższych kryteriów należy uznać, że skarga nie jest zasadna.
Sąd nie znalazł podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Nie dopatrzył się też naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub wystąpienia przesłanek pozwalających na stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji.
Istotę sporu w rozpoznawanej sprawie stanowi ocena zasadności zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za 2014 r. Ramy materialnoprawne rozpoznawanej sprawy przedstawiają się następująco. Zgodnie z art. 37 ust. 1 u.d.j.s.t. w przypadku, gdy ustalona dla jednostki samorządu terytorialnego część oświatowa subwencji ogólnej jest wyższa od należnej, minister właściwy do spraw finansów publicznych, w drodze decyzji:
1) zmniejsza o odpowiednią kwotę część oświatową subwencji ogólnej w zakresie subwencji na rok budżetowy oraz potrąca z kolejnej raty nienależnie otrzymaną kwotę, wynikającą ze zmniejszenia tej części subwencji, a jeżeli nienależnie otrzymana kwota jest wyższa od jednej raty - wstrzymuje przekazywanie rat, bądź gdy nienależnie otrzymana kwota jest wyższa od kwoty pozostałej do przekazania do końca roku budżetowego - wstrzymuje przekazywanie rat i zobowiązuje do zwrotu pozostałej części nienależnej kwoty części subwencji;
2) zobowiązuje do zwrotu nienależnej kwoty tej części subwencji, chyba że jednostka ta dokonała wcześniej zwrotu nienależnie otrzymanych kwot - w zakresie subwencji za lata poprzedzające rok budżetowy.
W ocenie Sądu, organ prawidłowo ustalił w sprawie, że w wyniku wykazania błędnych danych w systemie informacji oświatowej według stanu na dzień 30 września 2013 r. poprzez zawyżenie łącznie liczbę uczniów przeliczeniowych o 89,5434 uczniów.
Dane zostały ustalone na podstawie sprawozdania z audytu z dnia 17 kwietnia 2018 r. przeprowadzonego przez Izbę Administracji Skarbowej we [...] w zakresie prawidłowości gospodarowania środkami publicznymi obejmującymi część oświatową subwencji ogólnej.
Część oświatowa subwencji ogólnej bez uwzględnienia 89,5434 uczniów przeliczeniowych wynosi 25 197 326 zł. Kwotę 469 504 zł stanowiącą różnicę pomiędzy kwotą części oświatowej subwencji ogólnej, którą otrzymał [...] za rok 2014, a kwotą ustaloną w niniejszym postępowaniu, należy uznać za kwotę nienależną. Kwota ta podlegała zwrotowi do budżetu państwa.
W związku z tym na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 u.d.j.s.t. Minister Finansów zobowiązał [...] do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za 2014 r. w wysokości 469 504 zł. Minister zastrzegł, że decyzja zobowiązująca do zwrotu nienależnie uzyskanej części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2014 nie ma charakteru uznaniowego. Do jej wydania Minister Finansów jest zobligowany, na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 u.d.j.s.t., gdy zachodzą ustawowe przesłanki, np. w postaci otrzymania subwencji w kwocie wyższej od należnej.
Za niezasadne Sąd uznał zarzuty naruszenia przepisów postępowania.
Należy zaznaczyć, że w toku postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie, Minister Finansów podjął wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Przed wydaniem zaskarżonej decyzji z dnia [...] kwietnia 2019 r. przeprowadzono postępowanie wyjaśniające oraz umożliwiono [...] zapoznanie się z aktami sprawy i wypowiedzenie się, co do zebranego materiału dowodowego. Organ administracji w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy w zakresie przedmiotowym niniejszej sprawy, określonym w art. 37 ust. 1 pkt 2 u.d.j.s.t., obejmującym zwrot nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za 2014 r.
Okoliczności mające znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy zostały ustalone w oparciu o sprawozdanie z audytu przeprowadzonego przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we [...] z dnia 17 kwietnia 2018 r. nr [...]. W związku z faktem, że wiarygodność i moc dowodowa ww. sprawozdania, jako dokumentu urzędowego, nie budziła wątpliwości Ministra w sposób prawidłowy nie dokonano zgromadzenia dodatkowego materiału dowodowego, w szczególności nie dokonywano ponownego wyjaśniania okoliczności faktycznych, potwierdzonych w dokumencie urzędowym. Powiatowi umożliwiono zapoznanie się z zebranym materiałem dowodowym oraz wypowiedzenie się co do przeprowadzonych dowodów; należy zatem uznać okoliczności faktyczne, potwierdzone w ww. dokumencie urzędowym, za udowodnione.
