V SA/Wa 1178/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Sędzia NSA - Małgorzata Dałkowska - Szary, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska- Urbaniak (spr.), , Protokolant - Marcin Woźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 września 2008 r. sprawy ze skargi M. L. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia ... marca 2008 r. nr ... w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek od zaległych składek na ubezpieczenie społeczne rolników; oddala skargę. Pismem z ... grudnia 2007 r. M. L. zwrócił się do Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego o umorzenie odsetek od zaległych składek na ubezpieczenie społeczne rolników. Wniosek swój motywował trudną sytuacją materialną rodziny, na który składa się w szczególności zły stan gospodarstwa - słaba ziemia, zły stan techniczny budynków gospodarczych i mieszkalnego. Decyzją z dnia ....01.2008r znak: ... Prezes KRUS odmówił umorzenia należnych odsetek od zaległych składek, na ubezpieczenie społeczne rolników, w kwocie ... zł. W uzasadnieniu decyzji Prezes wskazał, że odsetki są następstwem całkowitego lekceważenia przez wnioskodawcę obowiązku opłacenia składek, czego dowodem jest wpłata od 1991 r. tylko jednej składki kwartalnej ( za I kw. 1994 r. ). Ponadto Prezes wskazał, że prowadząc działalność rolniczą na gospodarstwie rolnym o ponadprzeciętnej powierzchni, na nie najgorszych glebach, dodatkowo uzyskując dochody z zatrudnienia poza rolnictwem ( zarówno wnioskodawca jak i jego żona ), uzyskując z ARMiR dopłaty ( za rok ... - ... zł, za rok... - ...zł, za rok ... - ... zł ) wnioskodawca jest w stanie spłacić obciążające go zadłużenie wraz z odsetkami. Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Prezes KRUS na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000r Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.) i art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990r o ubezpieczeniu społecznym rolników (tekst jednolity Dz. U z 1998r. Nr 7, poz. 25, z późn. zm.), postanowił utrzymać w mocy decyzję z dnia ...01.2008r . Uzasadniając decyzję organ wskazał, że zgodnie z art. 41 a ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, Prezes Kasy lub upoważniony przez niego pracownik Kasy, może należności z tytułu składek na ubezpieczenie umorzyć w całości lub w części w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego, na jego wniosek, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno - rentowego i składkowego. W pierwszej kolejności Prezes KRUS zauważył, że we wniosku z dnia ...02.2008r. wnioskodawca nie podnosi żadnych nowych okoliczności, mogących uzasadnić umorzenie odsetek, wobec czego dokonano ponownej analizy wszystkich podnoszonych okoliczności we wniosku wcześniejszym z ...12.2007r. Odnosząc się do argumentów zawartych w powyższym wniosku organ po raz kolejny wyraził opinię, że odsetki są następstwem zupełnego lekceważenia sobie przez rolnika obowiązku opłacania składek, czego dowodem jest wpłata od 1991 roku tylko jednej składki kwartalnej. Odsetki w głównej mierze pokrywają skutki inflacji, tj. utraty realnej wartości przez zaległe składki. Dlatego też , zdaniem Prezesa KRUS, urągałoby sprawiedliwości społecznej gdyby M.L. opłacił składki np. za ..kwartał ...r obecnie w ich pierwotnej wysokości, tj. ... zł, podczas gdy aktualnie składka wynosi ... zł. Organ wskazał, że o pomoc w spłacie składek (tj. o umorzenie zaległych składek za lata ...) wnioskodawca zwracał się tylko jeden raz - ....10.1993r. Wówczas, rzeczywiście odmówiono umorzenia składek, co nie zamykało drogi o ubieganie się o inną ulgę, np. spłatę zadłużenia w dogodnych ratach. O taką ulgę, ani o żadną inną od tamtego czasu M.L. już jednak do ...12.2007r. nie występował. Dopiero skuteczne postępowanie egzekucyjne zdopingowało go do zainteresowania się własnym długiem wobec KRUS-u. Obecnie zaległości za lata 1991-1993, wobec ich zabezpieczenia hipoteką, mogą być dochodzone tylko z nieruchomości. Prezes KRUS ponownie wskazał, że prowadzone przez stronę gospodarstwo rolne, o powierzchni ... ha użytków rolnych, znacznie przekracza średnią powierzchnię gospodarstwa w Polsce, wynoszącą ... ha, ( w województwie w. - ... ha ), a warunki gospodarowania w Jego gospodarstwie o bonitacji gleb na poziomie średniej krajowej, nie