V SA/Wa 1166/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Andrzej Kania, Sędzia WSA - Jolanta Bożek, Sędzia WSA - Joanna Zabłocka (spr.), Protokolant - Mariusz Dzierzęcki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 września 2008 r. sprawy ze skargi E. R. i J. R. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych; oddala skargę Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2007 r. Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. z dnia [...] października 2007 r. o odmowie wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. z dnia [...] maja 2005 r. przyznającej W. S. płatności bezpośrednie do gruntów rolnych na 2005 r. Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym: E. i J. R. dnia [...] lipca 2006 r. złożyli do Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. z dnia [...] maja 2005 r. przyznającej W. S. płatności bezpośrednie do gruntów rolnych na 2005 r. W uzasadnieniu wniosku podnieśli, że są właścicielami części działek zadeklarowanych przez W. S. we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za 2005 r. oraz, że działki te były w posiadaniu i użytkowaniu wnioskodawców. E. i J. R. nie złożyli wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do tych działek za 2005 r. W związku z informacjami zawartymi w ww. wniosku E. i J. R., Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wszczął z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. z dnia [...] maja 2005 r. przyznającej W. S. płatności bezpośrednie do gruntów rolnych na 2005 r. W wyniku przeprowadzonego postępowania dowodowego Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR ustalił, że sporne działki były w 2005 r. użytkowane rolniczo przez W. S., w związku z czym stwierdził brak przesłanek do unieważnienia decyzji przyznającej W. S. płatności bezpośrednie do gruntów rolnych i [...] lutego 2007 r. wydał decyzję o odmowie stwierdzenia nieważności ww. decyzji. Jednocześnie decyzją z dnia [...] października 2007 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR odmówił E. i J. R. wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności ww. decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. ze względu na brak przymiotu strony. Od decyzji tej E. i J. R. wnieśli do Prezesa ARiMR odwołanie, w którym podnieśli, iż decyzja o przyznaniu płatności bezpośrednich W. S. wydana została z rażącym naruszeniem prawa oraz , że posiadają interes prawny w stwierdzeniu nieważności tej decyzji, ponieważ W. S. otrzymał dopłaty bezpośrednie również do gruntów stanowiących ich własność, a przyznanie płatności bezpośrednich skutkuje uznaniem go za posiadacza i osobę władającą gruntami, których właścicielami są wnioskujący. W uzasadnieniu decyzji, orzekający jako organ II instancji Prezes ARiMR wyjaśnił, że wydanie rozstrzygnięcia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji w tej sprawie, nie jest wynikiem dokonania przez organ oceny wystąpienia bądź nie wystąpienia przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji określonych w art. 156 K.p.a., a jedynie skutkiem ustalenia, że osoby które wniosły żądanie stwierdzenia nieważności decyzji nie są stronami postępowania, ponieważ ewentualne ujawnienie wad stanowiących podstawę stwierdzenia nieważności decyzji i w konsekwencji stwierdzenie nieważności decyzji wpływałoby wyłącznie na prawa i obowiązki W. S., a nie E. i J. R., którzy nie składali wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich. Prezes ARiMR wyjaśnił również, iż stroną w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji jest strona postępowania zwykłego zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji oraz każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji. Prezes ARiMR przytoczył wyrok NSA z dnia 14 kwietnia 2000 r. syg.akt III S.A. 1876/99 wyjaśniający, że "Stwierdzenie interesu prawnego sprowadza się do ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa administracyjnego materialnego a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającą na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie jego pozycji materialnoprawnej. Jeżeli natomiast akt stosowania danej normy prawnej nie wywiera bezpośredniego wpływu na sferę sytuacji prawnej danego podmiotu, to nie można mówić o interesie prawnym strony, a co za tym idzie - o statusie strony w postępowaniu, w którym dochodzi do konkretyzacji danej normy prawnej". W skardze wniesionej na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie E. i J. R. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i podnieśli, że organy I i II instancji niesłusznie odmówiły im statusu strony w postępowaniu w części dotyczącej ich gruntów. Podnieśli również , że zgodnie z art. 28 K.p.a. stroną postępowania administracyjnego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Stwierdzili, że przyznanie W. S. płatności bezpośrednich "skutkuje uznaniem go za posiadacza i osobę władającą gruntami, które wymienił we wniosku" w tym także stanowiącymi własność skarżących, "co wynika z treści art.2.1 Ustawy z dn.18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych". Podkreślili, że powinni byli brać udział w postępowaniu o przyznanie płatności bezpośrednich W. S. do ich gruntów ( o którym to postępowaniu dowiedzieli się przypadkiem ) i mieć możliwość wypowiedzenia się odnośnie faktów wskazanych przez wnioskodawcę, szczególnie odnośnie tego czy wnioskodawca jest posiadaczem gruntów skarżących. Zarzucili, że organ nie sprawdził czy W. S. spełnia warunki do przyznania mu płatności bezpośrednich, np. czy jest w posiadaniu gruntów , na które wnioskował o dopłaty. Podnieśli, że nie ma znaczenia to , iż nie wnioskowali o przyznanie im takich płatności. W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na ten wynik, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a.). Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji wydanej przez Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa , w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu na podstawie ww. ustaw, tj. badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności zarówno z przepisami procesowymi, jak i z normami prawa materialnego, Sąd stwierdził, że skarga nie jest uzasadniona. Organy orzekające obu instancji prawidłowo ustaliły, że E. i J. R. nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. z dnia [...] maja 2005 r. przyznającej W. S. płatności bezpośrednie do gruntów rolnych na 2005 r. Zgodnie z art. 28 K.p.a. stroną postępowania jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. "Jedyną przesłanką uzyskania przez dany podmiot statusu strony postępowania administracyjnego jest to czy legitymuje się interesem prawnym lub obowiązkiem, ze względu na który "żąda czynności organu" lub którego "dotyczy postępowanie"(Kodeks Postępowania Administracyjnego, Komentarz ; M.Jaśkowska, A.Wróbel; wyd.Zakamycze) E. i J. R. nie przysługiwał przymiot strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P., jako że nie legitymowali się interesem prawnym ani obowiązkiem, który uprawniałby ich do żądania stwierdzenia nieważności tej decyzji. E. i J. R. nie złożyli wniosku o przyznanie im płatności bezpośrednich do posiadanych gruntów i w sytuacji gdy termin do złożenia takiego wniosku już upłynął, stwierdzenie nieważności decyzji przyznającej te płatności innej osobie pozostawałoby bez wpływu na ich prawa i obowiązki. Należy zauważyć, że nawet w przypadku wydania decyzji stwierdzającej nieważność decyzji o przyznaniu płatności bezpośrednich W. S., rozstrzygnięcie to nie miałoby żadnego wpływu na prawa lub obowiązki skarżących. Jak można wywnioskować z zawartego w skardze sformułowania, że "przyznanie Panu S. płatności bezpośrednich skutkuje uznaniem go za posiadacza i osobę władającą gruntami, które wymienił we wniosku, w tym także naszą własnością - co wynika z treści art..2.1. Ustawy z dn.18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych." (Dz.U. z 2004 r. Nr 6 poz. 40 ze zm.) skarżący błędnie interpretując przywołany przepis, traktują decyzję przyznającą płatności bezpośrednie jako decyzję na podstawie której osoba otrzymująca płatności staje się posiadaczem nieruchomości. Natomiast zgodnie z art. 2 ww. ustawy o płatnościach bezpośrednich.... " Osobie fizycznej, osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, będącej posiadaczem gospodarstwa rolnego, zwanej dalej "producentem rolnym", przysługują płatności na będące w jej posiadaniu grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska, zwane dalej "gruntami rolnymi". Pojęcie posiadania gruntów rolnych w rozumieniu ww. ustawy należy rozumieć jako faktyczne użytkowanie gruntów rolnych. Przy czym warunkiem uzyskania płatności jest nie tylko posiadanie gruntów rolnych ale i utrzymywanie ich w dobrej kulturze rolnej. Na czym polega utrzymywanie gruntów w dobrej kulturze rolnej zostało określone w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 kwietnia 2004 r. w sprawie minimalnych wymagań utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej (Dz.U. Nr 65 poz. 600) W rozporządzeniu określono, że utrzymywaniem gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska jest w odniesieniu do łąk – a taki jest charakter nieruchomości rolnej skarżących - koszenie okrywy roślinnej i jej usunięcie co najmniej raz w roku w terminie do dnia 31 lipca lub koszenie okrywy roślinnej i jej usunięcie co najmniej raz w roku w terminie do dnia 30 września, ale tylko w przypadku łąk trzęślicowych, zgłoszonych we wniosku o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy E. i J. R. dowiedzieli się o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów stanowiących ich własność W. S. w postępowaniu o przyznanie J. R. renty strukturalnej. Warunkiem przyznania renty strukturalnej jest nieprzerwane prowadzenie działalności rolniczej przez 10 lat. W związku z faktem, iż zostało ustalone że to W. S. był w 2005 r. użytkownikiem działek stanowiących własność E. i J. R., J. R. odmówiono przyznania renty strukturalnej. Należy stwierdzić, że postępowanie w sprawie przyznania renty strukturalnej i postępowanie w sprawie przyznania płatności bezpośrednich są dwoma niezależnymi od siebie postępowaniami. Fakt stwierdzenia nieważności decyzji przyznającej płatności bezpośrednie W. S. pozostawałby bez wpływu na uprawnienie J. R. do otrzymania renty strukturalnej. Nawet ustalenie, że decyzja przyznająca płatności bezpośrednie W. S. została wydana z rażącym naruszeniem prawa dającym podstawę do stwierdzenia jej nieważności nie miałby wpływu na decyzję w sprawie przyznania renty strukturalnej J. R. Co więcej, nawet gdyby doszło do stwierdzenia nieważności decyzji przyznającej płatności bezpośrednie z tego powodu, że ustalono by iż W.S. nie spełniał warunków do przyznania mu płatności bezpośrednich z powodu nie użytkowania gruntów rolnych objętych wnioskiem, decyzja taka też pozostawałaby bez wpływu na uprawnienia J. R. do otrzymania renty strukturalnej, bowiem nie ustalenie kto nie użytkował gruntów rolnych , ale ustalenie , że użytkował je J. R. stanowiłoby przesłankę (obok innych warunków) przyznania mu wnioskowanej renty. Na marginesie sprawy należy wyjaśnić, że Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR przeprowadził z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. z dnia [...] maja 2005 r. przyznającej W. S. płatności bezpośrednie do gruntów rolnych na 2005 r., które to postępowanie zostało zakończone decyzją odmawiająca stwierdzenia nieważności decyzji. W konkluzji stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z 30 sierpnia 2002 r. (Dz.U.153 poz. 1270), oddalił skargę jako niezasadną.