Podkreślenia w powyższym kontekście wymaga, iż sprawozdanie z audytu jest dokumentem urzędowym, w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a., tj. sporządzonym w przepisanej formie przez powołany do tego organ państwowy.
Zgodnie z art. 95 ust. 1 pkt 2 i ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2018 r., poz. 508, z późn. zm.); dalej: "ustawa o KAS", przedmiotem audytu może być ocena gospodarowania środkami publicznymi. W związku z tym audytowi podlegają wszystkie podmioty i jednostki organizacyjne wydatkujące, przekazujące i otrzymujące te środki. Z przeprowadzonego audytu właściwy organ sporządza odpowiednio: sprawozdanie, opinię, zalecenie, które doręcza się audytowanemu. Sporządzony ww. dokument wraz z dokumentacją z audytu mogą być przekazywane podmiotom sprawującym nadzór lub kontrolę nad działalnością audytowanego (art. 97 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o KAS).
Zgodnie z powyższymi przepisami audyt może zostać przeprowadzony w ujęciu szerokim, tzn. w podmiocie czy jednostce organizacyjnej otrzymującym środki publiczne czyje przekazujące lub też w ujęciu wąskim, tzn. w podmiocie środki publiczne wydatkującym. W przedmiotowej sprawie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej przeprowadził audyt tylko w wybranej jednostce organizacyjnej wydatkującej środki publiczne, tj. Zespole Szkół Specjalnych w [...]. Sporządzone sprawozdanie z audytu zostało zatem prawidłowo przekazane m.in. do podmiotu sprawującego nadzór nad działalnością Zespołu, tj. [...] (karta 20 akt adm.), jako jednostki otrzymującej środki publiczne z budżetu państwa i przekazującej te środki w formie dotacji.
Ww. audyt dotyczył gospodarowania środkami publicznymi obejmującymi część oświatową subwencji ogólnej, w tym wykonywanie obowiązków związanych z gromadzeniem danych stanowiących podstawę jej naliczenia na 2014 r. przez Zespół Szkół Specjalnych w [...]. Celem audytu było sprawdzenie zgodności ze stanem faktycznym danych wprowadzonych przez Zespół do Systemu Informacji Oświatowej na dzień 30 września 2013 r., stanowiących podstawę naliczenia części oświatowej subwencji ogólnej przez Ministra Finansów dla [...] na 2014 r. Podczas tego audytu dokonano szczegółowej analizy pod kątem prawidłowości danych wykazanych w systemie informacji oświatowej, uzyskanych z następujących dokumentów źródłowych:
- księgi uczniów Szkoły Podstawowej Specjalnej, Gimnazjum Specjalnego i Liceum Ogólnokształcącego Specjalnego ewidencjonujące uczniów i wychowanków,
- dzienniki lekcyjne na rok szkolny 2012/2013,
- dzienniki zajęć wychowawczych za rok szkolny 2012/2013,
- orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego,
- postanowienia sądowe.
Przeanalizowano również wydruki z systemu informacji oświatowej na dzień 30 września 2013 r. (tabele: U3.1, NP2, NP2a, DO1. wiersz 1 i 2) oraz metryczkę subwencji oświatowej 2014 r. dla [...]. Wyniki dokonanych ustaleń zostały szczegółowo opisane w sprawozdaniu z audytu z dnia 17 kwietnia 2018 r. Podczas audytu szczegółowych wyjaśnień udzielała Pani [...], Dyrektor Zespołu, co znalazło również swoje odzwierciedlenie w sprawozdaniu.
Przedmiotowe sprawozdanie zostało dostarczone audytowanej jednostce oraz - jak już wcześniej wspomniano - Staroście [...], reprezentującemu [...], dotujący audytowaną jednostkę. Ustalenia audytu, znane już [...], zawarte w ww. sprawozdaniu, stały się przyczyną wszczęcia przez Ministra Finansów postępowania administracyjnego w sprawie zobowiązania [...] do zwrotu nienależnie uzyskanej części oświatowej subwencji ogólnej za 2014 r.