odbiegają od warunków w jakich gospodarują inni okoliczni rolnicy. Powtórzył też argument zawarty w decyzji I instancyjnej, że podjęcie przez M.L. zatrudnienia poza rolnictwem i tym samym uzyskiwanie, oprócz dochodów z gospodarstwa, i pobieranych z ARiMR płatności do gruntów rolnych, także wynagrodzenia za pracę umożliwiają stronie spłatę całości zadłużenia tj. zaległych składek i należnych odsetek. W ocenie Prezesa zły stan budynków i wiążące się z tym złe warunki mieszkaniowe są skutkiem zaniedbań w dokonywaniu bieżących remontów. KRUS nie jest uprawniony do rekompensowania rolnikowi wydatków związanych z podnoszeniem wartości jego majątku. Konkludując Prezes KRUS zauważył, że oprócz budynków wnioskodawca posiada znaczny majątek w postaci gruntów rolnych, a zadłużenie jest zabezpieczone hipoteką, wobec czego brak uzasadnienia do zastosowania żądanej ulgi. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. L. ponownie powołał się na swoją trudną sytuację finansową. Wskazał też, że wcześniej, mimo iż zwracał się z prośbą o pomoc nigdy takiej pomocy nie dostał, chociaż były klęski suszy i wymoknięcia. W odpowiedzi na skargę Prezes Kasy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c) powołanej wyżej ustawy), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 w/w ustawy). Mając na względzie powyższe, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, wydanej przez Prezesa ZUS w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu na podstawie ww. ustaw, tj. badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności tak z przepisami ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071), dalej: k.p.a., jak i z normami prawa materialnego zawartymi w ustawie z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników ( tekst jedn. Dz. U. z 1998 r., Nr 7, poz. 25 ze zm.), dalej u.u.s.r., oraz w oparciu o akta sprawy zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd nie stwierdził takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. W pierwszym rzędzie należy stwierdzić, że przywołane w art. 41a ust. 1 pkt 1 u.u.s.r. kryterium "ważnego interesu zainteresowanego", przy zaistnieniu którego organ "może" uwzględnić wniosek umorzeniowy, wskazuje, iż decyzja Prezesa KRUS ma charakter uznaniowy, co oznacza, że organ ten przy ustalonym stanie faktycznym ma możliwość wyboru rozstrzygnięcia. W danej sprawie organ będzie mógł, a nie musiał umorzyć należności, oceniając istnienie lub nieistnienie tego kryterium, a także możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego, a w wyniku dokonanej oceny wybrać konsekwencje prawne swoich ustaleń. Uznanie administracyjne nie oznacza jednak dowolności rozstrzygnięcia. Szczególnie istotnego charakteru w przypadku decyzji podejmowanych w warunkach uznania administracyjnego nabiera zasada przekonywania wyrażona w art. 11 k.p.a., zgodnie z którą organ administracyjny jest zobowiązany do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania decyzji bez stosowania środków przymusu. Elementem decydującym o przekonaniu strony, co do trafności rozstrzygnięcia jest uzasadnienie decyzji. Uzasadnienie to jeden ze wskazanych w art. 107 k.p.a. integralnych elementów prawidłowej decyzji administracyjnej. Na uzasadnienie decyzji składać się powinno uzasadnienie faktyczne i prawne. Rozwinięcie tych pojęć ustawodawca zawarł w § 3 powoływanego artykułu, zgodnie z którym uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodów których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. W ocenie Sądu uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera powyższe elementy. Prezes KRUS wskazał dlaczego w jego ocenie wnioskodawca nie zasługuję na umorzenie odsetek od zaległych składek i trudno jego argumentom odmówić słuszności. Zdaniem WSA z kolei M. L. nie przedstawił żadnych argumentów przemawiających za udzieleniem mu wnioskowanej ulgi . Nie wyjaśnił dlaczego uprawiając gospodarstwo o ponadprzeciętnym areale, pracując zarobkowo poza gospodarstwem nie mógł z przyczyn obiektywnych i niezależnych wykonać swojego ustawowego obowiązku. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uznając, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, a podjęte rozstrzygnięcie nie wykraczało poza ramy uznania administracyjnego, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.