V SA/Wa 1162/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący - sędzia NSA - Barbara Wasilewska po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2007 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi S. N. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] stycznia 2007 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników; postanawia: 1. przyznać prawo pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego, o którego wyznaczenie zwrócić się do Okręgowej Izby Radców Prawnych w W.; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. . S. N. pismem z dnia 25 października 2007r. (data nadania) wystąpił z wnioskiem (uzupełnionym na urzędowym formularzu PPF z 6 listopada 2007 r.) o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazał, iż we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje wraz z żoną. Nie posiada oszczędności pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Jednocześnie oświadczył, iż jest właścicielem mieszkania o pow. 12 m2, utrzymują się wspólnie z małżonką z renty wnioskodawcy w wysokości 380,53 zł netto. Do wniosku skarżący załączył odcinek przekazu pocztowego świadczenia otrzymywanego z ZUS. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że nieruchomości rolne, których był właścicielem i współwłaścicielem zostały darowane córkom, a na rzecz skarżącego ustanowiono służebność osobistą polegającą na prawie zamieszkania w dwóch izbach domu mieszkalnego od jego strony zachodniej wraz z prawem korzystania ze wszystkich urządzeń i pomieszczeń przeznaczonych do wspólnego użytku wszystkich domowników, wraz z prawem korzystania z - części wszystkich zabudowań gospodarczych. Postanowieniem z dnia 15 listopada 2007r. przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego oraz odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie kosztów sądowych, ponieważ skarżący jest zwolniony z mocy prawa od ponoszenia kosztów postępowania sądowego. Ponadto w uzasadnieniu postanowienia wskazano, iż sytuacja majątkowa i dochody skarżącego i jego rodziny pozwalają wyłącznie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. W związku z tym uznano, iż w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do udzielenia skarżącemu prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego. Pismem z dnia 26 listopada 2007r. skarżący wniósł sprzeciw na ww. postanowienie. W uzasadnieniu sprzeciwu zainteresowany wskazał, iż w rzeczywistości korzysta nie z dwóch izb (pomieszczeń) tylko jednej, gdyż nie stać go na opał. Ponadto zarówno on jak i żona nie korzystają z zabudowań gospodarczych z powodu choroby. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej ustawy p.p.s.a. - prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. W przedmiotowej sprawie skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Zważyć należy, iż zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. e ustawy p.p.s.a. nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Przedmiotem skargi S. N. była decyzja odmawiająca umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników, zatem skarżący jest z mocy ustawy zwolniony z obowiązku uiszczania kosztów sądowych, co oznacza że koszty te obciążają budżet państwa, a jego wniosek w tym zakresie jest bezprzedmiotowy. Zauważyć należy, iż skarżący nie był wzywany do uiszczenia wpisu od skargi. W związku z tym, że ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zawiera normy, która pozwalałaby umorzyć postępowanie w przedmiocie wniosku obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych w sytuacji zwolnienia z mocy ustawy z obowiązku ich ponoszenia, postanowiono odmówić przyznania prawa pomocy w tym zakresie. Mając powyższe na uwadze Sąd zauważa, iż odmowa przyznania prawa pomocy w tym zakresie nie jest niekorzystna dla skarżącego, gdyż skarżący nie ma obowiązku uiszczać kosztów sądowych. Odnosząc się natomiast do wniosku o ustanowienie pomocy prawnej z urzędu zauważyć należy, iż treść i warunki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym określa art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. W myśl art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a, może być przyznane osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Określenie "gdy osoba fizyczna wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę. Zasadność wniosku skarżącego rozpatrzono zatem w dwóch aspektach, tj. z jednej strony uwzględniono wysokość obciążeń finansowych, jakie będzie on zobowiązany ponieść w postępowaniu, z drugiej zaś strony jego możliwości finansowe. Biorąc pod uwagę znajdujące się w aktach sprawy oświadczenie o stanie majątkowym i porównując je z obciążeniem wynikającym z zastępstwa profesjonalnego pełnomocnika należało uznać, iż w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do udzielenia skarżącemu prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego. Oceniając wniosek skarżącego wzięto pod uwagę jego sytuację rodzinną, zdrowotną (na podstawie dokumentów znajdują się w aktach administracyjnych) i majątkową oraz dochody. Łączny dochód uzyskiwany przez skarżącego i jego żonę wynosi obecnie ok. 380 zł i pozwala wyłącznie na zaspokojenie ich podstawowych potrzeb życiowych. Reasumując należy wskazać, iż skarżący jest zwolniony z mocy ustawy od ponoszenia kosztów postępowania. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 254 § 1, art. 245 § 3, art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji postanowienia.