Zgodnie z art. 76 § 3 k.p.a. przepisy umożliwiają przeprowadzenie dowodu przeciwko treści dokumentu urzędowego. W sytuacji jednak kiedy to Powiat kwestionuje treść dokumentu urzędowego, który nie budzi wątpliwości organu prowadzącego postępowanie, to na stronie postępowania ciąży ciężar przeprowadzenia takiego dowodu lub chociaż zasygnalizowania w jakim obszarze dokument urzędowy jest kwestionowany. Nieuzasadniony zatem w takim przypadku jest zarzut, że ciężar skompletowania materiału dowodowego oraz jego wnikliwa analiza w całości przerzucone zostały na Powiat.
W sprawozdaniu z audytu, jako dokumencie urzędowym, wszystkie dowody źródłowe zostały szczegółowo opisane. Zatem Powiat, po analizie ww. sprawozdania, miał możliwość wypowiedzenia się w trakcie postępowania administracyjnego odnośnie zebranych i opisanych w nim dowodów. Skarżący Powiat w trakcie postępowania nie wskazał przy tym na żadne nowe dowody przeczące ustaleniom audytu. W konsekwencji Minister trafnie uznał, że zbędne stało się dokonywanie ponownego wyjaśniania okoliczności faktycznych, potwierdzonych w dokumencie urzędowym, którego wiarygodność i moc dowodowa nie budziła wątpliwości organu, jak również nie została przez Powiat w żaden sposób podważona.
Wyjaśnienia wymaga również, iż zgodnie z przepisami ustawy o KAS placówka oświatowa mogła być objęta audytem w zakresie gospodarowania środkami publicznymi. W takim przypadku przepisy nie przewidują dla podmiotów sprawujących nadzór nad działalnością audytowanego udziału przedstawicieli takich podmiotów, nawet w charakterze obserwatora. Przepisy przewidują jednak możliwość doręczenia sprawozdania z audytu podmiotowi nadzorującemu, co też miało miejsce w przedmiotowym przypadku, w konsekwencji czego Powiat miał możliwość zapoznania się z tym dokumentem, jeszcze przed wszczęciem przedmiotowego postępowania administracyjnego.
Ponadto, organy jednostek samorządu terytorialnego mogą kontrolować prawidłowość pobrania i wykorzystania dotacji przyznanych szkołom, przedszkolom, innym formom wychowania przedszkolnego i placówkom z budżetów tych jednostek, na podstawie art. 90 ust. 3e i 3f ustawy o systemie oświaty. Osoby upoważnione do przeprowadzenia kontroli przez ww. organy mają prawo wstępu do szkół, przedszkoli, innych form wychowania przedszkolnego i placówek oraz wglądu do prowadzonej przez nie dokumentacji organizacyjnej, finansowej i dokumentacji przebiegu nauczania, a w przypadku szkół niepublicznych o uprawnieniach szkół publicznych dodatkowo wglądu do list obecności, o których mowa w ust. 3, oraz ich weryfikacji (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 2 lutego 2017 r. sygn. akt ISA/G11061/16). W sytuacji zatem zaistnienia wątpliwości Powiatu odnośnie prawidłowości ustaleń tego audytu, po zapoznaniu się z doręczonym mu sprawozdaniem, Powiat mógł przeprowadzić swoje czynności kontrolne u audytowanego. Należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 108 ust. 8 u.s.i.o. jednostki samorządu terytorialnego prowadzą bazy danych oświatowych obejmujące zbiory danych oświatowych szkół i placówek oświatowych prowadzonych przez te jednostki. Tak więc bazy danych prowadzone w formie elektronicznej przekazywane są przez szkoły i placówki oświatowe jednostce samorządu terytorialnego. Stosownie do art. 111 ust. 2 i 3 u.s.i.o. jednostka samorządu terytorialnego obowiązana jest do sprawdzenia kompletności i poprawności przekazywanych im z innych baz danych oświatowych z danymi uzyskanymi w ramach nadzoru sprawowanego przez te podmioty na podstawie odrębnych przepisów. Zatem Powiat posiadał bazę danych systemu informacji oświatowej (SIO), którą zgodnie z art. 110 § 2 u.s.i.o. przekazuje odpowiednio do kuratora oświaty albo ministra do spraw oświaty i wychowania.
Podsumowując poczynione wyjaśnienia, za niezasadne Sąd uznał zarzuty naruszenia art. 8 i art. 11 k.p.a. Powiat stawiając zarzut nieustosunkowania się do istotnych dla sprawy okoliczności nie wskazuje na żadne inne ustalenia i wyliczenia oraz nie wskazuje żadnych nowych dowodów przeciwko treści ww. sprawozdania, jako dokumentu urzędowego. Minister Finansów w sposób prawidłowy dokonał weryfikacji ustaleń zawartych w tym sprawozdaniu, co znalazło swoje odzwierciedlenie w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji, zapewniając przy tym czynny udział Powiatu w toczącym się postępowaniu, z którego to uprawnienia Powiat nie skorzystał.
Nietrafne są również zarzuty naruszenia art. 28 k.p.a. i art. 34a ust. 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty. Powiatowi zagwarantowano możliwość wypowiedzenia się - na każdym etapie postępowania administracyjnego - odnośnie prawidłowości ustaleń dokonanych w sprawozdaniu z audytu. Nie może zatem w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy zostać uznana za trafną argumentacja, iż to zaniechania organu w zakresie gromadzenia materiału dowodowego uniemożliwiły przeprowadzenie przez Powiat dowodu przeciwko treści audytu.
Za bezpodstawne należy uznać zarzuty naruszenia art. 7 i 77 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 77 k.p.a., art. 6 k.p.a. w związku z art. 7 i art. 77 k.p.a. oraz art. 87 Konstytucji RP.
Podniesione zarzuty naruszenia ww. przepisów k.p.a. i Konstytucji RP skarżący Powiat wiąże z niewyjaśnieniem przez organ sprzeczności Instrukcji wprowadzania i przekazywania danych przy użyciu programu SIO wersja 3.15 (30 września 2013 r.) z przepisami ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o systemie informacji oraz z przepisami rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2014, co w konsekwencji spowodowało wydanie zaskarżone decyzji jedynie na podstawie ww. Instrukcji.
Należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 27 u.d.j.s.t., wielkość części oświatowej subwencji ogólnej dla wszystkich jednostek samorządu terytorialnego ustala corocznie ustawa budżetowa. Art. 28 ust. 1 u.d.j.s.t. stanowi, że kwotę przeznaczoną na część oświatową subwencji ogólnej dla wszystkich jednostek samorządu terytorialnego ustala się w wysokości łącznej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej, nie mniejszej niż przyjęta w ustawie budżetowej w roku bazowym, skorygowanej o kwotę innych wydatków z tytułu zmiany realizowanych zadań oświatowych. Od kwoty, o której mowa w tym przepisie - w myśl ust. 2 art. 28 u.d.j.s.t. - odlicza się rezerwę części oświatowej subwencji ogólnej. Po odliczeniu rezerwy - zgodnie z ust. 5 cyt. przepisu w brzmieniu obowiązującym w okresie objętym przedmiotową sprawą - minister właściwy do spraw oświaty i wychowania dzieli część oświatową subwencji ogólnej między poszczególne jednostki samorządu terytorialnego, biorąc pod uwagę zakres realizowanych przez te jednostki zadań oświatowych, z wyłączeniem zadań związanych z dowozem uczniów oraz zadań związanych z prowadzeniem przedszkoli ogólnodostępnych i oddziałów ogólnodostępnych w przedszkolach z oddziałami integracyjnymi oraz zadań związanych z prowadzeniem innych form wychowania przedszkolnego - w sposób określony na podstawie ust. 6. Stosownie bowiem do art. 28 ust. 6 u.d.j.s.t., minister właściwy do spraw oświaty i wychowania, po zasięgnięciu opinii ministra właściwego do spraw finansów publicznych oraz reprezentacji jednostek samorządu terytorialnego, określa, w drodze rozporządzenia, sposób podziału części oświatowej subwencji ogólnej między poszczególne jednostki samorządu terytorialnego, z uwzględnieniem w szczególności typów i rodzajów szkół i placówek prowadzonych przez te jednostki, stopni awansu zawodowego nauczycieli oraz liczby uczniów w tych szkołach i placówkach.
Należy zauważyć, iż algorytm podziału subwencji oświatowej, w którym uwzględniono liczne parametrów obrazujące specyfikę kształtowania składowych elementów subwencji w odniesieniu zarówno do zadań szkolnych, jak i do zadań pozaszkolnych, podlega corocznej modyfikacji, co wynika z analizy wskaźników ekonomicznych obrazujących przeciętne koszty kształcenia i działalności szkół oraz placówek oświatowo-wychowawczych. W algorytmie przyjmowana jest reguła, według której "pieniądz idzie za uczniem", co oznacza naliczanie subwencji na podstawie liczby uczniów uczęszczających do szkół i placówek oświatowych prowadzonych przez poszczególne jednostki samorządu. Wysokość subwencji uzależniona jest od liczby uczniów przeliczeniowych otrzymanej przez zastosowanie zróżnicowanych wag dla wybranych kategorii uczniów (wychowanków) i określonych typów i rodzajów szkół oraz wskaźnika korygującego, uwzględniającego stopnie awansu zawodowego nauczycieli. Algorytm jako metoda statystycznego podziału subwencji, nie może zatem uwzględniać wszystkich lokalnych problemów występujących w poszczególnych jednostkach samorządu, bowiem zatraciłby swój uniwersalny charakter. Przy czym użyty algorytm nie stanowi o podziale środków na poszczególne szkoły, placówki czy grupy wydatków. Zgodnie z art. 7 ust. 3 u.d.j.s.t. o przeznaczeniu środków otrzymanych z tytułu subwencji ogólnej, w tym również części oświatowej, decyduje organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego. Tym samym nieuprawnione jest stwierdzenie, że otrzymane środki zostały przekazane na uczniów przebywających w Zespole Szkół Specjalnych w [...].
Podstawę do naliczania ostatecznej wysokości części oświatowej subwencji ogólnej na 2014 r. dla jednostek samorządu terytorialnego - w okresie objętym przedmiotową sprawą - stanowiły zgromadzone przez szkoły i placówki oświatowe dane w bazach danych oświatowych systemu informacji oświatowej, które zostały zweryfikowane przez jednostki samorządu terytorialnego. Zgodnie z art. 10 u.s.i.o. w bazie danych SIO, w zbiorach danych uczniów, są gromadzone dane identyfikacyjne uczniów (regulowane przez art. 11 u.s.i.o.) i dane dziedzinowe uczniów (art. 12 do art. 25 u.s.i.o.). Dane dziedzinowe w zawiązku z nauką ucznia w szkole obejmują m.in. datę rozpoczęcia i datę zakończenia nauki w szkole (art. 14 pkt 31 u.s.i.o.). Ponadto ustawa ta w art. 112 wskazuje, iż dane w bazach danych oświatowych są aktualizowane i przekazywane według stanu na dzień 30 września. Data 30 września ma ścisły związek z podziałem części oświatowej subwencji ogólnej pomiędzy poszczególne jednostki samorządu terytorialnego na dany rok budżetowy, bowiem do niej odnosi się corocznie wydawane przez Ministra Edukacji Narodowej rozporządzenie w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego na dany rok budżetowy
Uszczegółowieniem zakresu danych gromadzonych w bazach danych oświatowych są przepisach rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2012 r. w sprawie szczegółowego zakresu danych gromadzonych w bazach danych oświatowych, zakresu danych identyfikujących podmioty prowadzące bazy danych oświatowych, terminów przekazywania danych między bazami danych oświatowych oraz wzorów wydruków zestawień zbiorczych (Dz. U. poz. 957, z późn. zm.), wydanego na podstawie art. 115 ust. 1 u.s.i.o. Zgodnie z § 6 pkt 1 lit. c i lit. l zbiór danych o liczbie uczniów, słuchaczy, wychowanków oraz absolwentów z poprzedniego roku szkolnego zawiera dane o liczbie uczniów, słuchaczy i wychowanków według typów lub rodzajów szkół i placówek oświatowych oraz według specjalnych potrzeb edukacyjnych, wynikających z opinii lub orzeczeń, o których mowa w art. 71b ust. 3-3b ustawy o systemie oświaty. Ponadto, zbiór danych o liczbie uczniów, słuchaczy, wychowanków oraz absolwentów z poprzedniego roku szkolnego zawiera dane o liczbie uczniów i wychowanków zespołów pozalekcyjnych zajęć wychowawczych w szkołach zorganizowanych w podmiotach leczniczych (§ 6 pkt 2 lit. f tego rozporządzenia). Natomiast corocznie wydawana Instrukcja wprowadzania i przekazywania danych w systemie informacji oświatowej stanowi źródło informacji w zakresie prawidłowego wprowadzania danych do tabel systemu informacji oświatowej.
W okresie objętym przedmiotową sprawą Instrukcja wprowadzania i przekazywania danych w systemie informacji oświatowej przy użyciu programu SIO wersja 3.15 (30 września 2013 r.) określała sposób wprowadzania danych do tabel systemu informacji oświatowej, stanowiących podstawę do naliczenia części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2014 według zobiektywizowanych kryteriów w postaci wag przeliczeniowych (P1 - P45) zawartych w algorytmie określonym w załączniku do wydanego pod koniec 2013 r. rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2014. Ww. Instrukcja w swej treści przywołuje podstawę prawną umieszczania danych w systemie informacji oświatowej, tj. przepisy u.s.i.o. i rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2012 r. w sprawie szczegółowego zakresu danych gromadzonych w bazach danych oświatowych, zakresu danych identyfikujących podmioty prowadzące bazy danych oświatowych, terminów przekazywania danych między bazami danych oświatowych oraz wzorów wydruków zestawień zbiorczych. Ponadto, powołując się na zapisy ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty i przepisy wykonawcze do tej ustawy, wyjaśniono w Instrukcji zasady wykazywania danych w systemie informacji oświatowej przez szkoły i placówki oświatowe.
W odniesieniu do danych wykazywanych przez szkoły przy zakładach opieki w Instrukcji wprowadzania i przekazywania danych w systemie informacji oświatowej przy użyciu programu SIO wersja 3.15 (30 września 2013 r.) wskazano, iż
"Szkoły przy zakładach opieki zdrowotnej, zakładach lecznictwa uzdrowiskowego oraz zakładach opiekuńczo-leczniczych nie wypełniają tabel dotyczących uczniów - szkoły te wypełniają tylko wiersze 1 i 2 w tabeli DO1, zgodnie z zasadą podaną przy opisie tej tabeli. Od reguły tej istnieje tylko jeden wyjątek - jeśli są w tych szkołach uczniowie, którzy przebywają w nich przez cały rok szkolny i nie są jednocześnie uczniami innej szkoły (nie są wykazani w księdze ewidencji uczniów innej szkoły w danym roku szkolnym). Takich uczniów/wychowanków należy wykazać w tabelach U1 - U5a i nie powinni oni być wykazani w wierszu 2 tabeli DO1."
I dalej:
Tabela DO1. Dane ogólne o uczniach szkoły/wychowankach przedszkola
Wiersz 1 - Należy wykazać średnią miesięczną liczbę wychowanków pozalekcyjnych zespołów zajęć wychowawczych/grup wychowawczych, zorganizowanych w szkołach/ przedszkolach przy podmiotach leczniczych według zasady: suma średnich stanów miesięcznych od września 2012 r. do sierpnia 2013 r. podzielona przez 12.
Wiersz 2 - Należy wykazać średnią miesięczną liczbę uczniów w szkołach/wychowanków w przedszkolach przy podmiotach leczniczych lub jednostkach pomocy społecznej według zasady: suma średnich stanów miesięcznych w dniach nauki szkolnej od września 2012 r. do czerwca 2013 r., podzielona przez 10.
Uwaga: W przypadku, gdy w oddziale specjalnym w szkołach zorganizowanych przy podmiotach leczniczych lub jednostkach pomocy społecznej są uczniowie, którzy przebywają w tych placówkach przez cały rok szkolny, należy ich wykazać w tabeli U3.1 i pozostałych tabelach dotyczących uczniów. Tacy uczniowie nie powinni być wykazywani w wierszu 2 tabeli DO1.
Źródłem danych o liczbie uczniów/wychowanków dla wagi P25 były dane wprowadzone do systemu informacji oświatowej znajdujące się w tabeli DO1. wiersz 1, natomiast dla wagi P24 (w tym również dla liczby uczniów ogółem) - tabela DO1. wiersz 2.
Należy zaznaczyć, że ze względu na mechanizm uchwalania corocznie budżetu oraz podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego, wprowadzając dane do systemu informacji oświatowej według stanu na dzień 30 września 2013 r. szkoły prowadzone/dotowane przez [...], w tym Zespół Szkół Specjalnych w [...], nie mogły oprzeć się na opisach wag zawartych w algorytmie określonym w złączniku do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2014, bowiem wydane zostało ono po terminie sprawozdawczym. Zatem jedynym źródłem informacji w zakresie prawidłowego wprowadzenia danych przez szkoły prowadzone/dotowane przez [...], w tym Zespół Szkół Specjalnych w [...] stanowiła Instrukcja wprowadzania i przekazywania danych w systemie informacji oświatowej przy użyciu programu SIO wersja 3.15 (30 września 2013 r.).
Minister trafnie wywiódł w powyższym kontekście, że w przypadku szkół specjalnych zorganizowanych w podmiotach leczniczych stan na dzień 30 września może być stanem kompletnie przypadkowym w odniesieniu do ilości uczniów czy wychowanków zespołów pozalekcyjnych zajęć wychowawczych, dlatego do celów naliczania na dany rok budżetowy części oświatowej subwencji ogólnej dla wszystkich samorządów Minister Edukacji Narodowej gromadzi także dane śródroczne za poprzedni rok szkolny. To powoduje, że konieczne jest w takiej sytuacji wyliczenie średniej miesięcznej liczby uczniów/wychowanków zespołów pozalekcyjnych zajęć wychowawczych. Dodatkowo organ zauważył, iż forma takiego wyliczenia funkcjonuje od początku wprowadzenia systemu informacji oświatowej, a początkowo była także uregulowana przez Główny Urząd Statystyczny w rozporządzeniu w sprawie określenia wzorów formularzy sprawozdawczych, objaśnia co do sposobu ich wypełniania oraz wzorów kwestionariuszy i ankiet statystycznych stosowanych w badaniach statystycznych ustalonych w programie badań statystycznych statystyki publicznej na rok 2006 (Dz. U. z 2006 r. poz. 166, poz. 1181).
Odnosząc się z kolei do zarzutu sprzeczności między Instrukcją, a przepisami rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2014 należy podzielić stanowisko organu, że zapis zawarty w tabeli DO1. w wierszu 1 i 2 Instrukcji wprowadzania i przekazywania danych w systemie informacji oświatowej przy użyciu programu SIO wersja 3.15 (30 września 2013 r.) odpowiada opisowi wag - odpowiednio - P24 i P25.
W ocenie Sądu, nie zasługuje na uwzględnienie również zarzut naruszenia art. 37 ust. 1 pkt 2 u.d.j.s.t. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie. Zgodnie z przywołaną regulacją jeżeli ustalona dla jednostki samorządu terytorialnego część oświatowa subwencji ogólnej za lata poprzedzające rok budżetowy jest wyższa od należnej, minister właściwy do spraw finansów publicznych, w drodze decyzji, zobowiązuje do zwrotu nienależnej kwoty tej części subwencji, chyba że jednostka ta dokonała wcześniej zwrotu nienależnie otrzymanych kwot. Decyzja wydana w trybie art. 37 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy nie ma charakteru uznaniowego, bowiem gdy zostanie spełniona ustawowa przesłanka, tj. otrzymanie przez jednostkę samorządu terytorialnego kwoty części oświatowej subwencji ogólnej w kwocie wyższej od należnej, minister do spraw finansów publicznych jest zobligowany do wydania takiej decyzji. Otrzymana przez [... część oświatowa subwencji ogólnej na rok 2014 została skalkulowana zgodnie z algorytmem określonym w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 grudnia 2013 r. a podstawę jej wyliczenia stanowiły dane zweryfikowane przez Powiat wykazane w systemie informacji oświatowej. Dopiero audyt przeprowadzony w Zespole Szkół Specjalnych w [...] - prowadzony przez [...] - przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we [...] w zakresie prawidłowości gospodarowania środkami publicznymi obejmującymi część oświatową subwencji ogólnej, w tym wykonywania obowiązków związanych z gromadzeniem danych stanowiących podstawę jej naliczenia na 2014 r. wykazał, że w SIO wykazane były przez ww. Zespół niezgodne dane ze stanem faktycznym. Otrzymanie przez [...] kwoty części oświatowej subwencji ogólnej w kwocie wyższej od należnej spełniło przesłankę do zastosowania przez Ministra Finansów art. 37 ust 1 pkt 2 u.d.j.s.t.
Reasumując, w świetle bezspornego stanu faktycznego niniejszej sprawy, Minister dokonał prawidłowej wykładni przepisów prawa materialnego. Prowadząc postępowanie przestrzegał stosownych reguł procesowych. Z akt sprawy i z uzasadnienia decyzji wynika, że zbadał on wyczerpująco wszystkie okoliczności faktyczne i dokonał obiektywnej oraz wnikliwej ich oceny.
Mając powyższe na względzie, Sąd - na podstawie art. 151 p.p.s.a. – orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło